|
| |
Kodeks postępowania karnego
 |
Dział IV. Czynności procesowe
|
Dział
IV. Czynności procesowe
Rozdział 11.
Orzeczenia, zarządzenia i polecenia
Art. 92 [Podstawa orzeczenia] Podstawę orzeczenia może stanowić tylko
całokształt okoliczności ujawnionych w postępowaniu, mających znaczenie dla
rozstrzygnięcia.
Art. 93 [Postanowienia i zarządzenia] § 1. Jeżeli ustawa nie wymaga wydania
wyroku, sąd wydaje postanowienie.
§ 2. W kwestiach nie wymagających postanowienia prezes sądu, przewodniczący
wydziału, przewodniczący składu orzekającego albo upoważniony sędzia wydają
zarządzenia. § 3. W postępowaniu przygotowawczym postanowienia i zarządzenia
wydaje prokurator oraz inny uprawniony organ, a sąd - w wypadkach przewidzianych
w ustawie. § 4. W wypadkach określonych w ustawie sąd oraz prokurator wydają
polecenia Policji lub innym organom.
Art. 94 [Treść postanowienia] § 1. Postanowienie powinno zawierać:
1) oznaczenie organu oraz osoby lub osób, wydających postanowienie,
2) datę wydania postanowienia,
3) wskazanie sprawy oraz kwestii, której postanowienie dotyczy,
4) rozstrzygnięcie z podaniem podstawy prawnej,
5) uzasadnienie, chyba że ustawa zwalnia od tego wymagania.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zarządzeń.
Art. 95 [Orzeczenia sądu] Sąd orzeka na rozprawie w wypadkach przewidzianych
przez ustawę, a w innych - na posiedzeniu. Orzeczenia podejmowane na posiedzeniu
mogą zapadać również na rozprawie.
Art. 96 [Uczestnicy posiedzenia] § 1. Strony oraz osoby niebędące stronami,
jeżeli ma to znaczenie dla ochrony ich praw lub interesów, mają prawo wziąć
udział w posiedzeniu wówczas, gdy ustawa tak stanowi, chyba że ich udział jest
obowiązkowy.
§ 2. W pozostałych wypadkach mają one prawo wziąć udział w posiedzeniu, jeżeli
się stawią, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Art. 97 [Sprawdzenie okoliczności faktycznych] Jeżeli zachodzi potrzeba
sprawdzenia okoliczności faktycznych przed wydaniem orzeczenia na posiedzeniu,
sąd dokonuje tego sam albo w tym celu wyznacza sędziego ze składu orzekającego
bądź zwraca się o wykonanie określonych czynności do sądu miejscowo właściwego.
Art. 98 [Uzasadnienie postanowienia] § 1. Uzasadnienie postanowienia sporządza
się na piśmie wraz z samym postanowieniem.
§ 2. W sprawie zawiłej lub z innych ważnych przyczyn można odroczyć sporządzenie
uzasadnienia postanowienia na czas do 7 dni. § 3. Nie wymaga uzasadnienia
dopuszczenie dowodu, jak również uwzględnienie wniosku, któremu inna strona nie
sprzeciwiła się, chyba że orzeczenie podlega zaskarżeniu.
Art. 99 [Uzasadnienie wyroku i zarządzenia] § 1. Tryb i formę uzasadnienia
wyroku określają przepisy szczególne.
§ 2. Zarządzenie wymaga pisemnego uzasadnienia, jeżeli podlega zaskarżeniu.
Art. 100 [Ogłoszenie i doręczenie] § 1. Orzeczenie lub zarządzenie wydane na
rozprawie ogłasza się ustnie.
§ 2. Orzeczenie lub zarządzenie wydane poza rozprawą należy doręczyć
prokuratorowi, a także stronie i osobie nie będącej stroną, którym przysługuje
środek zaskarżenia, jeżeli nie brali oni udziału w posiedzeniu lub nie byli
obecni przy ogłoszeniu; w innych wypadkach o treści orzeczenia lub zarządzenia
należy powiadomić strony. § 3. Wyrok zapadły na posiedzeniu oraz postanowienie z
uzasadnieniem w wypadku wskazanym w art. 98 § 2 doręcza się stronom. § 4. Jeżeli
ustawa nie zwalnia od równoczesnego sporządzenia uzasadnienia, orzeczenie
doręcza się lub ogłasza wraz z uzasadnieniem; w wypadku określonym w art. 98 § 2
po ogłoszeniu postanowienia podaje się ustnie najważniejsze powody
rozstrzygnięcia. § 5. Jeżeli sprawę rozpoznano z wyłączeniem jawności ze względu
na ważny interes państwa, zamiast uzasadnienia doręcza się zawiadomienie, że
uzasadnienie zostało sporządzone. § 6. Po ogłoszeniu lub przy doręczeniu
orzeczenia należy pouczyć uczestników postępowania o przysługującym im prawie,
terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia lub o tym, że orzeczenie nie
podlega zaskarżeniu. Oskarżonego, o którym mowa w art. 335 lub 387, należy także
pouczyć o treści art. 443 w związku z art. 434 § 3.
Art. 101 (uchylony)
Art. 102 (uchylony)
Art. 103 (uchylony)
Art. 104 (uchylony)
Art. 105 [Sprostowanie] § 1. Oczywiste omyłki pisarskie i rachunkowe oraz w
obliczeniu terminów w orzeczeniu lub zarządzeniu albo w ich uzasadnieniu można
sprostować w każdym czasie.
§ 2. Sprostowania dokonuje organ, który popełnił omyłkę. Jeżeli postępowanie
toczy się przed instancją odwoławczą, może ona z urzędu sprostować orzeczenie
pierwszej instancji. § 3. Sprostowanie orzeczenia lub jego uzasadnienia
następuje w drodze postanowienia, a sprostowanie zarządzenia w drodze
zarządzenia. § 4. Na postanowienie lub zarządzenie co do sprostowania wydane w
pierwszej instancji służy zażalenie.
Art. 106 [Postępowanie przygotowawcze] Przepisy art. 100 § 2, 4-6 stosuje się
odpowiednio w postępowaniu przygotowawczym.
Art. 107 [Klauzula wykonalności] § 1. Sąd, który orzekał co do roszczeń
majątkowych, nadaje na żądanie osoby uprawnionej klauzulę wykonalności
orzeczeniu podlegającemu wykonaniu w drodze egzekucji.
§ 2. Za orzeczenia co do roszczeń majątkowych uważa się również orzeczenia
nakładające obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę
oraz nawiązkę orzeczoną na rzecz pokrzywdzonego, jeżeli nadają się one do
egzekucji w myśl przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. § 3. Przepisy § 1 i 2
stosuje się odpowiednio do obowiązku wynikającego z ugody zawartej przed sądem.
Rozdział 12. Narada i głosowanie
Art. 108 [Tajność] § 1. Przebieg narady i głosowania nad orzeczeniem jest tajny,
a zwolnienie od zachowania w tym względzie tajemnicy nie jest dopuszczalne.
§ 2. Podczas narady i głosowania oprócz członków składu orzekającego może być
obecny jedynie protokolant, chyba że przewodniczący uzna jego obecność za
zbędną.
Art. 109 [Rola przewodniczącego] § 1. Naradą i głosowaniem kieruje
przewodniczący, a jeżeli co do porządku i sposobu narady oraz głosowania
podniesione zostaną wątpliwości, rozstrzyga je skład orzekający.
§ 2. Po naradzie przewodniczący zbiera głosy poczynając od najmłodszego,
najpierw od ławników według ich wieku, następnie od sędziów według ich
starszeństwa służbowego, a sam głosuje ostatni. Sprawozdawca, jeżeli nie jest
przewodniczącym, głosuje pierwszy.
Art. 110 [Przedmiot] Narada i głosowanie nad wyrokiem odbywają się osobno co do
winy i kwalifikacji prawnej czynu, co do kary, co do środków karnych oraz co do
pozostałych kwestii.
Art. 111 [Większość głosów] § 1. Orzeczenia zapadają większością głosów.
§ 2. Jeżeli zdania tak się podzielą, że żadne z nich nie uzyska większości,
zdanie najmniej korzystne dla oskarżonego przyłącza się do zdania najbardziej
doń zbliżonego, aż do uzyskania większości.
Art. 112 [Wstrzymanie się] Sędzia, który głosował przeciwko uznaniu oskarżonego
za winnego, może wstrzymać się od głosowania nad dalszymi kwestiami; wówczas
głos tego sędziego przyłącza się do zdania najprzychylniejszego dla oskarżonego.
Art. 113 [Podpisanie orzeczenia] Orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu
orzekającego, nie wyłączając przegłosowanego, chyba że orzeczenie zamieszczono w
protokole.
Art. 114 [Zdanie odrębne] § 1. Przy składaniu podpisu członek składu
orzekającego ma prawo zaznaczyć na orzeczeniu swoje zdanie odrębne podając, w
jakiej części i w jakim kierunku kwestionuje orzeczenie.
§ 2. Zdanie odrębne może dotyczyć również samego uzasadnienia orzeczenia;
wówczas zdanie to zaznacza się przy podpisywaniu uzasadnienia. § 3. Jeżeli
ustawa nie wymaga sporządzenia uzasadnienia wraz z wydaniem orzeczenia, w razie
zgłoszenia zdania odrębnego, uzasadnienie należy sporządzić z urzędu w terminie
7 dni od wydania orzeczenia, a składający zdanie odrębne dołącza w ciągu
następnych 7 dni jego uzasadnienie; obowiązek ten nie dotyczy ławnika.
Art. 115 [Podpisanie uzasadnienia] § 1. Uzasadnienie orzeczenia podpisują osoby,
które orzeczenie wydały, nie wyłączając osoby przegłosowanej.
§ 2. W sprawach rozpoznawanych w składzie sędziego i dwóch ławników uzasadnienie
podpisuje tylko przewodniczący, chyba że zgłoszono zdanie odrębne. W sprawach
rozpoznawanych w składzie dwóch sędziów i trzech ławników uzasadnienie podpisują
obaj sędziowie, chyba że zgłoszono zdanie odrębne. § 3. Jeżeli nie można uzyskać
podpisu przewodniczącego lub innego członka składu orzekającego, jeden z
podpisujących czyni o tym wzmiankę na uzasadnieniu z zaznaczeniem przyczyny tego
faktu.
Rozdział 13. Porządek
czynności procesowych
Art. 116 [Forma] Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, strony mogą składać wnioski
i inne oświadczenia na piśmie albo ustnie do protokołu.
Art. 117 [Udział w czynności] § 1. Uprawnionego do wzięcia udziału w czynności
procesowej zawiadamia się o jej czasie i miejscu, chyba że ustawa stanowi
inaczej.
§ 2. Czynności nie przeprowadza się, jeżeli osoba uprawniona nie stawiła się, a
brak dowodu, że została o niej powiadomiona, oraz jeżeli zachodzi uzasadnione
przypuszczenie, że niestawiennictwo wynikło z powodu przeszkód żywiołowych lub
innych wyjątkowych przyczyn, a także wtedy, gdy osoba ta usprawiedliwiła
należycie niestawiennictwo i wnosi o nieprzeprowadzanie czynności bez jej
obecności, chyba że ustawa stanowi inaczej. § 2a. Usprawiedliwienie nieobecności
z powodu choroby wymaga przedstawienia zaświadczenia, wystawionego przez
uprawnionego lekarza, potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub
zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie. § 3. W razie niestawiennictwa
strony, obrońcy lub pełnomocnika, których stawiennictwo jest obowiązkowe,
czynności procesowej nie przeprowadza się, chyba że ustawa stanowi inaczej. § 4.
Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia,
określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb usprawiedliwiania
niestawiennictwa oskarżonych, świadków i innych uczestników postępowania z
powodu choroby oraz sposób wyznaczania lekarzy uprawnionych do wystawiania
zaświadczeń potwierdzających niemożność stawienia się na wezwanie lub
zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie, mając na uwadze konieczność
zapewnienia nieodpłatności przeprowadzenia badania i wystawienia zaświadczenia
przez lekarza oraz dostępności takich badań dla osoby badanej.
Art. 118 [Niewłaściwe oznaczenie czynności] § 1. Znaczenie czynności procesowej
ocenia się według treści złożonego oświadczenia.
§ 2. Niewłaściwe oznaczenie czynności procesowej, a zwłaszcza środka
zaskarżenia, nie pozbawia czynności znaczenia prawnego. § 3. Pismo w sprawie
należącej do właściwości sądu, prokuratora, Policji lub innego organu
dochodzenia, skierowane do niewłaściwego organu, przekazuje się właściwemu
organowi.
Art. 119 [Wymagania formalne] § 1. Pismo procesowe powinno zawierać:
1) oznaczenie organu, do którego jest skierowane, oraz sprawy, której dotyczy,
2) oznaczenie oraz adres wnoszącego pismo,
3) treść wniosku lub oświadczenia, w miarę potrzeby z uzasadnieniem,
4) datę i podpis składającego pismo.
§ 2. Za osobę, która nie może się podpisać, pismo podpisuje osoba przez nią
upoważniona, ze wskazaniem przyczyny złożenia swego podpisu.
Art. 120 [Braki formalne] § 1. Jeżeli pismo nie odpowiada wymaganiom formalnym,
przewidzianym w art. 119 lub w przepisach szczególnych, a brak jest tego
rodzaju, że pismo nie może otrzymać biegu, albo brak polega na niezłożeniu
należytych opłat lub upoważnienia do podjęcia czynności procesowej, wzywa się
osobę, od której pismo pochodzi, do usunięcia braku w terminie 7 dni.
§ 2. W razie uzupełnienia braku w terminie, pismo wywołuje skutki od dnia jego
wniesienia. W razie nieuzupełnienia braku w terminie, pismo uznaje się za
bezskuteczne, o czym należy pouczyć przy doręczeniu wezwania.
Art. 121 [Brak podpisu] Jeżeli osoba uczestnicząca w czynności procesowej
odmawia podpisu lub nie może go złożyć, organ dokonujący czynności zaznacza
przyczynę braku podpisu.
Rozdział 14. Terminy
Art. 122 [Zawite] § 1. Czynność procesowa dokonana po upływie terminu zawitego
jest bezskuteczna.
§ 2. Zawite są terminy do wnoszenia środków zaskarżenia oraz inne, które ustawa
za zawite uznaje.
Art. 123 [Obliczanie] § 1. Do biegu terminu nie wlicza się dnia, od którego
liczy się dany termin.
§ 2. Jeżeli termin jest oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach, koniec
terminu przypada na ten dzień tygodnia lub miesiąca, który odpowiada początkowi
terminu; jeżeli w danym miesiącu nie ma takiego dnia, koniec terminu przypada na
ostatni dzień tego miesiąca. § 3. Jeżeli koniec terminu przypada na dzień uznany
przez ustawę za dzień wolny od pracy, czynność można wykonać następnego dnia.
Art. 124 [Wysłanie pisma] Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo
zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, w polskim
urzędzie konsularnym lub złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki
wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji odpowiedniego
zakładu, a przez członka załogi polskiego statku morskiego kapitanowi statku.
Art. 125 [Niewłaściwy adresat] Pismo omyłkowo wniesione przed upływem terminu do
niewłaściwego sądu, prokuratora, organu Policji albo innego organu postępowania
przygotowawczego uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.
Art. 126 [Przywrócenie terminu] § 1. Jeżeli niedotrzymanie terminu zawitego
nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, strona w zawitym terminie 7 dni od
daty ustania przeszkody może zgłosić wniosek o przywrócenie terminu, dopełniając
jednocześnie czynności, która miała być w terminie wykonana; to samo stosuje się
do osób nie będących stronami.
§ 2. W kwestii przywrócenia terminu orzeka postanowieniem organ, przed którym
należało dokonać czynności. § 3. Na odmowę przywrócenia terminu przysługuje
zażalenie.
Art. 127 [Wstrzymanie wykonania] Wniosek o przywrócenie terminu nie wstrzymuje
wykonania orzeczenia, jednakże organ, do którego wniosek złożono lub organ
powołany do rozpoznania środka zaskarżenia może wstrzymać wykonanie orzeczenia;
odmowa wstrzymania nie wymaga uzasadnienia.
Rozdział 15. Doręczenia
Art. 128 [Odpisy] § 1. Orzeczenia i zarządzenia doręcza się w uwierzytelnionych
odpisach, jeżeli ustawa nakazuje ich doręczenie.
§ 2. Wszelkie pisma przeznaczone dla uczestników postępowania doręcza się w taki
sposób, by treść ich nie była udostępniona osobom niepowołanym.
Art. 129 [Wezwania i zawiadomienia] § 1. W wezwaniu należy oznaczyć organ
wysyłający oraz podać, w jakiej sprawie, w jakim charakterze, miejscu i czasie
ma się stawić adresat i czy jego stawiennictwo jest obowiązkowe, a także
uprzedzić o skutkach niestawiennictwa.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio do zawiadomień. § 3. Jeżeli od dnia
doręczenia pisma biegnie termin wykonania czynności procesowej należy pouczyć o
tym adresata.
Art. 130 [Pokwitowanie odbioru] Pisma doręcza się za pokwitowaniem odbioru.
Odbierający potwierdza odbiór swym czytelnym podpisem zawierającym imię i
nazwisko na zwrotnym pokwitowaniu, na którym doręczający potwierdza swym
podpisem sposób doręczenia.
Art. 131 [Sposób doręczania] § 1. Wezwania, zawiadomienia oraz inne pisma, od
których daty doręczenia biegną terminy, doręcza się przez pocztę lub inny
uprawniony podmiot zajmujący się doręczaniem korespondencji albo pracownika
organu wysyłającego, a w razie niezbędnej konieczności - przez Policję.
§ 2. Jeżeli w sprawie ustalono tylu pokrzywdzonych, że ich indywidualne
zawiadomienie o przysługujących im uprawnieniach spowodowałoby poważne
utrudnienie w prowadzeniu postępowania, zawiadamia się ich poprzez ogłoszenie w
prasie, radiu lub telewizji. § 3. Jeżeli istnieje obowiązek doręczenia
postanowienia, przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Należy jednak zawsze
doręczyć je temu pokrzywdzonemu, który w zawitym terminie 7 dni od dnia
ogłoszenia o to się zwróci.
Art. 132 [Adresatowi] § 1. Pismo doręcza się adresatowi osobiście.
§ 2. W razie chwilowej nieobecności adresata w jego mieszkaniu, pismo doręcza
się dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu, dozorcy
domu lub sołtysowi, jeżeli podejmą się oddać pismo adresatowi. § 3. Pismo może
być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej. W
takim wypadku dowodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji danych.
Art. 133 [Pozostawienie pisma] § 1. Jeżeli doręczenia nie można dokonać w sposób
wskazany w art. 132, pismo przesłane pocztą pozostawia się w najbliższej
placówce pocztowej operatora publicznego, a przesłane w inny sposób - w
najbliższej jednostce Policji albo we właściwym urzędzie gminy.
§ 2. O pozostawieniu pisma w myśl § 1 doręczający umieszcza zawiadomienie w
skrzynce do doręczania korespondencji bądź na drzwiach mieszkania adresata lub w
innym widocznym miejscu ze wskazaniem, gdzie i kiedy pismo pozostawiono oraz że
należy je odebrać w ciągu 7 dni; w razie bezskutecznego upływu tego terminu,
należy czynność zawiadomienia powtórzyć jeden raz; tak samo należy postąpić w
razie doręczenia pisma administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi. § 3.
Pismo można również pozostawić osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w
miejscu stałego zatrudnienia adresata.
Art. 134 [Szczególne sposoby] § 1. Pisma adresowane do żołnierzy oraz
funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,
Straży Granicznej i Służby Więziennej można doręczyć adresatom za pośrednictwem
ich przełożonych, przy czym wezwania przeznaczone dla żołnierzy pełniących
zasadniczą służbę wojskową przesyła się do dowódcy jednostki wojskowej, w której
żołnierz pełni służbę, w celu doręczenia i zarządzenia stawienia się stosownie
do wezwania.
§ 2. Osobom pozbawionym wolności doręcza się pismo za pośrednictwem
administracji odpowiedniego zakładu. § 3. Pismo przeznaczone dla adresata nie
będącego osobą fizyczną albo dla obrońcy lub pełnomocnika, doręcza się w biurze
adresata osobie tam zatrudnionej.
Art. 135 [Zawiadomienie prokuratora] Prokuratora zawiadamia się o rozprawach i
posiedzeniach przez doręczenie wykazu spraw, które mają być w danym dniu
rozpoznane.
Art. 136 [Odmowa przyjęcia] § 1. W razie odmowy przyjęcia pisma lub odmowy albo
niemożności pokwitowania odbioru przez adresata, doręczający sporządza na
zwrotnym pokwitowaniu odpowiednią wzmiankę; wówczas doręczenie uważa się za
dokonane.
§ 2. Pismo nie przyjęte przez adresata, zwraca się organowi wysyłającemu.
Art. 137 [Wypadki nie cierpiące zwłoki] W wypadkach nie cierpiących zwłoki można
wzywać lub zawiadamiać osoby telefonicznie albo w inny sposób stosownie do
okoliczności, pozostawiając w aktach odpis nadanego komunikatu z podpisem osoby
nadającej.
Art. 138 [Adres dla doręczeń] Strona, a także osoba niebędąca stroną, której
prawa zostały naruszone, przebywająca za granicą, ma obowiązek wskazać adresata
dla doręczeń w kraju; w razie nieuczynienia tego pismo wysłane na ostatnio znany
adres w kraju albo, jeżeli adresu tego nie ma, załączone do akt sprawy uważa się
za doręczone.
Art. 139 [Zmiana adresu] § 1. Jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia
miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem, pismo
wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone.
§ 2. (uchylony) § 3. Przepis § 1 nie dotyczy pism wysłanych po raz pierwszy po
prawomocnym uniewinnieniu oskarżonego.
Art. 140 [Doręczanie przedstawicielom stron] Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej,
orzeczenia, zarządzenia, zawiadomienia i odpisy, które ustawa nakazuje doręczać
stronom, doręcza się również obrońcom, pełnomocnikom i ustawowym
przedstawicielom.
Art. 141 [Rozporządzenie] Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw łączności, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe
zasady i tryb doręczania pism sądowych, mając na uwadze konieczność zapewnienia
sprawnego toku postępowania, a także właściwej realizacji gwarancji procesowych
jego uczestników.
Art. 142 [Niezachowanie wymagań] Doręczenie bez zachowania przepisów niniejszego
rozdziału uważa się za dokonane, jeżeli osoba, dla której pismo było
przeznaczone, oświadczy, że pismo to otrzymała.
Rozdział 16. Protokoły
Art. 143 [Obowiązek spisania] § 1. Spisania protokołu wymagają:
1) przyjęcie ustnego zawiadomienia o przestępstwie, wniosku o ściganie i jego
cofnięcie,
2) przesłuchanie oskarżonego, świadka, biegłego i kuratora,
3) dokonanie oględzin,
4) dokonanie otwarcia zwłok oraz wyjęcie zwłok z grobu,
5) przeprowadzenie eksperymentu, konfrontacji oraz okazania,
6) przeszukanie osoby, miejsca, rzeczy i systemu informatycznego oraz
zatrzymanie rzeczy i danych informatycznych,
7) otwarcie korespondencji i przesyłki oraz odtworzenie utrwalonych zapisów,
8) zaznajomienie podejrzanego z materiałami zebranymi w postępowaniu
przygotowawczym,
9) przyjęcie poręczenia,
10) przebieg posiedzenia sądu, jeżeli stawią się na nim uprawnione osoby albo
ich obecność jest obowiązkowa,
11) przebieg rozprawy.
§ 2. Z innych czynności spisuje się protokół, jeżeli przepis szczególny tego
wymaga albo przeprowadzający czynność uzna to za potrzebne. W innych wypadkach
można ograniczyć się do sporządzenia notatki urzędowej.
Art. 144 [Protokolant] § 1. Protokół rozprawy spisuje aplikant lub pracownik
sekretariatu. Protokół może też spisać asesor sądowy, jeżeli nie należy do
składu orzekającego.
§ 2. Inny protokół spisać może, poza osobami wymienionymi w § 1, osoba przybrana
w charakterze protokolanta przez prowadzącego czynność lub sam przeprowadzający
czynność. § 3. Od osoby przybranej, która nie jest pracownikiem organu
prowadzącego postępowanie, odbiera się przyrzeczenie następującej treści:
"Przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki protokolanta wykonam
sumiennie".
Art. 145 [Stenogram] § 1. Jeżeli czynność procesową utrwala się za pomocą
stenogramu, protokół można ograniczyć do zapisu najbardziej istotnych oświadczeń
osób biorących w niej udział. Stenograf przekłada stenogram na pismo zwykłe,
przy czym czyni wzmiankę, jakim posługiwał się systemem; pierwopis stenogramu
oraz jego przekład stają się załącznikami do protokołu.
§ 2. Przepis art. 144 § 3 stosuje się odpowiednio.
Art. 146 [Wyłączenie protokolanta] § 1. Protokolant i stenograf ulegają
wyłączeniu z tych samych powodów co sędzia.
§ 2. O wyłączeniu orzeka w toku rozprawy lub posiedzenia sąd, a w innych
wypadkach osoba, która przeprowadza czynność protokołowaną.
Art. 147 [Zapis dźwięku oraz obrazu] § 1. Przebieg czynności protokołowanych
może być utrwalony ponadto za pomocą urządzenia rejestrującego obraz lub dźwięk,
o czym należy przed uruchomieniem urządzenia uprzedzić osoby uczestniczące w
czynności.
§ 2. Jeżeli względy techniczne nie stoją na przeszkodzie, przesłuchanie świadka
lub biegłego utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk, gdy:
1) zachodzi niebezpieczeństwo, że przesłuchanie tej osoby nie będzie możliwe w
dalszym postępowaniu,
2) przesłuchanie następuje w trybie określonym w art. 396.
§ 3. Jeżeli czynność procesową utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego
obraz lub dźwięk, protokół można ograniczyć do zapisu najbardziej istotnych
oświadczeń osób biorących w niej udział. Zapis obrazu lub dźwięku, a także
przekład zapisu dźwięku stają się załącznikami do protokołu. § 4. Strona ma
prawo otrzymać na swój koszt jedną kopię zapisu dźwięku lub obrazu. Nie dotyczy
to przesłuchania na rozprawie odbywającej się z wyłączeniem jawności albo w
postępowaniu przygotowawczym. § 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze
rozporządzenia, rodzaje urządzeń i środków technicznych służących do utrwalania
obrazu lub dźwięku dla celów procesowych oraz sposób przechowywania, odtwarzania
i kopiowania zapisów, mając na uwadze konieczność właściwego zabezpieczenia
utrwalonego obrazu lub dźwięku przed utratą dowodu, jego zniekształceniem lub
nieuprawnionym ujawnieniem.
Art. 148 [Treść protokołu] § 1. Protokół powinien zawierać:
1) oznaczenie czynności, jej czasu i miejsca oraz osób w niej uczestniczących,
2) przebieg czynności oraz oświadczenia i wnioski jej uczestników,
3) wydane w toku czynności postanowienia i zarządzenia, a jeżeli postanowienie
lub zarządzenie sporządzono osobno, wzmiankę o jego wydaniu,
4) w miarę potrzeby stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu
czynności.
§ 2. Wyjaśnienia, zeznania, oświadczenia i wnioski oraz stwierdzenia określonych
okoliczności przez organ prowadzący postępowanie zamieszcza się w protokole z
możliwą dokładnością. Osoby biorące udział w czynności mają prawo żądać
zamieszczenia w protokole z pełną dokładnością wszystkiego, co dotyczy ich praw
lub interesów. § 3. W protokole nie wolno zastępować zapisu treści zeznań lub
wyjaśnień odwoływaniem się do innych protokołów. § 4. Osoby biorące udział w
czynności mają prawo żądać odczytania fragmentów ich wypowiedzi wciągniętych do
protokołu.
Art. 149 [Podpis] § 1. Protokół rozprawy oraz posiedzenia podpisują niezwłocznie
przewodniczący i protokolant.
§ 2. Stenogram oraz jego przekład podpisuje stenograf, a ponadto przewodniczący
rozprawy lub przeprowadzający czynność. § 3. Jeżeli przewodniczący nie może
podpisać protokołu, protokół podpisuje za niego jeden z członków składu
orzekającego, zaznaczając przyczynę braku podpisu przewodniczącego.
Art. 150 [Podpis] § 1. Z wyjątkiem protokołu rozprawy lub posiedzenia protokół
podpisują osoby biorące udział w czynności. Przed podpisaniem należy go odczytać
i uczynić o tym wzmiankę.
§ 2. Osoba uczestnicząca w czynności może podpisując protokół zgłosić
jednocześnie zarzuty co do jego treści; zarzuty te należy wciągnąć do protokołu
wraz z oświadczeniem osoby wykonującej czynność protokołowaną.
Art. 151 [Poprawki] § 1. Skreślenia oraz poprawki i uzupełnienia poczynione w
protokole wymagają omówienia podpisanego przez osoby podpisujące protokół.
§ 2. Jeżeli protokół nie został należycie podpisany bezpośrednio po zakończeniu
czynności, brakujące podpisy mogą być złożone później, ze wskazaniem daty ich
złożenia i przyczyn opóźnienia.
Art. 152 [Wniosek o sprostowanie] Strony oraz osoby mające w tym interes prawny
mogą złożyć wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy i posiedzenia, wskazując
na nieścisłości i opuszczenia.
Art. 153 [Rozpoznanie wniosku o sprostowanie] § 1. Przewodniczący po wysłuchaniu
protokolanta może przychylić się do wniosku i wydać zarządzenie o sprostowaniu
protokołu; w przeciwnym razie w przedmiocie sprostowania protokołu orzeka, po
wysłuchaniu protokolanta, sąd w składzie, który rozpoznawał sprawę.
§ 2. Jeżeli nie można utworzyć tego samego składu, postanowienie nie zapada, a
poszczególni jego członkowie oraz protokolant składają do akt sprawy
oświadczenie co do zasadności wniosku. § 3. W razie uwzględnienia wniosku należy
w sprostowanym protokole umieścić odpowiednią wzmiankę, którą podpisują
przewodniczący i protokolant. § 4. Wniosek o sprostowanie protokołu rozprawy lub
posiedzenia pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli został złożony po wysłaniu
akt sprawy do wyższej instancji.
Art. 154 [Oczywiste omyłki] Sprostowanie oczywistych omyłek pisarskich lub
rachunkowych w protokole może nastąpić na wniosek lub z urzędu w każdym czasie;
przepis art. 153 stosuje się odpowiednio.
Art. 155 [Zawiadomienie o sprostowaniu] § 1. O treści sprostowania zawiadamia
się strony, a o odmowie sprostowania osobę, która zgłosiła wniosek o
sprostowanie.
§ 2. Wniosek o sprostowanie, niezależnie od sposobu jego załatwienia, dołącza
się do protokołu.
Rozdział 17.
Przeglądanie akt i sporządzanie odpisów
Art. 156 [Dostęp do akt] § 1. Stronom, podmiotowi określonemu w art. 416,
obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy
sądowej i daje możność sporządzenia z nich odpisów. Za zgodą prezesa sądu akta
te mogą być udostępnione również innym osobom.
§ 2. Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kserokopie
dokumentów z akt sprawy. Kserokopie takie można wydać odpłatnie, na wniosek,
również innym stronom, podmiotowi określonemu w art. 416, pełnomocnikom i
przedstawicielom ustawowym. § 3. Prezes sądu może w razie uzasadnionej potrzeby
zarządzić wydanie odpłatnie uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. § 4. Jeżeli
zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia tajemnicy państwowej, przeglądanie akt,
sporządzanie odpisów i kserokopii odbywa się z zachowaniem rygorów określonych
przez prezesa sądu lub sąd. Uwierzytelnionych odpisów i kserokopii nie wydaje
się, chyba że ustawa stanowi inaczej. § 5. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w
toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i
przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów i
kserokopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kserokopie tylko za
zgodą prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Za zgodą prokuratora akta w toku
postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione
innym osobom. § 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia,
wysokość opłaty za wydanie kserokopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów
z akt sprawy, mając na uwadze koszty wykonania takich kserokopii.
Art. 157 [Odpisy] § 1. Oskarżonemu na jego żądanie należy wydać bezpłatnie jeden
uwierzytelniony odpis każdego orzeczenia. Odpis wydaje się z uzasadnieniem,
jeżeli je sporządzono.
§ 2. W sprawach, w których wyłączono jawność ze względu na ważny interes
państwa, oskarżonemu wolno wydać tylko odpis orzeczenia kończącego postępowanie
w danej instancji, bez uzasadnienia. § 3. Nie można odmówić stronie zezwolenia
na sporządzenie odpisu protokołu czynności, w której strona uczestniczyła lub
miała prawo uczestniczyć, jak również dokumentu pochodzącego od niej lub
sporządzonego z jej udziałem.
Art. 158 [Uprawnienie prokuratora] § 1. Prokurator może przeglądać akta sprawy
sądowej w każdym jej stanie oraz żądać przesłania mu ich w tym celu, jeżeli nie
tamuje to biegu postępowania i nie ogranicza dostępu do akt innym uczestnikom
postępowania, a zwłaszcza oskarżonemu i jego obrońcy.
§ 2. W razie przesłania akt prokuratorowi jest on obowiązany udostępnić je
stronie, obrońcy lub pełnomocnikowi.
Art. 159 [Zażalenie] Na odmowę udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym,
przysługuje stronom zażalenie.
Rozdział
18. Odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt
Art. 160 [Tryb odtworzenia] § 1. Postępowanie w wypadku zaginięcia lub
zniszczenia w całości lub w części akt sprawy będącej w toku przeprowadza sąd, w
którym sprawa ostatnio się toczyła.
§ 2. Sąd Najwyższy przeprowadza takie postępowanie jedynie w zakresie
odtworzenia akt tego sądu. § 3. Postępowanie w wypadku zaginięcia lub
zniszczenia akt sprawy prawomocnie zakończonej przeprowadza sąd, w którym sprawa
się toczyła w pierwszej instancji, lub inny sąd wskazany w ustawie. § 4. Akta
postępowania przygotowawczego odtwarza prokurator, stosując odpowiednio przepisy
niniejszego rozdziału.
Art. 161 [Częściowe odtworzenie] Jeżeli zaginęły lub uległy zniszczeniu akta
sprawy prawomocnie zakończonej, odtworzenie nastąpi w częściach niezbędnych do
wykonania orzeczenia, wznowienia postępowania, przeprowadzenia postępowania w
trybie kasacji albo urzeczywistnienia innych uzasadnionych interesów stron.
Art. 162 [Obowiązek stron] Prezes sądu wzywa strony do złożenia w oznaczonym
terminie wniosków co do sposobu odtworzenia akt sprawy oraz przedstawienia
dokumentów umożliwiających ich odtworzenie.
Art. 163 [Przedstawienie dokumentów] § 1. Prezes sądu wzywa osoby posiadające
potrzebne dokumenty do ich przedstawienia sądowi, a w razie potrzeby zarządza
ich przymusowe odebranie; przepisy art. 217-236 stosuje się odpowiednio.
§ 2. Po sporządzeniu uwierzytelnionych odpisów należy dokumenty zwrócić osobie,
która je dostarczyła lub od której je odebrano.
Art. 164 [Postępowanie odtwarzające] W celu odtworzenia akt sąd przeprowadza
postępowanie, w tym również dowody, jakie uzna za konieczne. W szczególności sąd
bierze pod uwagę wpisy do rejestrów karnych, repertoriów i innych ksiąg
biurowych, utrwalenia dźwięku lub obrazu, notatki protokolantów, sędziów,
ławników, prokuratorów i adwokatów, którzy uczestniczyli w sprawie. Sąd może też
przesłuchać w charakterze świadków wszelkich uczestników sprawy, której akta
zaginęły lub uległy zniszczeniu, a także inne osoby, które mogą mieć wiadomości
co do treści akt. Strony mają prawo wziąć udział w posiedzeniu.
Art. 165 [Postanowienie] § 1. Postanowienie co do odtworzenia akt sprawy ustala
jego zakres lub stwierdza, że odtworzenie akt jest niemożliwe.
§ 2. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.
Art. 166 [Powtórzenie czynności] Jeżeli akta sprawy prawomocnie nie ukończonej
nie mogą być odtworzone albo zostały odtworzone w części, należy czynności
procesowe powtórzyć w zakresie niezbędnym do kontynuowania postępowania.
| |
|
