|
| |
Kodeks postępowania karnego
 |
Dział VI. Środki przymusu
|
Dział VI. Środki przymusu
Rozdział 27. Zatrzymanie
Art. 243 [Ujęcie osoby] § 1. Każdy ma prawo ująć osobę na gorącym uczynku
przestępstwa lub w pościgu podjętym bezpośrednio po popełnieniu przestępstwa,
jeżeli zachodzi obawa ukrycia się tej osoby lub nie można ustalić jej
tożsamości.
§ 2. Osobę ujętą należy niezwłocznie oddać w ręce Policji.
Art. 244 [Zatrzymanie osoby] § 1. Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną,
jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo, a
zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów
przestępstwa bądź też nie można ustalić jej tożsamości.
§ 2. Zatrzymanego należy natychmiast poinformować o przyczynach zatrzymania i o
przysługujących mu prawach oraz wysłuchać go. § 3. Z zatrzymania sporządza się
protokół, w którym należy podać imię, nazwisko i funkcję dokonującego tej
czynności, imię i nazwisko osoby zatrzymanej, a w razie niemożności ustalenia
tożsamości - jej rysopis oraz dzień, godzinę, miejsce i przyczynę zatrzymania z
podaniem, o jakie przestępstwo się ją podejrzewa. Należy także wciągnąć do
protokołu złożone przez zatrzymanego oświadczenia oraz zaznaczyć udzielenie mu
informacji o przysługujących prawach. Odpis protokołu doręcza się zatrzymanemu.
§ 4. Niezwłocznie po zatrzymaniu osoby podejrzanej należy przystąpić do zebrania
niezbędnych danych, a także o zatrzymaniu zawiadomić prokuratora. W razie
istnienia podstaw, o których mowa w art. 258 § 1-3, należy wystąpić do
prokuratora w sprawie skierowania do sądu wniosku o tymczasowe aresztowanie.
Art. 245 [Kontakt z adwokatem] § 1. Zatrzymanemu na jego żądanie należy
niezwłocznie umożliwić nawiązanie w dostępnej formie kontaktu z adwokatem, a
także bezpośrednią z nim rozmowę; zatrzymujący może zastrzec, że będzie przy
niej obecny.
§ 2. Przepisy art. 261 § 1 i 3 stosuje się odpowiednio, z tym że zawiadomienie
następuje na żądanie zatrzymanego.
Art. 246 [Zażalenie] § 1. Zatrzymanemu przysługuje zażalenie do sądu. W
zażaleniu zatrzymany może się domagać zbadania zasadności, legalności oraz
prawidłowości jego zatrzymania.
§ 2. Zażalenie przekazuje się niezwłocznie sądowi rejonowemu miejsca zatrzymania
lub prowadzenia postępowania, który również niezwłocznie je rozpoznaje. § 3. W
razie uznania bezzasadności lub nielegalności zatrzymania sąd zarządza
natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego. § 4. W wypadku stwierdzenia
bezzasadności, nielegalności lub nieprawidłowości zatrzymania sąd zawiadamia o
tym prokuratora i organ przełożony nad organem, który dokonał zatrzymania. § 5.
W razie zbiegu zażaleń na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie można rozpoznać
je łącznie.
Art. 247 [Przymusowe doprowadzenie] § 1. Prokurator może zarządzić zatrzymanie i
przymusowe doprowadzenie osoby podejrzanej. W tym celu wolno zarządzić
przeszukanie. Przepisy art. 220-222 i 224 stosuje się odpowiednio.
§ 2. Do zatrzymania, o którym mowa w § 1, stosuje się odpowiednio art. 246. § 3.
Zarządzenia dotyczące zatrzymania i przymusowego doprowadzenia żołnierza w
czynnej służbie wojskowej wykonują właściwe organy wojskowe.
Art. 248 [Zwolnienie zatrzymanego] § 1. Zatrzymanego należy natychmiast zwolnić,
gdy ustanie przyczyna zatrzymania, a także jeżeli w ciągu 48 godzin od chwili
zatrzymania przez uprawniony organ nie zostanie on przekazany do dyspozycji sądu
wraz z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania; należy go także
zwolnić na polecenie sądu lub prokuratora.
§ 2. Zatrzymanego należy zwolnić, jeżeli w ciągu 24 godzin od przekazania go do
dyspozycji sądu nie doręczono mu postanowienia o zastosowaniu wobec niego
tymczasowego aresztowania. § 3. Ponowne zatrzymanie osoby podejrzanej na
podstawie tych samych faktów i dowodów jest niedopuszczalne.
Rozdział 28. Środki
zapobiegawcze
Art. 249 [Cel i tryb stosowania] § 1. Środki zapobiegawcze można stosować w celu
zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, a wyjątkowo także w celu
zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego nowego, ciężkiego przestępstwa;
można je stosować tylko wtedy, gdy zebrane dowody wskazują na duże
prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił przestępstwo.
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym można stosować środki zapobiegawcze tylko
względem osoby, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów. §
3. Przed zastosowaniem środka zapobiegawczego sąd albo prokurator stosujący
środek przesłuchuje oskarżonego, chyba że jest to niemożliwe z powodu jego
ukrywania się lub jego nieobecności w kraju. Należy dopuścić do udziału w
przesłuchaniu ustanowionego obrońcę, jeżeli się stawi; zawiadomienie obrońcy o
terminie przesłuchania nie jest obowiązkowe, chyba że oskarżony o to wnosi, a
nie utrudni to przeprowadzenia czynności. O terminie przesłuchania sąd
zawiadamia prokuratora. § 4. Środki zapobiegawcze mogą być stosowane aż do
chwili rozpoczęcia wykonania kary. Przepis niniejszy stosuje się do tymczasowego
aresztowania tylko w razie orzeczenia kary pozbawienia wolności. § 5. Prokurator
i obrońca mają prawo wziąć udział w posiedzeniu sądu dotyczącym przedłużenia
stosowania tymczasowego aresztowania oraz rozpoznania zażalenia na zastosowanie
lub przedłużenie tego środka zapobiegawczego. Niestawiennictwo obrońcy lub
prokuratora należycie zawiadomionych o terminie nie tamuje rozpoznania sprawy.
Art. 250 [Zastosowanie tymczasowego aresztowania] § 1. Tymczasowe aresztowanie
może nastąpić tylko na mocy postanowienia sądu.
§ 2. Tymczasowe aresztowanie stosuje w postępowaniu przygotowawczym na wniosek
prokuratora sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie, a w
wypadkach nie cierpiących zwłoki także inny sąd rejonowy. Po wniesieniu aktu
oskarżenia tymczasowe aresztowanie stosuje sąd, przed którym sprawa się toczy. §
3. Prokurator, przesyłając wraz z aktami sprawy wniosek, o którym mowa w § 2,
zarządza jednocześnie doprowadzenie podejrzanego do sądu. § 4. Inne środki
zapobiegawcze stosuje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym także prokurator.
Art. 251 [Treść postanowienia] § 1. W postanowieniu o zastosowaniu środka
zapobiegawczego należy wymienić osobę, zarzucany jej czyn, jego kwalifikację
prawną oraz podstawę prawną zastosowania tego środka.
§ 2. W postanowieniu o zastosowaniu tymczasowego aresztowania należy określić
czas jego trwania, a ponadto oznaczyć termin, do którego aresztowanie ma trwać.
Obowiązek każdorazowego oznaczenia terminu stosowania tymczasowego aresztowania
trwa do uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie. W przedmiocie
tymczasowego aresztowania po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie orzeka
sąd, który wydał to orzeczenie, a w razie przekazania sprawy do drugiej
instancji - sąd odwoławczy. § 3. Uzasadnienie postanowienia o zastosowaniu
środka zapobiegawczego powinno zawierać przedstawienie dowodów świadczących o
popełnieniu przez oskarżonego przestępstwa oraz przytoczenie okoliczności
wskazujących na istnienie podstawy i konieczność zastosowania środka
zapobiegawczego. W wypadku tymczasowego aresztowania należy ponadto wyjaśnić,
dlaczego nie uznano za wystarczające zastosowanie innego środka zapobiegawczego.
Art. 252 [Zażalenie] § 1. Na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego
przysługuje zażalenie na zasadach ogólnych, z wyjątkiem, o którym mowa w § 2.
§ 2. Na postanowienie prokuratora w przedmiocie środka zapobiegawczego zażalenie
przysługuje do sądu rejonowego, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. § 3.
Zażalenie na postanowienie w przedmiocie środka zapobiegawczego sąd rozpoznaje
niezwłocznie.
Art. 253 [Uchylenie lub zmiana] § 1. Środek zapobiegawczy należy niezwłocznie
uchylić lub zmienić, jeżeli ustaną przyczyny, wskutek których został on
zastosowany, lub powstaną przyczyny uzasadniające jego uchylenie albo zmianę.
§ 2. Zastosowany przez sąd środek zapobiegawczy może być w postępowaniu
przygotowawczym uchylony lub zmieniony na łagodniejszy również przez
prokuratora. § 3. Sąd lub prokurator niezwłocznie zawiadamia pokrzywdzonego,
jego przedstawiciela ustawowego lub osobę, pod której stałą pieczą pokrzywdzony
pozostaje, o uchyleniu, nieprzedłużeniu lub zmianie tymczasowego aresztowania na
inny środek zapobiegawczy, chyba że pokrzywdzony oświadczy, iż z takiego
uprawnienia rezygnuje.
Art. 254 [Wniosek o uchylenie lub zmianę] § 1. Oskarżony może składać w każdym
czasie wniosek o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego; w przedmiocie
wniosku rozstrzyga, najpóźniej w ciągu 3 dni, prokurator, a po wniesieniu aktu
oskarżenia do sądu - sąd, przed którym sprawa się toczy.
§ 2. Na postanowienie w przedmiocie wniosku oskarżonemu zażalenie przysługuje
tylko wtedy, gdy wniosek został złożony po upływie co najmniej 3 miesięcy od
dnia wydania postanowienia w przedmiocie tymczasowego aresztowania dotyczącego
tego samego oskarżonego. § 3. Zażalenie na postanowienie sądu rozpoznaje ten sam
sąd w składzie trzech sędziów.
Art. 255 [Zawieszenie postępowania] Zawieszenie postępowania nie stoi na
przeszkodzie orzekaniu co do środków zapobiegawczych.
Art. 256 [Nadzór] Nadzór nad prawidłowością zatrzymania i wykonania środków
zapobiegawczych sprawuje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym - także
prokurator.
Art. 257 [Wyjątkowość tymczasowego aresztowania] § 1. Tymczasowego aresztowania
nie stosuje się, jeżeli wystarczający jest inny środek zapobiegawczy.
§ 2. Stosując tymczasowe aresztowanie sąd może zastrzec, że środek ten ulegnie
zmianie z chwilą złożenia, nie później niż w wyznaczonym terminie, określonego
poręczenia majątkowego.
Art. 258 [Podstawy tymczasowego aresztowania] § 1. Tymczasowe aresztowanie może
nastąpić, jeżeli:
1) zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub ukrywania się oskarżonego, zwłaszcza
wtedy, gdy nie można ustalić jego tożsamości albo nie ma on w kraju stałego
miejsca pobytu,
2) zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony będzie nakłaniał do składania
fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób utrudniał
postępowanie karne.
§ 2. Jeżeli oskarżonemu zarzuca się popełnienie zbrodni lub występku zagrożonego
karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 8 lat, albo
gdy sąd pierwszej instancji skazał go na karę pozbawienia wolności nie niższą
niż 3 lata, potrzeba zastosowania tymczasowego aresztowania w celu
zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania może być uzasadniona grożącą
oskarżonemu surową karą. § 3. Tymczasowe aresztowanie może wyjątkowo nastąpić
także wtedy, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony, któremu zarzucono
popełnienie zbrodni lub umyślnego występku, popełni przestępstwo przeciwko
życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu, a zwłaszcza gdy popełnieniem
takiego przestępstwa groził. § 4. Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio do
pozostałych środków zapobiegawczych.
Art. 259 [Odstąpienie od tymczasowego aresztowania] § 1. Jeżeli szczególne
względy nie stoją temu na przeszkodzie, należy odstąpić od tymczasowego
aresztowania, zwłaszcza gdy pozbawienie oskarżonego wolności:
1) spowodowałoby dla jego życia lub zdrowia poważne niebezpieczeństwo,
2) pociągałoby wyjątkowo ciężkie skutki dla oskarżonego lub jego najbliższej
rodziny.
§ 2. Tymczasowego aresztowania nie stosuje się, gdy na podstawie okoliczności
sprawy można przewidywać, że sąd orzeknie w stosunku do oskarżonego karę
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania lub karę
łagodniejszą albo że okres tymczasowego aresztowania przekroczy przewidywany
wymiar kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia. § 3. Tymczasowe
aresztowanie nie może być stosowane, jeżeli przestępstwo zagrożone jest karą
pozbawienia wolności nie przekraczającą roku. § 4. Ograniczenia przewidziane w §
2 i 3 nie mają zastosowania, gdy oskarżony ukrywa się, uporczywie nie stawia się
na wezwania lub w inny bezprawny sposób utrudnia postępowanie albo nie można
ustalić jego tożsamości.
Art. 260 [Stan zdrowia oskarżonego] Jeżeli stan zdrowia oskarżonego tego wymaga,
tymczasowe aresztowanie może być wykonywane tylko w postaci umieszczenia w
odpowiednim zakładzie leczniczym.
Art. 261 [Obowiązek zawiadomienia] § 1. O zastosowaniu tymczasowego aresztowania
sąd jest obowiązany bezzwłocznie zawiadomić osobę najbliższą dla oskarżonego;
może to być osoba wskazana przez oskarżonego.
§ 2. Na wniosek oskarżonego można również zawiadomić inną osobę zamiast lub obok
osoby wskazanej w § 1. § 3. O zastosowaniu tymczasowego aresztowania sąd jest
obowiązany niezwłocznie zawiadomić pracodawcę, szkołę lub uczelnię, a w stosunku
do żołnierza - jego dowódcę.
Art. 262 [Obowiązki sądu] § 1. Sąd stosujący tymczasowe aresztowanie ma
obowiązek:
1) zawiadomienia o tym sądu opiekuńczego, jeżeli zachodzi potrzeba zapewnienia
opieki nad dziećmi aresztowanego,
2) zawiadomienia organu opieki społecznej, jeżeli zachodzi potrzeba roztoczenia
opieki nad osobą niedołężną lub chorą, którą aresztowany się opiekował,
3) przedsięwzięcia czynności niezbędnych do ochrony mienia i mieszkania
aresztowanego.
§ 2. O poczynionych wystąpieniach i wydanych zarządzeniach należy powiadomić
tymczasowo aresztowanego.
Art. 263 [Czas trwania] § 1. W postępowaniu przygotowawczym sąd, stosując
tymczasowe aresztowanie, oznacza jego termin na okres nie dłuższy niż 3
miesiące.
§ 2. Jeżeli ze względu na szczególne okoliczności sprawy nie można było ukończyć
postępowania przygotowawczego w terminie określonym w § 1, na wniosek
prokuratora, sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania sprawy, gdy
zachodzi tego potrzeba, może przedłużyć tymczasowe aresztowanie na okres, który
łącznie nie może przekroczyć 12 miesięcy. § 3. Łączny czas stosowania
tymczasowego aresztowania do chwili wydania pierwszego wyroku przez sąd
pierwszej instancji nie może przekroczyć 2 lat. § 4. Przedłużenia stosowania
tymczasowego aresztowania na okres oznaczony, przekraczający terminy określone w
§ 2 i 3, może dokonać sąd apelacyjny, w którego okręgu prowadzi się
postępowanie, na wniosek sądu, przed którym sprawa się toczy, a w postępowaniu
przygotowawczym na wniosek właściwego prokuratora apelacyjnego - jeżeli
konieczność taka powstaje w związku z zawieszeniem postępowania karnego,
przedłużającą się obserwacją psychiatryczną oskarżonego, przedłużającym się
opracowywaniem opinii biegłego, wykonywaniem czynności dowodowych w sprawie o
szczególnej zawiłości lub poza granicami kraju, celowym przewlekaniem
postępowania przez oskarżonego, a także z powodu innych istotnych przeszkód,
których usunięcie było niemożliwe. § 5. Na postanowienie sądu apelacyjnego
wydane na podstawie § 4 przysługuje zażalenie do sądu apelacyjnego orzekającego
w składzie trzech sędziów. § 6. Z wnioskiem o przedłużenie okresu tymczasowego
aresztowania należy wystąpić, z jednoczesnym przesłaniem właściwemu sądowi akt
sprawy, nie później niż 14 dni przed upływem dotychczas określonego terminu
stosowania tego środka. § 7. Jeżeli zachodzi potrzeba stosowania tymczasowego
aresztowania po wydaniu pierwszego wyroku przez sąd pierwszej instancji,
każdorazowe jego przedłużenie może następować na okres nie dłuższy niż 6
miesięcy.
Art. 264 [Niezwłoczne zwolnienie] § 1. W razie uniewinnienia oskarżonego,
umorzenia lub warunkowego umorzenia postępowania, warunkowego zawieszenia
wykonania kary, wymierzenia kary pozbawienia wolności odpowiadającej co najwyżej
okresowi tymczasowego aresztowania, skazania na karę łagodniejszą niż
pozbawienie wolności albo w razie odstąpienia od wymierzenia kary, zarządza się
niezwłoczne zwolnienie tymczasowo aresztowanego, jeżeli nie jest on pozbawiony
wolności w innej sprawie.
§ 2. W razie skazania oskarżonego tymczasowo aresztowanego na karę inną niż
wymieniona w § 1, sąd, po wysłuchaniu obecnych stron, wydaje postanowienie co do
dalszego stosowania aresztu. § 3. Jeżeli umorzenie postępowania następuje z
powodu niepoczytalności oskarżonego, można utrzymać tymczasowe aresztowanie do
czasu rozpoczęcia wykonywania środka zabezpieczającego.
Art. 265 [Zaliczanie zatrzymania] Okres tymczasowego aresztowania liczy się od
dnia zatrzymania.
Art. 266 [Poręczenie majątkowe] § 1. Poręczenie majątkowe w postaci pieniędzy,
papierów wartościowych, zastawu lub hipoteki może złożyć oskarżony albo inna
osoba.
§ 2. Wysokość, rodzaj i warunki poręczenia majątkowego, a w szczególności termin
złożenia przedmiotu poręczenia, należy określić w postanowieniu, mając na
względzie sytuację materialną oskarżonego i składającego poręczenie majątkowe,
wysokość wyrządzonej szkody oraz charakter popełnionego czynu.
Art. 267 [Zawiadamianie poręczyciela] Osobę składającą poręczenie majątkowe
zawiadamia się o każdorazowym wezwaniu oskarżonego do stawiennictwa; do osoby
składającej poręczenie majątkowe za oskarżonego stosuje się odpowiednio art. 138
i 139 § 1.
Art. 268 [Orzeczenie przepadku] § 1. Stanowiące przedmiot poręczenia wartości
majątkowe lub zobowiązania ulegają przepadkowi albo ściągnięciu w razie ucieczki
lub ukrycia się oskarżonego. W wypadku utrudniania w inny sposób postępowania
karnego można orzec przepadek lub ściągnięcie tych wartości.
§ 2. O treści § 1 oraz art. 269 należy uprzedzić osobę składającą poręczenie
majątkowe.
Art. 269 [Postępowanie z przedmiotami] § 1. Ulegające przepadkowi przedmioty
poręczenia lub ściągnięte sumy poręczenia majątkowego przekazuje się lub
przelewa na rzecz Skarbu Państwa; pokrzywdzony ma wówczas pierwszeństwo
zaspokojenia na nich swoich roszczeń wynikających z przestępstwa, jeżeli w inny
sposób nie można uzyskać naprawienia szkody.
§ 2. Z chwilą ustania poręczenia majątkowego przedmiot poręczenia zwraca się, a
sumę poręczenia zwalnia się, pod tym jednak warunkiem, że w razie prawomocnego
skazania oskarżonego na karę pozbawienia wolności następuje to z chwilą
rozpoczęcia odbywania przez niego kary. W razie niezgłoszenia się na wezwanie do
odbycia kary stosuje się art. 268 § 1. § 3. Cofnięcie poręczenia majątkowego
staje się skuteczne dopiero z chwilą przyjęcia nowego poręczenia majątkowego,
zastosowania innego środka zapobiegawczego lub odstąpienia od stosowania tego
środka. § 4. Przepisy § 2 i 3 nie dotyczą cofnięcia poręczenia majątkowego i
zwrotu przedmiotów, jeżeli już zapadło postanowienie o jego przepadku lub o
ściągnięciu sumy poręczenia.
Art. 270 [Kompetencja sądu] § 1. O przepadku przedmiotu poręczenia lub
ściągnięciu sumy poręczenia orzeka z urzędu sąd, przed którym postępowanie się
toczy, a w postępowaniu przygotowawczym na wniosek prokuratora - sąd właściwy do
rozpoznania sprawy.
§ 2. Oskarżony, poręczający i prokurator mają prawo wziąć udział w posiedzeniu
sądowym lub złożyć wyjaśnienia na piśmie. Oskarżonego pozbawionego wolności
sprowadza się na posiedzenie, jeżeli prezes sądu lub sąd uzna to za potrzebne. §
3. Na postanowienie określone w § 1 przysługuje zażalenie.
Art. 271 [Poręczenie społeczne] § 1. Od pracodawcy, u którego oskarżony jest
zatrudniony, od kierownictwa szkoły lub uczelni, których oskarżony jest uczniem
lub studentem, od zespołu, w którym oskarżony pracuje lub uczy się, albo od
organizacji społecznej, której oskarżony jest członkiem, można, na ich wniosek,
przyjąć poręczenie, że oskarżony stawi się na każde wezwanie i nie będzie w
sposób bezprawny utrudniał postępowania; jeżeli oskarżony jest żołnierzem, można
przyjąć poręczenie od zespołu żołnierskiego, zgłoszone za pośrednictwem
właściwego dowódcy.
§ 2. Do wniosku o przyjęcie poręczenia zespół lub organizacja społeczna dołącza
wyciąg z protokołu zawierającego uchwałę o podjęciu się poręczenia. § 3. We
wniosku o przyjęcie poręczenia należy wskazać osobę, która ma wykonywać
obowiązki poręczającego; osoba ta składa oświadczenie o przyjęciu tych
obowiązków.
Art. 272 [Poręczenie osoby godnej zaufania] Poręczenie, że oskarżony stawi się
na każde wezwanie i nie będzie w sposób bezprawny utrudniał postępowania, można
także przyjąć od osoby godnej zaufania. Przepis art. 275 § 2 stosuje się
odpowiednio.
Art. 273 [Obowiązki poręczyciela] § 1. Przy odbieraniu poręczenia zawiadamia się
udzielającego poręczenia lub wykonującego obowiązki poręczającego o treści
zarzutu stawianego oskarżonemu oraz o obowiązkach wynikających z poręczenia i
skutkach ich niedotrzymania.
§ 2. Poręczający jest obowiązany niezwłocznie powiadomić sąd lub prokuratora o
wiadomych mu poczynaniach oskarżonego, zmierzających do uchylenia się od
obowiązku stawienia się na wezwanie lub do utrudniania w inny bezprawny sposób
postępowania.
Art. 274 [Zaniedbanie obowiązków] Jeżeli mimo poręczenia oskarżony nie stawi się
na wezwanie lub w inny bezprawny sposób będzie utrudniał postępowanie, organ
stosujący środek zapobiegawczy zawiadomi o tym udzielającego poręczenia, a
ponadto może zawiadomić bezpośredniego przełożonego osoby, która złożyła
poręczenie, i organizację społeczną, do której należy, a także statutowy organ
nadrzędny nad poręczającą organizacją społeczną, jeżeli zostanie stwierdzone
zaniedbanie obowiązków wynikających z poręczenia. Przed zawiadomieniem należy
osobę, która złożyła poręczenie, wezwać w celu złożenia wyjaśnień.
Art. 275 [Dozór policyjny] § 1. Tytułem środka zapobiegawczego można oddać
oskarżonego pod dozór Policji, a oskarżonego żołnierza - pod dozór przełożonego
wojskowego.
§ 2. Oddany pod dozór ma obowiązek stosowania się do wymagań zawartych w
postanowieniu sądu lub prokuratora. Obowiązek ten może polegać na zakazie
wydalania się z określonego miejsca pobytu, zgłaszaniu się do organu
dozorującego w określonych odstępach czasu, zawiadamianiu go o zamierzonym
wyjeździe oraz o terminie powrotu, a także na innych ograniczeniach jego swobody
niezbędnych do wykonywania dozoru.
Art. 276 [Zawieszenie w czynnościach] Tytułem środka zapobiegawczego można
zawiesić oskarżonego w czynnościach służbowych lub w wykonywaniu zawodu albo
nakazać powstrzymanie się od określonej działalności lub od prowadzenia
określonego rodzaju pojazdów.
Art. 277 [Zakaz opuszczania kraju] § 1. W razie uzasadnionej obawy ucieczki
można zastosować w charakterze środka zapobiegawczego zakaz opuszczania przez
oskarżonego kraju, który może być połączony z zatrzymaniem mu paszportu lub
innego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy albo z zakazem wydania
takiego dokumentu.
§ 2. Do czasu wydania postanowienia w przedmiocie, o którym mowa w § 1, organ
prowadzący postępowanie może zatrzymać dokument, jednakże na czas nie dłuższy
niż 7 dni. Do odebrania dokumentów stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału
25.
Rozdział 29.
Poszukiwanie oskarżonego i list gończy
Art. 278 [Zarządzenie poszukiwań] Jeżeli miejsce pobytu oskarżonego lub osoby
podejrzanej nie jest znane, zarządza się jego poszukiwanie. Przepis art. 247
stosuje się odpowiednio.
Art. 279 [List gończy] § 1. Jeżeli oskarżony, w stosunku do którego wydano
postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, ukrywa się, sąd lub prokurator może
wydać postanowienie o poszukiwaniu go listem gończym.
§ 2. Jeżeli postanowienie o tymczasowym aresztowaniu nie było wydane, można
postanowienie takie wydać bez względu na to, czy nastąpiło przesłuchanie
podejrzanego.
Art. 280 [Treść] § 1. W liście gończym podaje się:
1) sąd lub prokuratora, który wydał postanowienie o poszukiwaniu listem gończym,
2) dane o osobie, które mogą ułatwić jej poszukiwanie, a przede wszystkim
personalia, rysopis, znaki szczególne, miejsce zamieszkania i pracy, z
dołączeniem w miarę możliwości fotografii poszukiwanego,
3) informację o treści zarzutu postawionego oskarżonemu oraz o postanowieniu o
jego tymczasowym aresztowaniu albo o zapadłym wyroku,
4) wezwanie każdego, kto zna miejsce pobytu poszukiwanego, do zawiadomienia o
tym najbliższej jednostki Policji, prokuratora lub sądu,
5) ostrzeżenie o odpowiedzialności karnej za ukrywanie poszukiwanego lub
dopomaganie mu w ucieczce.
§ 2. W liście gończym można wyznaczyć nagrodę za ujęcie lub przyczynienie się do
ujęcia poszukiwanego, a także udzielić zapewnienia o utrzymaniu tajemnicy co do
osoby informującej. § 3. List gończy rozpowszechnia się, zależnie od potrzeby,
przez rozesłanie, rozplakatowanie lub opublikowanie, w szczególności za pomocą
prasy, radia i telewizji.
Rozdział 30. List żelazny
Art. 281 [Wydanie] Jeżeli oskarżony przebywający za granicą złoży oświadczenie,
że stawi się do sądu lub do prokuratora w oznaczonym terminie pod warunkiem
odpowiadania z wolnej stopy, właściwy miejscowo sąd okręgowy może wydać
oskarżonemu list żelazny.
Art. 282 [Obowiązki] § 1. List żelazny zapewnia oskarżonemu pozostawanie na
wolności aż do prawomocnego ukończenia postępowania, jeżeli oskarżony:
1) będzie się stawiał w oznaczonym terminie na wezwanie sądu, a w postępowaniu
przygotowawczym - także na wezwanie prokuratora,
2) nie będzie się wydalał bez pozwolenia sądu z obranego miejsca pobytu w kraju,
3) nie będzie nakłaniał do fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny
sposób starał się utrudniać postępowanie karne.
§ 2. W razie nie usprawiedliwionego niestawienia się oskarżonego na wezwanie lub
naruszenia innych warunków wymienionych w § 1, właściwy miejscowo sąd okręgowy
orzeka o odwołaniu listu żelaznego.
Art. 283 [Poręczenie majątkowe] § 1. Wydanie listu żelaznego można uzależnić od
złożenia poręczenia majątkowego.
§ 2. W razie odwołania listu żelaznego z powodu naruszenia warunków wymienionych
w art. 282 § 1, wartości majątkowe udzielone z tytułu poręczenia ulegają
przepadkowi lub ściągnięciu; orzeka o tym sąd wymieniony w art. 282 § 2.
Art. 284 [Zażalenie] § 1. Postanowienia przewidziane w niniejszym rozdziale sąd
wydaje jednoosobowo.
§ 2. Na postanowienia sądu wydane w trybie art. 282 § 2 i art. 283 § 2
przysługuje zażalenie.
Rozdział 31. Kary porządkowe
Art. 285 [Niestawiennictwo] § 1. Na świadka, biegłego, tłumacza lub specjalistę,
który bez usprawiedliwienia nie stawił się na wezwanie organu prowadzącego
postępowanie albo bez zezwolenia tego organu wydalił się z miejsca czynności
przed jej zakończeniem, można nałożyć karę pieniężną w wysokości do 3000
złotych.
§ 2. W wypadkach określonych w § 1 można ponadto zarządzić zatrzymanie i
przymusowe doprowadzenie świadka. Zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie
biegłego, tłumacza i specjalisty stosuje się tylko wyjątkowo. W stosunku do
żołnierza stosuje się art. 247 § 3.
Art. 286 [Uchylenie kary] Karę pieniężną należy uchylić, jeżeli ukarany
dostatecznie usprawiedliwi swe niestawiennictwo lub samowolne oddalenie się.
Usprawiedliwienie może nastąpić w ciągu tygodnia od daty doręczenia
postanowienia wymierzającego karę pieniężną.
Art. 287 [Niewypełnienie innych obowiązków] § 1. Przepis art. 285 § 1 stosuje
się odpowiednio do osoby, która bezpodstawnie uchyla się od złożenia zeznania,
wykonania czynności biegłego, tłumacza lub specjalisty, złożenia przyrzeczenia,
wydania przedmiotu, dopełnienia obowiązków poręczyciela albo spełnienia innego
ciążącego na niej obowiązku w toku postępowania.
§ 2. W razie uporczywego uchylania się od złożenia zeznania, wykonania czynności
biegłego, tłumacza lub specjalisty oraz wydania przedmiotu można zastosować,
niezależnie od kary pieniężnej, aresztowanie na czas nie przekraczający 30 dni.
§ 3. Aresztowanie należy uchylić, jeżeli osoba aresztowana spełni obowiązek albo
postępowanie przygotowawcze lub postępowanie w danej instancji ukończono. § 4.
Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do stron, ich obrońców i pełnomocników, a w
zakresie kary za niedopełnienie obowiązku wydania rzeczy - także do osób, które
mogą się uchylić od złożenia zeznań.
Art. 288 [Żołnierz] § 1. W razie uchybienia przez żołnierza w czynnej służbie
obowiązkom określonym w art. 285 § 1 i art. 287 sąd lub prokurator występuje do
dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz ten pełni służbę, o pociągnięcie
go do odpowiedzialności dyscyplinarnej.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się choćby za uchybienie, którego dopuścił się żołnierz
przed wstąpieniem do wojska, była mu poprzednio wymierzona kara porządkowa, lecz
nie została do tego czasu wykonana.
Art. 289 [Obciążenie kosztami] § 1. Osobę, która przez niewykonanie obowiązków
wymienionych w art. 285 § 1 i art. 287 § 1 spowodowała dodatkowe koszty
postępowania, można obciążyć tymi kosztami; dopuszczalne jest obciążenie
kosztami kilku osób solidarnie. Żołnierza odbywającego zasadniczą służbę
wojskową oraz pełniącego służbę w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego
nie obciąża się tymi kosztami.
§ 2. W razie uchylenia kary porządkowej ustaje również obowiązek pokrycia
kosztów postępowania.
Art. 290 [Kompetencje stosowania] § 1. Postanowienia przewidziane w niniejszym
rozdziale wydaje sąd, a w postępowaniu przygotowawczym także prokurator.
Aresztowanie, o którym mowa w art. 287 § 2, w postępowaniu przygotowawczym
stosuje na wniosek prokuratora sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się
postępowanie.
§ 2. Na postanowienia i zarządzenia przewidziane w niniejszym rozdziale
przysługuje zażalenie; na zarządzenie prokuratora, o którym mowa w art. 285 § 2,
zażalenie przysługuje do sądu rejonowego, w którego okręgu prowadzi się
postępowanie. § 3. Złożenie zażalenia wstrzymuje wykonanie postanowienia o
aresztowaniu.
Rozdział 32. Zabezpieczenie
majątkowe
Art. 291 [Podstawa] § 1. W razie popełnienia przestępstwa, za które można orzec
grzywnę, przepadek, nawiązkę lub świadczenie pieniężne albo nałożyć obowiązek
naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, może z urzędu
nastąpić zabezpieczenie wykonania orzeczenia na mieniu oskarżonego.
§ 2. W razie popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu lub wyrządzenia
przestępstwem szkody w mieniu, może z urzędu nastąpić zabezpieczenie roszczeń o
naprawienie szkody.
Art. 292 [Sposób zabezpieczenia] § 1. Zabezpieczenie następuje w sposób wskazany
w Kodeksie postępowania cywilnego.
§ 2. Zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości,
wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania
i obciążania nieruchomości. Zakaz ten podlega ujawnieniu w księdze wieczystej, a
w jej braku, w zbiorze złożonych dokumentów. W miarę potrzeby może być
ustanowiony zarząd nieruchomości lub przedsiębiorstwa oskarżonego.
Art. 293 [Postanowienie] § 1. Postanowienie o zabezpieczeniu wydaje sąd, a w
postępowaniu przygotowawczym prokurator. W postanowieniu określa się zakres i
sposób zabezpieczenia.
§ 2. Na postanowienie co do zabezpieczenia przysługuje zażalenie. Zażalenie na
postanowienie prokuratora o zabezpieczeniu rozpoznaje sąd rejonowy, w którego
okręgu prowadzi się postępowanie.
Art. 294 [Upadek zabezpieczenia] § 1. Zabezpieczenie upada, gdy nie zostaną
prawomocnie orzeczone: grzywna, przepadek, nawiązka, świadczenie pieniężne lub
nie zostanie nałożony obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za
doznaną krzywdę ani nie zostaną zasądzone roszczenia o naprawienie szkody, a
powództwo o te roszczenia nie zostanie wytoczone przed upływem 3 miesięcy od
daty uprawomocnienia się orzeczenia.
§ 2. W razie wytoczenia powództwa w terminie wskazanym w § 1 zabezpieczenie
pozostaje w mocy, jeżeli w postępowaniu cywilnym sąd nie orzeknie inaczej.
Art. 295 [Tymczasowe zajęcie] § 1. W razie popełnienia przestępstwa, o którym
mowa w art. 291, Policja może dokonać tymczasowego zajęcia mienia ruchomego
osoby podejrzanej, jeżeli zachodzi obawa usunięcia tego mienia.
§ 2. Przepisy art. 217-235 stosuje się odpowiednio. § 3. Tymczasowe zajęcie nie
może dotyczyć przedmiotów, które nie podlegają egzekucji. § 4. Tymczasowe
zajęcie upada, jeżeli w ciągu 7 dni od daty jego dokonania nie zostanie wydane
postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym.
Art. 296 (uchylony)
| |
|
