|
| |
Kodeks postępowania karnego
 |
Dział V. Dowody
|
Dział
V. Dowody
Rozdział 19. Przepisy ogólne
Art. 167 [Inicjatywa dowodowa] Dowody przeprowadza się na wniosek stron,
podmiotu określonego w art. 416 albo z urzędu.
Art. 168 [Notoryjność] Fakty powszechnie znane nie wymagają dowodu. To samo
dotyczy faktów znanych z urzędu, należy jednak zwrócić na nie uwagę stron. Nie
wyłącza to dowodu przeciwnego.
Art. 169 [Wniosek dowodowy] § 1. We wniosku dowodowym należy podać oznaczenie
dowodu oraz okoliczności, które mają być udowodnione. Można także określić
sposób przeprowadzenia dowodu.
§ 2. Wniosek dowodowy może zmierzać do wykrycia lub oceny właściwego dowodu.
Art. 170 [Oddalenie wniosku] § 1. Oddala się wniosek dowodowy, jeżeli:
1) przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne,
2) okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia
sprawy albo jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy,
3) dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności,
4) dowodu nie da się przeprowadzić,
5) wniosek dowodowy w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania.
§ 2. Nie można oddalić wniosku dowodowego na tej podstawie, że dotychczasowe
dowody wykazały przeciwieństwo tego, co wnioskodawca zamierza udowodnić. § 3.
Oddalenie wniosku dowodowego następuje w formie postanowienia. § 4. Oddalenie
wniosku dowodowego nie stoi na przeszkodzie późniejszemu dopuszczeniu dowodu,
chociażby nie ujawniły się nowe okoliczności.
Art. 171 [Tryb przesłuchiwania] § 1. Osobie przesłuchiwanej należy umożliwić
swobodne wypowiedzenie się w granicach określonych celem danej czynności, a
dopiero następnie można zadawać pytania zmierzające do uzupełnienia, wyjaśnienia
lub kontroli wypowiedzi.
§ 2. Prawo zadawania pytań mają, prócz organu przesłuchującego, strony, obrońcy,
pełnomocnicy, biegli oraz podmiot określony w art. 416. Pytania zadaje się
osobie przesłuchiwanej bezpośrednio, chyba że organ przesłuchujący zarządzi
inaczej. § 3. Jeżeli osoba przesłuchiwana nie ukończyła 15 lat, czynności z jej
udziałem powinny być, w miarę możliwości, przeprowadzone w obecności
przedstawiciela ustawowego lub faktycznego opiekuna, chyba że dobro postępowania
stoi temu na przeszkodzie. § 4. Nie wolno zadawać pytań sugerujących osobie
przesłuchiwanej treść odpowiedzi. § 5. Niedopuszczalne jest:
1) wpływanie na wypowiedzi osoby przesłuchiwanej za pomocą przymusu lub groźby
bezprawnej,
2) stosowanie hipnozy albo środków chemicznych lub technicznych wpływających na
procesy psychiczne osoby przesłuchiwanej albo mających na celu kontrolę
nieświadomych reakcji jej organizmu w związku z przesłuchaniem.
§ 6. Organ przesłuchujący uchyla pytania określone w § 4, jak również pytania
nieistotne. § 7. Wyjaśnienia, zeznania oraz oświadczenia złożone w warunkach
wyłączających swobodę wypowiedzi lub uzyskane wbrew zakazom wymienionym w § 5
nie mogą stanowić dowodu.
Art. 172 [Konfrontacja] Osoby przesłuchiwane mogą być konfrontowane w celu
wyjaśnienia sprzeczności. Konfrontacja nie jest dopuszczalna w wypadku
określonym w art. 184.
Art. 173 [Okazanie] § 1. Osobie przesłuchiwanej można okazać inną osobę, jej
wizerunek lub rzecz w celu jej rozpoznania. Okazanie powinno być przeprowadzone
tak, aby wyłączyć sugestię.
§ 2. W razie potrzeby okazanie można przeprowadzić również tak, aby wyłączyć
możliwość rozpoznania osoby przesłuchiwanej przez osobę rozpoznawaną. § 3.
Podczas okazania osoba okazywana powinna znajdować się w grupie obejmującej
łącznie co najmniej cztery osoby. § 4. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu
z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia,
warunki techniczne przeprowadzenia okazania, mając na uwadze konieczność
zapewnienia sprawnego toku postępowania, a także właściwej realizacji gwarancji
procesowych jej uczestników.
Art. 174 [Zakaz zastępowania] Dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub z zeznań
świadka nie wolno zastępować treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych.
Rozdział 20. Wyjaśnienia
oskarżonego
Art. 175 [Odmowa] § 1. Oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez
podania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub odmówić składania
wyjaśnień. O prawie tym należy go pouczyć.
§ 2. Obecny przy czynnościach dowodowych oskarżony ma prawo składać wyjaśnienia
co do każdego dowodu.
Art. 176 [Wyjaśnienia pisemne] § 1. W postępowaniu przygotowawczym oskarżonemu
należy, na jego żądanie lub jego obrońcy, umożliwić w toku przesłuchania
złożenie wyjaśnień na piśmie. Przesłuchujący podejmie w tym wypadku środki
zapobiegające porozumieniu się oskarżonego z innymi osobami w czasie spisywania
wyjaśnień.
§ 2. Przesłuchujący może z ważnych powodów odmówić zgody na złożenie przez
oskarżonego wyjaśnień na piśmie. § 3. (uchylony) § 4. Pisemne wyjaśnienia
oskarżonego, podpisane przez niego, z zaznaczeniem daty ich złożenia, stanowią
załącznik do protokołu.
Rozdział 21. Świadkowie
Art. 177 [Obowiązki] § 1. Każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek
stawić się i złożyć zeznania.
§ 1a. Przesłuchanie świadka może nastąpić przy użyciu urządzeń technicznych
umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość. W postępowaniu przed
sądem w czynności bierze udział sąd, o którym mowa w art. 396 § 2; przepis art.
396 § 3 stosuje się odpowiednio. § 2. Świadka, który nie może się stawić na
wezwanie z powodu choroby, kalectwa lub innej nie dającej się pokonać
przeszkody, można przesłuchać w miejscu jego pobytu.
Art. 178 [Zakaz dowodowy] Nie wolno przesłuchiwać jako świadków:
1) obrońcy lub adwokata działającego na podstawie art. 245 § 1, co do faktów, o
których dowiedział się udzielając porady prawnej lub prowadząc sprawę,
2) duchownego co do faktów, o których dowiedział się przy spowiedzi.
Art. 179 [Tajemnica państwowa] § 1. Osoby obowiązane do zachowania tajemnicy
państwowej mogą być przesłuchane co do okoliczności, na które rozciąga się ten
obowiązek, tylko po zwolnieniu tych osób od obowiązku zachowania tajemnicy przez
uprawniony organ przełożony.
§ 2. Zwolnienia wolno odmówić tylko wtedy, gdyby złożenie zeznania wyrządzić
mogło poważną szkodę państwu. § 3. Sąd lub prokurator może zwrócić się do
właściwego naczelnego organu administracji rządowej o zwolnienie świadka od
obowiązku zachowania tajemnicy.
Art. 180 [Tajemnica służbowa i zawodowa] § 1. Osoby obowiązane do zachowania
tajemnicy służbowej lub tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji
mogą odmówić zeznań co do okoliczności, na które rozciąga się ten obowiązek,
chyba że sąd lub prokurator zwolni te osoby od obowiązku zachowania tajemnicy.
§ 2. Osoby obowiązane do zachowania tajemnicy notarialnej, adwokackiej, radcy
prawnego, lekarskiej lub dziennikarskiej mogą być przesłuchiwane co do faktów
objętych tą tajemnicą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru
sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu.
W postępowaniu przygotowawczym w przedmiocie przesłuchania lub zezwolenia na
przesłuchanie decyduje sąd, na posiedzeniu bez udziału stron, w terminie nie
dłuższym niż 7 dni od daty doręczenia wniosku prokuratora. Na postanowienie sądu
przysługuje zażalenie. § 3. Zwolnienie dziennikarza od obowiązku zachowania
tajemnicy nie może dotyczyć danych umożliwiających identyfikację autora
materiału prasowego, listu do redakcji lub innego materiału o tym charakterze,
jak również identyfikację osób udzielających informacji opublikowanych lub
przekazanych do opublikowania, jeżeli osoby te zastrzegły nieujawnianie
powyższych danych. § 4. Przepisu § 3 nie stosuje się, jeżeli informacja dotyczy
przestępstwa, o którym mowa w art. 240 § 1 Kodeksu karnego. § 5. Odmowa przez
dziennikarza ujawnienia danych, o których mowa w § 3, nie uchyla jego
odpowiedzialności za przestępstwo, którego dopuścił się publikując informację.
Art. 181 [Wyłączenie jawności] § 1. W wypadkach przewidzianych w art. 179 i 180
sąd przesłuchuje taką osobę na rozprawie z wyłączeniem jawności.
§ 2. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób
sporządzania, przechowywania i udostępniania protokołów przesłuchań oskarżonych,
świadków, biegłych i kuratorów, a także innych dokumentów lub przedmiotów, na
które rozciąga się obowiązek zachowania tajemnicy państwowej, służbowej albo
związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji, jak również dopuszczalny sposób
powoływania się na takie przesłuchania, dokumenty i przedmioty w orzeczeniach i
pismach procesowych, mając na uwadze konieczność zapewnienia właściwej ochrony
tajemnicy przed nieuprawnionym ujawnieniem.
Art. 182 [Prawo odmowy zeznań] § 1. Osoba najbliższa dla oskarżonego może
odmówić zeznań.
§ 2. Prawo odmowy zeznań trwa mimo ustania małżeństwa lub przysposobienia. § 3.
Prawo odmowy zeznań przysługuje także świadkowi, który w innej toczącej się
sprawie jest oskarżony o współudział w przestępstwie objętym postępowaniem.
Art. 183 [Częściowa odmowa] § 1. Świadek może uchylić się od odpowiedzi na
pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego
najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
§ 2. Świadek może żądać, aby przesłuchano go na rozprawie z wyłączeniem
jawności, jeżeli treść zeznań mogłaby narazić na hańbę jego lub osobę dla niego
najbliższą.
Art. 184 [Świadek anonimowy] § 1. Jeżeli zachodzi uzasadniona obawa
niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia, wolności albo mienia w znacznych
rozmiarach świadka lub osoby dla niego najbliższej, sąd, a w postępowaniu
przygotowawczym prokurator, może wydać postanowienie o zachowaniu w tajemnicy
okoliczności umożliwiających ujawnienie tożsamości świadka, w tym danych
osobowych, jeżeli nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie.
Postępowanie w tym zakresie toczy się bez udziału stron i objęte jest tajemnicą
państwową. W postanowieniu pomija się okoliczności, o których mowa w zdaniu
pierwszym.
§ 2. W razie wydania postanowienia określonego w § 1 okoliczności, o których
mowa w tym przepisie, pozostają wyłącznie do wiadomości sądu i prokuratora, a
gdy zachodzi konieczność - również funkcjonariusza Policji prowadzącego
postępowanie. Protokół przesłuchania świadka wolno udostępniać oskarżonemu lub
obrońcy tylko w sposób uniemożliwiający ujawnienie okoliczności, o których mowa
w § 1. § 3. Świadka przesłuchuje prokurator, a także sąd, który może zlecić
wykonanie tej czynności sędziemu wyznaczonemu ze swojego składu - w miejscu i w
sposób uniemożliwiający ujawnienie okoliczności, o których mowa w § 1. W
przesłuchaniu świadka przez sąd lub sędziego wyznaczonego mają prawo wziąć
udział prokurator, oskarżony i jego obrońca. Przepis art. 396 § 3 zdanie drugie
stosuje się odpowiednio. § 4. W razie przesłuchania świadka przy użyciu urządzeń
technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na odległość, w
protokole czynności z udziałem specjalistów należy wskazać ich imiona, nazwiska,
specjalności i rodzaj wykonywanej czynności. Przepisu art. 205 § 3 nie stosuje
się. § 5. Na postanowienie w sprawie zachowania w tajemnicy okoliczności, o
których mowa w § 1, świadkowi i oskarżonemu, a w postępowaniu przed sądem także
prokuratorowi, przysługuje w terminie 3 dni zażalenie. Zażalenie na
postanowienie prokuratora rozpoznaje sąd właściwy do rozpoznania sprawy.
Postępowanie dotyczące zażalenia toczy się bez udziału stron i objęte jest
tajemnicą państwową. § 6. W razie uwzględnienia zażalenia protokół przesłuchania
świadka podlega zniszczeniu; o zniszczeniu protokołu należy uczynić wzmiankę w
aktach sprawy. § 7. Świadek może, do czasu zamknięcia przewodu sądowego przed
sądem pierwszej instancji, wystąpić z wnioskiem o uchylenie postanowienia, o
którym mowa w § 1. Na postanowienie w przedmiocie wniosku służy zażalenie.
Przepis § 5 stosuje się odpowiednio. W razie uwzględnienia wniosku protokół
przesłuchania świadka podlega ujawnieniu w całości. § 8. Jeżeli okaże się, że w
czasie wydania postanowienia, o którym mowa w § 1, nie istniała uzasadniona
obawa niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia, wolności albo mienia w znacznych
rozmiarach świadka lub osoby dla niego najbliższej albo że świadek złożył
świadomie fałszywe zeznania lub nastąpiło jego ujawnienie, prokurator w
postępowaniu przygotowawczym, a w postępowaniu sądowym sąd, na wniosek
prokuratora, może uchylić to postanowienie. Przepis § 5 stosuje się odpowiednio.
Protokół przesłuchania świadka podlega ujawnieniu w całości. § 9. Minister
Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób i warunki składania
wniosku o wydanie postanowienia, o którym mowa w § 1, przesłuchania świadka, co
do którego wydano to postanowienie, oraz sporządzania, przechowywania i
udostępniania protokołów przesłuchania tego świadka, a także dopuszczalny sposób
powoływania się na jego zeznania w orzeczeniach i pismach procesowych, mając na
uwadze zapewnienie właściwej ochrony tajemnicy okoliczności umożliwiających
ujawnienie tożsamości świadka przed nieuprawnionym ujawnieniem.
Art. 185 [Zwolnienie z zeznawania] Można zwolnić od złożenia zeznania lub
odpowiedzi na pytania osobę pozostającą z oskarżonym w szczególnie bliskim
stosunku osobistym, jeżeli osoba taka wnosi o zwolnienie.
Art. 185a [Przesłuchanie nieletniego pokrzywdzonego] § 1. W sprawach o
przestępstwa określone w rozdziale XXV Kodeksu karnego pokrzywdzonego, który w
chwili czynu nie ukończył 15 lat, powinno się przesłuchiwać w charakterze
świadka tylko raz, chyba że wyjdą na jaw istotne okoliczności, których
wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania, lub zażąda tego oskarżony, który nie
miał obrońcy w czasie pierwszego przesłuchania pokrzywdzonego.
§ 2. Przesłuchanie przeprowadza sąd na posiedzeniu z udziałem biegłego
psychologa. Prokurator, obrońca oraz pełnomocnik pokrzywdzonego mają prawo wziąć
udział w przesłuchaniu. Osoba wymieniona w art. 51 § 2 ma prawo również być
obecna przy przesłuchaniu, jeżeli nie ogranicza to swobody wypowiedzi
przesłuchiwanego. § 3. Protokół przesłuchania odczytuje się na rozprawie
głównej; jeżeli został sporządzony zapis dźwiękowy przesłuchania, należy go
odtworzyć.
Art. 186 [Zakaz dowodowy] § 1. Osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznań albo
zwolniona na podstawie art. 185 może oświadczyć, że chce z tego prawa
skorzystać, nie później jednak niż przed rozpoczęciem pierwszego zeznania w
postępowaniu sądowym; poprzednio złożone zeznanie tej osoby nie może wówczas
służyć za dowód ani być odtworzone.
§ 2. Sporządzone w postępowaniu karnym protokoły oględzin ciała podlegają
ujawnieniu na rozprawie, choćby osoba poddana oględzinom odmówiła wyjaśnień lub
zeznań albo została od nich zwolniona na podstawie art. 182 lub art. 185.
Art. 187 [Odebranie przyrzeczenia] § 1. Przyrzeczenie od świadka może odebrać
tylko sąd lub sędzia wyznaczony.
§ 2. Świadek składa przyrzeczenie przed rozpoczęciem zeznań. § 3. Można odstąpić
od odebrania przyrzeczenia od świadka, jeżeli obecne strony nie sprzeciwiają się
temu.
Art. 188 [Rota przyrzeczenia] § 1. Świadek składa przyrzeczenie powtarzając za
sędzią słowa: "Świadomy znaczenia moich słów i odpowiedzialności przed prawem
przyrzekam uroczyście, że będę mówił szczerą prawdę, niczego nie ukrywając z
tego, co mi jest wiadome".
§ 2. W czasie składania przyrzeczenia wszyscy, nie wyłączając sędziów, stoją. §
3. Osoby nieme i głuche składają przyrzeczenie przez podpisanie tekstu
przyrzeczenia. § 4. Świadkowi, który w danej sprawie składał już przyrzeczenie,
sąd przypomina je przy przesłuchaniu, chyba że uzna za potrzebne ponowne
odebranie przyrzeczenia.
Art. 189 [Zakaz odbierania przyrzeczenia] Nie odbiera się przyrzeczenia:
1) od osób, które nie ukończyły 17 lat,
2) gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że świadek z powodu zaburzeń
psychicznych nie zdaje sobie należycie sprawy ze znaczenia przyrzeczenia,
3) gdy świadek jest osobą podejrzaną o popełnienie przestępstwa będącego
przedmiotem postępowania lub pozostającego w ścisłym związku z czynem
stanowiącym przedmiot postępowania albo gdy za to przestępstwo został skazany,
4) gdy świadek był prawomocnie skazany za fałszywe zeznanie lub oskarżenie.
Art. 190 [Pouczenie o odpowiedzialności] § 1. Przed rozpoczęciem przesłuchania
należy uprzedzić świadka o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub
zatajenie prawdy.
§ 2. W postępowaniu przygotowawczym świadek podpisuje oświadczenie, że został
uprzedzony o tej odpowiedzialności.
Art. 191 [Tryb przesłuchania] § 1. Przesłuchanie rozpoczyna się od zapytania
świadka o imię, nazwisko, wiek, zajęcie, miejsce zamieszkania, karalność za
fałszywe zeznanie lub oskarżenie oraz stosunek do stron.
§ 2. Świadka należy uprzedzić o treści art. 182, a o treści art. 183 oraz art.
185, jeżeli ujawnią się okoliczności objęte tymi przepisami. § 3. Jeżeli
zachodzi uzasadniona obawa użycia przemocy lub groźby bezprawnej wobec świadka
lub osoby najbliższej w związku z jego czynnościami, może on zastrzec dane
dotyczące miejsca zamieszkania do wyłącznej wiadomości prokuratora lub sądu.
Pisma procesowe doręcza się wówczas do instytucji, w której świadek jest
zatrudniony lub na inny wskazany przez niego adres.
Art. 192 [Oględziny i badania] § 1. Jeżeli karalność czynu zależy od stanu
zdrowia pokrzywdzonego, nie może on sprzeciwić się oględzinom i badaniom nie
połączonym z zabiegiem chirurgicznym lub obserwacją w zakładzie leczniczym.
§ 2. Jeżeli istnieje wątpliwość co do stanu psychicznego świadka, jego stanu
rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania lub odtwarzania przez niego
postrzeżeń, sąd lub prokurator może zarządzić przesłuchanie świadka z udziałem
biegłego lekarza lub biegłego psychologa, a świadek nie może się temu
sprzeciwić. § 3. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do osób, które odmówiły
zeznań lub zostały od nich zwolnione na podstawie art. 182 § 1 i 2 lub art. 185.
§ 4. Dla celów dowodowych można również świadka, za jego zgodą, poddać
oględzinom ciała i badaniu lekarskiemu lub psychologicznemu.
Art. 192a [Pobranie materiału do badań] § 1. W celu ograniczenia kręgu osób
podejrzanych lub ustalenia wartości dowodowej ujawnionych śladów można pobrać
odciski daktyloskopijne, wymaz ze śluzówki policzków, włosy, ślinę, próby pisma,
zapach, wykonać fotografię osoby lub dokonać utrwalenia głosu. Po wykorzystaniu
w sprawie, w której dokonano pobrania lub utrwalenia, pobrany lub utrwalony
materiał zbędny dla postępowania należy niezwłocznie usunąć z akt i zniszczyć.
§ 2. W wypadkach, o których mowa w § 1, za zgodą osoby badanej biegły może
również zastosować środki techniczne mające na celu kontrolę nieświadomych
reakcji organizmu tej osoby. § 3. Badania i czynności, o których mowa w § 1 i
art. 192 § 1, wykonuje się odpowiednio w warunkach i w sposób określony w
przepisach wydanych na podstawie art. 74 § 4.
Rozdział 22. Biegli,
tłumacze, specjaliści
Art. 193 [Powołanie] § 1. Jeżeli stwierdzenie okoliczności mających istotne
znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wymaga wiadomości specjalnych, zasięga się
opinii biegłego albo biegłych.
§ 2. W celu wydania opinii można też zwrócić się do instytucji naukowej lub
specjalistycznej. § 3. W wypadku powołania biegłych z zakresu różnych
specjalności, o tym, czy mają oni przeprowadzić badania wspólnie i wydać jedną
wspólną opinię, czy opinie odrębne, rozstrzyga organ procesowy powołujący
biegłych.
Art. 194 [Postanowienie] O dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego wydaje się
postanowienie, w którym należy wskazać:
1) imię, nazwisko i specjalność biegłego lub biegłych, a w wypadku opinii
instytucji, w razie potrzeby, specjalność i kwalifikacje osób, które powinny
wziąć udział w przeprowadzeniu ekspertyzy,
2) przedmiot i zakres ekspertyzy ze sformułowaniem, w miarę potrzeby, pytań
szczegółowych,
3) termin dostarczenia opinii.
Art. 195 [Obowiązek] Do pełnienia czynności biegłego jest obowiązany nie tylko
biegły sądowy, lecz także każda osoba, o której wiadomo, że ma odpowiednią
wiedzę w danej dziedzinie.
Art. 196 [Wyłączenia] § 1. Nie mogą być biegłymi osoby wymienione w art. 178,
182 i 185 oraz osoby, do których odnoszą się odpowiednie przyczyny wyłączenia
wymienione w art. 40 § 1 pkt 1-3 i 5, osoby powołane w sprawie w charakterze
świadków, a także osoby, które były świadkiem czynu.
§ 2. Jeżeli ujawnią się przyczyny wyłączenia biegłego wymienione w § 1, wydana
przez niego opinia nie stanowi dowodu, a na miejsce biegłego wyłączonego
powołuje się innego biegłego. § 3. Jeżeli ujawnią się powody osłabiające
zaufanie do wiedzy lub bezstronności biegłego albo inne ważne powody, powołuje
się innego biegłego.
Art. 197 [Przyrzeczenie] § 1. Biegły składa przyrzeczenie następującej treści:
"Świadomy znaczenia moich słów i odpowiedzialności przed prawem, przyrzekam
uroczyście, że powierzone mi obowiązki wykonam z całą sumiennością i
bezstronnością".
§ 2. Biegły sądowy powołuje się na przyrzeczenie złożone przy ustanowieniu go w
tym charakterze. § 3. Do biegłego stosuje się odpowiednio przepisy art. 177,
179-181, 187, 188 § 2 i 4, art. 190 oraz art. 191 § 1 i 3.
Art. 198 [Przygotowanie opinii] § 1. W miarę potrzeby udostępnia się biegłemu
akta sprawy w zakresie niezbędnym do wydania opinii i wzywa się go do udziału w
przeprowadzeniu dowodów.
§ 2. Organ procesowy może zastrzec swoją obecność przy przeprowadzaniu przez
biegłego niektórych lub wszystkich badań, jeżeli nie wpłynie to ujemnie na wynik
badania. § 3. W razie potrzeby organ procesowy może wprowadzić zmiany co do
zakresu ekspertyzy lub postawionych pytań oraz stawiać pytania dodatkowe.
Art. 199 [Zakaz dowodowy] Złożone wobec biegłego albo wobec lekarza
udzielającego pomocy medycznej oświadczenia oskarżonego, dotyczące zarzucanego
mu czynu, nie mogą stanowić dowodu.
Art. 199a [Wymóg zgody badanego] Stosowanie w czasie badania przez biegłego
środków technicznych mających na celu kontrolę nieświadomych reakcji organizmu
badanej osoby możliwe jest wyłącznie za jej zgodą. Przepisu art. 199 nie stosuje
się.
Art. 200 [Forma i treść opinii] § 1. W zależności od polecenia organu
procesowego biegły składa opinię ustnie lub na piśmie.
§ 2. Opinia powinna zawierać:
1) imię, nazwisko, stopień i tytuł naukowy, specjalność i stanowisko zawodowe
biegłego,
2) imiona i nazwiska oraz pozostałe dane innych osób, które uczestniczyły w
przeprowadzeniu ekspertyzy, ze wskazaniem czynności dokonanych przez każdą z
nich,
3) w wypadku opinii instytucji - także pełną nazwę i siedzibę instytucji,
4) czas przeprowadzonych badań oraz datę wydania opinii,
5) sprawozdanie z przeprowadzonych czynności i spostrzeżeń oraz oparte na nich
wnioski,
6) podpisy wszystkich biegłych, którzy uczestniczyli w wydaniu opinii.
§ 3. Osoby, które brały udział w wydaniu opinii, mogą być, w razie potrzeby,
przesłuchiwane w charakterze biegłych, a osoby, które uczestniczyły tylko w
badaniach - w charakterze świadków.
Art. 201 [Ocena opinii] Jeżeli opinia jest niepełna lub niejasna albo gdy
zachodzi sprzeczność w samej opinii lub między różnymi opiniami w tej samej
sprawie, można wezwać ponownie tych samych biegłych lub powołać innych.
Art. 202 [Opinia psychiatryczna] § 1. W celu wydania opinii o stanie zdrowia
psychicznego oskarżonego sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator,
powołuje co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów.
§ 2. Na wniosek psychiatrów do udziału w wydaniu opinii powołuje się ponadto
biegłego lub biegłych innych specjalności. § 3. Biegli nie mogą pozostawać ze
sobą w związku małżeńskim ani w innym stosunku, który mógłby wywołać uzasadnioną
wątpliwość co do ich samodzielności. § 4. Opinia psychiatrów powinna zawierać
stwierdzenia dotyczące zarówno poczytalności oskarżonego w chwili popełnienia
czynu, jak i jego aktualnego stanu zdrowia psychicznego oraz zdolności do
udziału w postępowaniu, a w razie potrzeby co do okoliczności wymienionych w
art. 93 Kodeksu karnego.
Art. 203 [Obserwacja w zakładzie leczniczym] § 1. W razie zgłoszenia przez
biegłych takiej konieczności, badanie psychiatryczne oskarżonego może być
połączone z obserwacją w zakładzie leczniczym.
§ 2. Orzeka o tym sąd, określając miejsce obserwacji. W postępowaniu
przygotowawczym sąd orzeka na wniosek prokuratora. § 3. Obserwacja w zakładzie
leczniczym nie powinna trwać dłużej niż 6 tygodni; na wniosek zakładu sąd może
przedłużyć ten termin na czas określony, niezbędny do zakończenia obserwacji. O
zakończeniu obserwacji biegli niezwłocznie zawiadamiają sąd. § 4. Na
postanowienia, o których mowa w § 2 i 3, przysługuje zażalenie. § 5. Minister
właściwy do spraw zdrowia, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, określi,
w drodze rozporządzenia, wykaz zakładów psychiatrycznych i zakładów leczenia
odwykowego przeznaczonych do wykonywania obserwacji, w tym do wykonywania
obserwacji osób pozbawionych wolności, oraz sposób finansowania obserwacji, a
także warunki zabezpieczenia zakładów dla osób pozbawionych wolności, mając na
uwadze potrzebę zapewnienia sprawnego toku postępowania.
Art. 204 [Wezwanie tłumacza] § 1. Należy wezwać tłumacza, jeżeli zachodzi
potrzeba przesłuchania:
1) głuchego lub niemego, a nie wystarcza porozumienie się z nim za pomocą pisma,
2) osoby nie władającej językiem polskim.
§ 2. Należy również wezwać tłumacza, jeżeli zachodzi potrzeba przełożenia na
język polski pisma sporządzonego w języku obcym lub odwrotnie albo zapoznania
oskarżonego z treścią przeprowadzanego dowodu. § 3. Do tłumacza stosuje się
odpowiednio przepisy dotyczące biegłych.
Art. 205 [Specjaliści] § 1. Jeżeli dokonanie oględzin, przesłuchania przy użyciu
urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na
odległość, eksperymentu, ekspertyzy, zatrzymania rzeczy lub przeszukania wymaga
czynności technicznych, w szczególności takich jak wykonanie pomiarów, obliczeń,
zdjęć, utrwalenie śladów, można do udziału w nich wezwać specjalistów.
§ 2. Specjalistę nie będącego funkcjonariuszem organów procesowych można wezwać,
przed przystąpieniem do czynności, do złożenia następującego przyrzeczenia:
"Świadomy znaczenia powierzonej mi czynności i odpowiedzialności przed prawem
przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki wykonam z całą sumiennością i
bezstronnością". § 3. W protokole czynności przeprowadzonej z udziałem
specjalistów należy wskazać ich imiona i nazwiska, specjalność, miejsce
zamieszkania, miejsce pracy i stanowisko oraz podać rodzaj i zakres czynności
wykonanych przez każdego z nich.
Art. 206 [Stosowanie przepisów o biegłych] § 1. Do specjalistów stosuje się
odpowiednio przepisy dotyczące biegłych, z wyjątkiem art. 194, 197, 200 i 202.
§ 2. W razie potrzeby można przesłuchiwać specjalistów w charakterze świadków.
Rozdział 23. Oględziny. Otwarcie zwłok. Eksperyment procesowy
Art. 207 [Rodzaje oględzin] § 1. W razie potrzeby dokonuje się oględzin miejsca,
osoby lub rzeczy.
§ 2. Jeżeli przedmiot może ulec przy badaniu zniszczeniu lub zniekształceniu,
część tego przedmiotu należy w miarę możności zachować w stanie nie zmienionym,
a gdy to nie jest możliwe - stan ten utrwalić w inny sposób.
Art. 208 [Oględziny ciała] Oględzin lub badań ciała, które mogą wywołać uczucie
wstydu, powinna dokonać osoba tej samej płci, chyba że łączą się z tym
szczególne trudności; inne osoby odmiennej płci mogą być obecne tylko w razie
konieczności.
Art. 209 [Oględziny i otwarcie zwłok] § 1. Jeżeli zachodzi podejrzenie
przestępnego spowodowania śmierci, przeprowadza się oględziny i otwarcie zwłok.
§ 2. Oględzin zwłok dokonuje prokurator, a w postępowaniu sądowym sąd, z
udziałem biegłego lekarza, w miarę możności z zakresu medycyny sądowej. W
wypadkach nie cierpiących zwłoki oględzin dokonuje Policja z obowiązkiem
niezwłocznego powiadomienia prokuratora. § 3. Oględzin zwłok dokonuje się na
miejscu ich znalezienia. Do czasu przybycia biegłego oraz prokuratora lub sądu
przemieszczać lub poruszać zwłoki można tylko w razie konieczności. § 4.
Otwarcia zwłok dokonuje biegły w obecności prokuratora albo sądu. W postępowaniu
przed sądem przepisy art. 396 § 1 i 4 stosuje się odpowiednio. § 5. Do obecności
przy oględzinach i otwarciu zwłok można w razie potrzeby, oprócz biegłego,
wezwać lekarza, który ostatnio udzielił pomocy zmarłemu. Z oględzin i otwarcia
zwłok biegły sporządza opinię z zachowaniem wymagań art. 200 § 2.
Art. 210 [Ekshumacja] W celu dokonania oględzin lub otwarcia zwłok prokurator
albo sąd może zarządzić wyjęcie zwłok z grobu.
Art. 211 [Eksperyment procesowy] W celu sprawdzenia okoliczności mających
istotne znaczenie dla sprawy można przeprowadzić, w drodze eksperymentu
procesowego, doświadczenie lub odtworzenie przebiegu stanowiących przedmiot
rozpoznania zdarzeń lub ich fragmentów.
Art. 212 [Czynności towarzyszące] W toku oględzin lub eksperymentu procesowego
można dokonywać również przesłuchań lub innych czynności dowodowych.
Rozdział 24. Wywiad środowiskowy i badanie osoby oskarżonego
Art. 213 [Zakres badań osobopoznawczych] § 1. W postępowaniu należy ustalić
tożsamość oskarżonego, jego wiek, stosunki rodzinne i majątkowe, wykształcenie,
zawód i źródła dochodu oraz dane o jego karalności.
§ 2. Jeżeli podejrzany był już prawomocnie skazany, dla ustalenia, czy
przestępstwo zostało popełnione w warunkach art. 64 Kodeksu karnego lub
przestępstwo skarbowe - w warunkach art. 37 § 1 pkt 4 Kodeksu karnego
skarbowego, dołącza się do akt postępowania odpis lub wyciąg wyroku oraz dane
dotyczące odbycia kary; dokumenty te dołącza się także w sprawach o zbrodnie. §
3. (skreślony)
Art. 214 [Wywiad środowiskowy] § 1. W razie potrzeby, a w szczególności gdy
niezbędne jest ustalenie danych co do właściwości i warunków osobistych oraz
dotychczasowego sposobu życia oskarżonego, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym
prokurator, zarządza w stosunku do oskarżonego przeprowadzenie wywiadu
środowiskowego przez kuratora sądowego lub inny podmiot uprawniony na podstawie
odrębnych przepisów, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach przez Policję.
§ 2. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obowiązkowe:
1) w sprawach o zbrodnie,
2) w stosunku do oskarżonego, który w chwili czynu nie ukończył 21 roku życia,
jeżeli zarzucono mu popełnienie umyślnego występku przeciwko życiu.
§ 3. Wywiadu środowiskowego można nie przeprowadzać w stosunku do oskarżonego,
który nie ma w kraju stałego miejsca zamieszkania. § 4. Wynik wywiadu
środowiskowego powinien w szczególności zawierać:
1) imię i nazwisko osoby przeprowadzającej wywiad,
2) imię i nazwisko oskarżonego,
3) zwięzły opis dotychczasowego życia oskarżonego oraz dokładne informacje o
środowisku oskarżonego, w tym rodzinnym, szkolnym lub zawodowym, a nadto
informacje o jego stanie majątkowym i źródłach dochodów,
4) informacje dotyczące stanu zdrowia oskarżonego, a także o nadużywaniu przez
niego alkoholu, środków odurzających, środków zastępczych lub substancji
psychotropowych,
5) własne spostrzeżenia i konkluzje osoby przeprowadzającej wywiad, zwłaszcza
dotyczące właściwości i warunków osobistych oraz dotychczasowego sposobu życia
oskarżonego.
§ 5. Dane o osobach, które dostarczyły informacji w ramach wywiadu
środowiskowego, osoba przeprowadzająca wywiad ujawnia jedynie na żądanie sądu, a
w postępowaniu przygotowawczym - prokuratora. § 6. Osoby, które dostarczyły
informacji w ramach wywiadu środowiskowego, mogą być w razie potrzeby
przesłuchane w charakterze świadków. § 7. Policja jest obowiązana udzielić
osobie przeprowadzającej wywiad pomocy przy wykonywaniu zadań związanych z
wywiadem środowiskowym w celu zapewnienia jej bezpieczeństwa. § 8. Do osoby
powołanej do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stosuje się odpowiednio
przepisy o wyłączeniu sędziego. Orzeka o tym sąd, a w postępowaniu
przygotowawczym - prokurator. § 9. Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z
ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia,
regulamin czynności w zakresie przeprowadzania wywiadu środowiskowego oraz wzór
kwestionariusza tego wywiadu, mając na uwadze konieczność zapewnienia zebrania
wyczerpujących danych o osobie oskarżonego.
Art. 215 [Badanie psychologiczne] W razie potrzeby sąd, a w postępowaniu
przygotowawczym prokurator, może zarządzić badanie oskarżonego przez biegłych
psychologów lub lekarzy z zachowaniem zasad określonych w art. 74.
Art. 216 [Przesłuchanie w charakterze świadka] W razie potrzeby można
przesłuchiwać w charakterze świadków osoby, które przeprowadziły wywiad.
Rozdział 25.
Zatrzymanie rzeczy. Przeszukanie
Art. 217 [Wydanie rzeczy] § 1. Rzeczy mogące stanowić dowód w sprawie lub
podlegające zajęciu w celu zabezpieczenia kar majątkowych, środków karnych o
charakterze majątkowym albo roszczeń o naprawienie szkody należy wydać na
żądanie sądu lub prokuratora, a w wypadkach nie cierpiących zwłoki - także na
żądanie Policji lub innego uprawnionego organu.
§ 2. Osobę mającą rzecz podlegającą wydaniu wzywa się do wydania jej
dobrowolnie. § 3. W razie zatrzymania rzeczy stosuje się odpowiednio przepis
art. 228. Protokołu można nie sporządzać, jeżeli rzecz załącza się do akt
sprawy. § 4. Jeżeli wydania żąda Policja albo inny uprawniony organ działający
we własnym zakresie, osoba, która rzecz wyda, ma prawo niezwłocznie złożyć
wniosek o sporządzenie i doręczenie jej postanowienia sądu lub prokuratora o
zatwierdzeniu zatrzymania, o czym należy ją pouczyć. Doręczenie powinno nastąpić
w terminie 14 dni od zatrzymania rzeczy. § 5. W razie odmowy dobrowolnego
wydania rzeczy można przeprowadzić jej odebranie. Przepisy art. 220 § 3 i art.
229 stosuje się odpowiednio.
Art. 218 [Wydanie korespondencji i przesyłek] § 1. Urzędy, instytucje i podmioty
prowadzące działalność w dziedzinie poczty lub działalność telekomunikacyjną,
urzędy celne oraz instytucje i przedsiębiorstwa transportowe obowiązane są wydać
sądowi lub prokuratorowi, na żądanie zawarte w postanowieniu, korespondencję i
przesyłki oraz wykaz połączeń telekomunikacyjnych lub innych przekazów
informacji, w tym korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną, z
uwzględnieniem czasu ich dokonania i innych danych związanych z połączeniem lub
przekazem, niestanowiących treści rozmowy telefonicznej lub innego przekazu
informacji, jeżeli mają znaczenie dla toczącego się postępowania. Tylko sąd lub
prokurator mają prawo je otwierać lub zarządzić ich otwarcie.
§ 2. Postanowienie, o którym mowa w § 1, doręcza się adresatom korespondencji
oraz abonentowi telefonu lub nadawcy, którego wykaz połączeń lub innych
przekazów informacji został wydany. Doręczenie postanowienia może być odroczone
na czas oznaczony, niezbędny ze względu na dobro sprawy, lecz nie później niż do
czasu prawomocnego zakończenia postępowania. § 3. Pozbawioną znaczenia dla
postępowania karnego korespondencję i przesyłki należy niezwłocznie zwrócić
właściwym urzędom, instytucjom lub przedsiębiorstwom wymienionym w § 1.
Art. 218a [Zabezpieczenie danych informatycznych] § 1. Urzędy, instytucje i
podmioty prowadzące działalność telekomunikacyjną obowiązane są niezwłocznie
zabezpieczyć, na żądanie sądu lub prokuratora zawarte w postanowieniu, na czas
określony, nieprzekraczający jednak 90 dni, dane informatyczne przechowywane w
urządzeniach zawierających te dane na nośniku lub w systemie informatycznym.
Przepis art. 218 § 2 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.
§ 2. Pozbawione znaczenia dla postępowania karnego dane informatyczne, o których
mowa w § 1, należy niezwłocznie zwolnić spod zabezpieczenia.
Art. 218b [Upoważnienie dla ministra] Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z
ministrem właściwym do spraw łączności, Ministrem Obrony Narodowej oraz
ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia,
sposób technicznego przygotowania systemów i sieci służących do przekazywania
informacji - do gromadzenia wykazów połączeń telefonicznych i innych przekazów
informacji, z uwzględnieniem czasu ich dokonania i innych danych związanych z
połączeniem lub przekazem, niestanowiących treści rozmowy telefonicznej lub
innego przekazu informacji, a także sposoby zabezpieczania danych
informatycznych w urządzeniach zawierających te dane oraz w systemach i na
nośnikach informatycznych, w tym danych przesyłanych pocztą elektroniczną, mając
na uwadze konieczność zabezpieczenia wykazów połączeń telefonicznych i innych
przekazów informacji oraz danych informatycznych przed ich utratą,
zniekształceniem lub nieuprawnionym ujawnieniem.
Art. 219 [Podstawa przeszukania] § 1. W celu wykrycia lub zatrzymania albo
przymusowego doprowadzenia osoby podejrzanej, a także w celu znalezienia rzeczy
mogących stanowić dowód w sprawie lub podlegających zajęciu w postępowaniu
karnym, można dokonać przeszukania pomieszczeń i innych miejsc, jeżeli istnieją
uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że osoba podejrzana lub wymienione
rzeczy tam się znajdują.
§ 2. W celu znalezienia rzeczy wymienionych w § 1 i pod warunkiem określonym w
tym przepisie można też dokonać przeszukania osoby, jej odzieży i podręcznych
przedmiotów.
Art. 220 [Przeprowadzenie przeszukania] § 1. Przeszukania może dokonać
prokurator albo na polecenie sądu lub prokuratora Policja, a w wypadkach
wskazanych w ustawie - także inny organ.
§ 2. Postanowienie sądu lub prokuratora należy okazać osobie, u której
przeszukanie ma być przeprowadzone. § 3. W wypadkach nie cierpiących zwłoki,
jeżeli postanowienie sądu lub prokuratora nie mogło zostać wydane, organ
dokonujący przeszukania okazuje nakaz kierownika swojej jednostki lub
legitymację służbową, a następnie zwraca się niezwłocznie do sądu lub
prokuratora o zatwierdzenie przeszukania. Postanowienie sądu lub prokuratora w
przedmiocie zatwierdzenia należy doręczyć osobie, u której dokonano
przeszukania, w terminie 7 dni od daty czynności na zgłoszone do protokołu
żądanie tej osoby. O prawie zgłoszenia żądania należy ją pouczyć.
Art. 221 [Pora nocna] § 1. Przeszukania zamieszkałych pomieszczeń można dokonać
w porze nocnej tylko w wypadkach nie cierpiących zwłoki; za porę nocną uważa się
czas od godziny 22 do godziny 6.
§ 2. Przeszukanie rozpoczęte za dnia można prowadzić nadal mimo nastania pory
nocnej. § 3. W porze nocnej można przeszukać lokale dostępne w tym czasie dla
nieokreślonej liczby osób albo służące do przechowywania przedmiotów.
Art. 222 [Pomieszczenia instytucji] § 1. Przy rozpoczęciu przeszukania
pomieszczenia lub miejsca zamkniętego, należącego do instytucji państwowej lub
samorządowej, należy o zamierzonym przeszukaniu zawiadomić kierownika tej
instytucji lub jego zastępcę albo organ nadrzędny i dopuścić ich do udziału w
czynności.
§ 2. Przeszukanie pomieszczenia zajętego przez wojsko może nastąpić jedynie w
obecności dowódcy lub osoby przez niego wyznaczonej.
Art. 223 [Przeszukanie osoby] Przeszukania osoby i odzieży na niej należy
dokonywać w miarę możności za pośrednictwem osoby tej samej płci.
Art. 224 [Tryb przeszukania] § 1. Osobę, u której ma nastąpić przeszukanie,
należy przed rozpoczęciem czynności zawiadomić o jej celu i wezwać do wydania
poszukiwanych przedmiotów.
§ 2. Podczas przeszukania ma prawo być obecna osoba wymieniona w § 1 oraz osoba
przybrana przez prowadzącego czynność. Ponadto może być obecna osoba wskazana
przez tego, u kogo dokonuje się przeszukania, jeżeli nie uniemożliwia to
przeszukania albo nie utrudnia go w istotny sposób. § 3. Jeżeli przy
przeszukaniu nie ma na miejscu gospodarza lokalu, należy do przeszukania
przywołać przynajmniej jednego dorosłego domownika lub sąsiada.
Art. 225 [Ochrona tajemnicy] § 1. Jeżeli kierownik instytucji państwowej lub
samorządowej albo też osoba, u której dokonano zatrzymania rzeczy lub u której
przeprowadza się przeszukanie, oświadczy, że wydane lub znalezione przy
przeszukaniu pismo lub inny dokument zawiera wiadomości objęte tajemnicą
państwową, służbową, zawodową lub inną chronioną ustawą albo ma charakter
osobisty, organ przeprowadzający czynność przekazuje niezwłocznie pismo lub inny
dokument bez jego odczytania prokuratorowi lub sądowi w opieczętowanym
opakowaniu.
§ 2. Tryb wskazany w § 1 nie obowiązuje w stosunku do pism lub innych
dokumentów, które dotyczą tajemnicy służbowej, zawodowej lub innej chronionej
ustawą, jeżeli ich posiadaczem jest osoba podejrzana o popełnienie przestępstwa,
i do pism lub innych dokumentów o charakterze osobistym, których jest ona
posiadaczem, autorem lub adresatem. § 3. Jeżeli obrońca lub inna osoba, od
której żąda się wydania rzeczy lub u której dokonuje się przeszukania,
oświadczy, że wydane lub znalezione w toku przeszukania pisma lub inne dokumenty
obejmują okoliczności związane z wykonywaniem funkcji obrońcy, organ dokonujący
czynności pozostawia te dokumenty wymienionej osobie bez zapoznawania się z ich
treścią lub wyglądem. Jeżeli jednak oświadczenie osoby nie będącej obrońcą budzi
wątpliwości, organ dokonujący czynności przekazuje te dokumenty z zachowaniem
rygorów określonych w § 1 sądowi, który po zapoznaniu się z dokumentami zwraca
je w całości lub w części, z zachowaniem rygorów określonych w § 1, osobie, od
której je zabrano, albo wydaje postanowienie o ich zatrzymaniu dla celów
postępowania. § 4. Wydaną, odebraną lub znalezioną w toku przeszukania
dokumentację psychiatryczną organ przeprowadzający czynność przekazuje, z
zachowaniem rygorów określonych w § 1, sądowi lub prokuratorowi.
Art. 226 [Zakazy i ograniczenia] W kwestii wykorzystania dokumentów
zawierających tajemnicę państwową, służbową lub zawodową, jako dowodów w
postępowaniu karnym, stosuje się odpowiednio zakazy i ograniczenia określone w
art. 178-181. Jednakże w postępowaniu przygotowawczym o wykorzystaniu, jako
dowodów, dokumentów zawierających tajemnicę lekarską decyduje prokurator.
Art. 227 [Zachowanie umiaru] Przeszukanie lub zatrzymanie rzeczy powinno być
dokonane zgodnie z celem tej czynności, z zachowaniem umiaru i poszanowania
godności osób, których ta czynność dotyczy, oraz bez wyrządzania niepotrzebnych
szkód i dolegliwości.
Art. 228 [Postępowanie z przedmiotami] § 1. Przedmioty wydane lub znalezione w
czasie przeszukania należy po dokonaniu oględzin, sporządzeniu spisu i opisu
zabrać albo oddać na przechowanie osobie godnej zaufania z zaznaczeniem
obowiązku przedstawienia na każde żądanie organu prowadzącego postępowanie.
§ 2. Tak samo należy postąpić ze znalezionymi w czasie przeszukania przedmiotami
mogącymi stanowić dowód innego przestępstwa, podlegającymi przepadkowi lub
których posiadanie jest zabronione. § 3. Osobom zainteresowanym należy
natychmiast wręczyć pokwitowanie stwierdzające, jakie przedmioty i przez kogo
zostały zatrzymane.
Art. 229 [Protokół] Protokół zatrzymania rzeczy lub przeszukania powinien,
oprócz wymagań wymienionych w art. 148, zawierać oznaczenie sprawy, z którą
zatrzymanie rzeczy lub przeszukanie ma związek, oraz podanie dokładnej godziny
rozpoczęcia i zakończenia czynności, dokładną listę zatrzymanych rzeczy i w
miarę potrzeby ich opis, a nadto wskazanie polecenia sądu lub prokuratora.
Jeżeli polecenie nie zostało uprzednio wydane, zamieszcza się w protokole
wzmiankę o poinformowaniu osoby, u której czynność przeprowadzono, że na jej
wniosek otrzyma postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia czynności.
Art. 230 [Zwrot rzeczy] § 1. Jeżeli zatrzymanie rzeczy lub przeszukanie
nastąpiło bez uprzedniego polecenia sądu lub prokuratora, a w ciągu 7 dni od
dnia czynności nie nastąpiło jej zatwierdzenie, należy niezwłocznie zwrócić
zatrzymane rzeczy osobie uprawnionej, chyba że nastąpiło dobrowolne wydanie, a
osoba ta nie złożyła wniosku, o którym mowa w art. 217 § 4.
§ 2. Należy również zwrócić osobie uprawnionej zatrzymane rzeczy niezwłocznie po
stwierdzeniu ich zbędności dla postępowania karnego. Jeżeli wyniknie spór co do
własności rzeczy, a nie ma dostatecznych danych do niezwłocznego
rozstrzygnięcia, odsyła się osoby zainteresowane na drogę procesu cywilnego. §
3. Rzeczy, których posiadanie jest zabronione, przekazuje się właściwemu
urzędowi lub instytucji.
Art. 231 [Depozyt] § 1. Jeżeli powstaje wątpliwość, komu należy wydać zatrzymaną
rzecz, sąd lub prokurator składa ją do depozytu sądowego albo oddaje osobie
godnej zaufania aż do wyjaśnienia uprawnienia do odbioru. Przepisy o likwidacji
depozytów i nie odebranych rzeczy stosuje się odpowiednio.
§ 2. Przedmioty o wartości artystycznej lub historycznej oddaje się na
przechowanie właściwej instytucji.
Art. 232 [Sprzedaż przedmiotów] § 1. Przedmioty ulegające szybkiemu zniszczeniu
lub takie, których przechowywanie byłoby połączone z niewspółmiernymi kosztami
lub nadmiernymi trudnościami albo powodowałoby znaczne obniżenie wartości
rzeczy, można sprzedać bez przetargu za pośrednictwem odpowiedniej jednostki
handlowej z zachowaniem przepisów o sprzedaży w drodze egzekucji z ruchomości.
§ 2. Uzyskaną kwotę pieniężną przekazuje się do depozytu sądowego. § 3. O czasie
i warunkach sprzedaży należy w miarę możności zawiadomić oskarżonego oraz inne
zainteresowane osoby.
Art. 232a [Przechowywanie przedmiotów i substancji] § 1. Przedmioty i substancje
stwarzające niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia, a w szczególności broń,
amunicję, materiały wybuchowe lub łatwopalne, materiały radioaktywne, substancje
trujące, duszące lub parzące, środki odurzające, substancje psychotropowe lub
prekursory, przechowuje się w miejscu i w sposób zapewniający ich należyte
zabezpieczenie.
§ 2. Jeżeli przechowywanie przedmiotów lub substancji, o których mowa w § 1,
byłoby połączone z niewspółmiernymi kosztami lub stanowiło źródło zagrożenia dla
bezpieczeństwa powszechnego, sąd właściwy do rozpoznania sprawy na wniosek
prokuratora może zarządzić ich zniszczenie w całości lub w części. § 3. W razie
potrzeby przed wydaniem postanowienia zasięga się opinii biegłego. § 4. Minister
Sprawiedliwości, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej oraz ministrem
właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe
zasady i miejsce przechowywania przedmiotów i substancji, o których mowa w § 1,
oraz warunki i sposób ich zniszczenia, mając na uwadze potrzebę zapewnienia
sprawności postępowania i jego koszty.
Art. 233 [Środki płatnicze] Oddając na przechowanie krajowe środki płatnicze lub
wartości dewizowe, organ, przekazując je, określa charakter depozytu i sposób
rozporządzenia oddanymi na przechowanie wartościami.
Art. 234 [Bezskuteczność rozporządzenia] Rozporządzenia przedmiotem dokonane po
jego odebraniu lub zabezpieczeniu są bezskuteczne w stosunku do Skarbu Państwa.
Art. 235 [Kompetencje] Sąd dokonuje czynności przewidzianych w tym rozdziale w
postępowaniu sądowym, a prokurator w postępowaniu przygotowawczym, chyba że
ustawa stanowi inaczej.
Art. 236 [Zażalenie] Na postanowienie dotyczące przeszukania i zatrzymania
rzeczy oraz na inne czynności przysługuje zażalenie osobom, których prawa
zostały naruszone.
Art. 236a [Rozszerzenie stosowania] Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się
odpowiednio do dysponenta i użytkownika urządzenia zawierającego dane
informatyczne lub systemu informatycznego, w zakresie danych przechowywanych w
tym urządzeniu lub systemie albo na nośniku znajdującym się w jego dyspozycji
lub użytkowaniu, w tym korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną.
Rozdział 26. Kontrola i
utrwalanie rozmów
Art. 237 [Dopuszczalność] § 1. Po wszczęciu postępowania sąd na wniosek
prokuratora może zarządzić kontrolę i utrwalanie treści rozmów telefonicznych w
celu wykrycia i uzyskania dowodów dla toczącego się postępowania lub
zapobieżenia popełnieniu nowego przestępstwa.
§ 2. W wypadkach nie cierpiących zwłoki kontrolę i utrwalanie rozmów
telefonicznych może zarządzić prokurator, który obowiązany jest zwrócić się w
terminie 3 dni do sądu z wnioskiem o zatwierdzenie postanowienia. Sąd wydaje
postanowienie w przedmiocie wniosku w terminie 5 dni na posiedzeniu bez udziału
stron. § 3. Kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicznych są dopuszczalne
tylko wtedy, gdy toczące się postępowanie lub uzasadniona obawa popełnienia
nowego przestępstwa dotyczy:
1) zabójstwa,
2) narażenia na niebezpieczeństwo powszechne lub sprowadzenia katastrofy,
3) handlu ludźmi,
4) uprowadzenia osoby,
5) wymuszania okupu,
6) uprowadzenia statku powietrznego lub wodnego,
7) rozboju, kradzieży rozbójniczej lub wymuszenia rozbójniczego,
8) zamachu na niepodległość lub integralność państwa,
9) zamachu na konstytucyjny ustrój państwa lub jego naczelne organy, albo na
jednostkę Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,
10) szpiegostwa lub ujawnienia tajemnicy państwowej,
11) gromadzenia broni, materiałów wybuchowych lub radioaktywnych,
12) fałszowania oraz obrotu fałszywymi pieniędzmi, środkami lub instrumentami
płatniczymi albo zbywalnymi dokumentami uprawniającymi do otrzymania sumy
pieniężnej, towaru, ładunku albo wygranej rzeczowej albo zawierającymi obowiązek
wpłaty kapitału, odsetek, udziału w zyskach lub stwierdzenie uczestnictwa w
spółce,
13) wytwarzania, przetwarzania, obrotu i przemytu środków odurzających,
prekursorów, środków zastępczych lub substancji psychotropowych,
14) zorganizowanej grupy przestępczej,
15) mienia znacznej wartości,
16) użycia przemocy lub groźby bezprawnej w związku z postępowaniem karnym,
17) łapownictwa i płatnej protekcji,
18) stręczycielstwa, kuplerstwa i sutenerstwa,
19) przestępstw określonych w rozdziale XVI ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. -
Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) oraz w art. 5-8 Rzymskiego
Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego, sporządzonego w Rzymie dnia 17 lipca
1998 r. (Dz.U. z 2003 r. Nr 78, poz. 708), zwanego dalej "Statutem".
§ 4. Kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicznych są dopuszczalne w
stosunku do osoby podejrzanej, oskarżonego oraz w stosunku do pokrzywdzonego lub
innej osoby, z którą może się kontaktować oskarżony albo która może mieć związek
ze sprawcą lub z grożącym przestępstwem. § 5. Urzędy, instytucje oraz podmioty
prowadzące działalność w dziedzinie poczty lub działalność telekomunikacyjną,
obowiązane są umożliwić wykonanie postanowienia sądu lub prokuratora w zakresie
przeprowadzenia kontroli rozmów telefonicznych oraz zapewnić rejestrowanie faktu
przeprowadzenia takiej kontroli. § 6. Prawo odtwarzania zapisów ma sąd lub
prokurator, a w wypadkach nie cierpiących zwłoki, za zgodą sądu lub prokuratora,
także Policja. § 7. Prawo zapoznawania się z rejestrem przeprowadzonych kontroli
rozmów telefonicznych ma sąd, a w postępowaniu przygotowawczym - prokurator.
Art. 238 [Czas trwania] § 1. Kontrola i utrwalanie rozmów telefonicznych mogą
być wprowadzone najwyżej na okres 3 miesięcy, z możliwością przedłużenia, w
szczególnie uzasadnionym wypadku, na okres najwyżej dalszych 3 miesięcy.
§ 2. Kontrola powinna być zakończona niezwłocznie po ustaniu przyczyn
wymienionych w art. 237 § 1-3, najpóźniej jednak z upływem okresu, na który
została wprowadzona. § 3. Po zakończeniu kontroli sąd zarządza zniszczenie
utrwalonych zapisów, jeżeli nie mają znaczenia dla postępowania karnego;
zniszczenie utrwalonych zapisów następuje także wówczas, gdy sąd nie zatwierdził
postanowienia prokuratora, o którym mowa w art. 237 § 2.
Art. 239 [Odroczenie ogłoszenia postanowienia] Ogłoszenie postanowienia o
kontroli i utrwalaniu rozmów telefonicznych osobie, której ono dotyczy, może być
odroczone na czas niezbędny ze względu na dobro sprawy, lecz nie później niż do
czasu prawomocnego zakończenia postępowania.
Art. 240 [Zażalenie] Na postanowienie dotyczące kontroli i utrwalania rozmów
telefonicznych przysługuje zażalenie. Osoba, której dotyczy postanowienie, może
w zażaleniu domagać się zbadania zasadności oraz legalności kontroli i
utrwalania rozmów telefonicznych. Zażalenie na postanowienie prokuratora
rozpoznaje sąd.
Art. 241 [Inne środki techniczne] Przepisy rozdziału niniejszego stosuje się
odpowiednio do kontroli oraz do utrwalania przy użyciu środków technicznych
treści innych rozmów lub przekazów informacji, w tym korespondencji przesyłanej
pocztą elektroniczną.
Art. 242 [Rozporządzenie] Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw łączności, Ministrem Obrony Narodowej oraz ministrem
właściwym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia, sposób
technicznego przygotowania sieci służących do przekazywania informacji, do
kontroli rozmów telefonicznych lub innych przekazów informacji dokonywanych z
wykorzystaniem tych sieci oraz sposób dokonywania, rejestracji, przechowywania,
odtwarzania i niszczenia zapisów z kontrolowanych rozmów telefonicznych oraz
treści innych rozmów lub przekazów informacji, w tym korespondencji przesyłanej
pocztą elektroniczną, mając na uwadze konieczność właściwego zabezpieczenia
dokonywanych zapisów przed ich utratą, zniekształceniem lub nieuprawnionym
ujawnieniem.
| |
|
