|
| |
Kodeks postępowania cywilnego
Tytuł IV. Strony
 |
Dział I. Zdolność
sądowa i procesowa |
|
|
Dział II.
Współuczestnictwo w sporze |
|
|
Dział III.
Interwencja główna i uboczna |
|
|
Dział IV.
Przypozwanie |
|
|
Dział V.
Pełnomocnicy procesowi |
Tytuł IV. Strony
Dział I. Zdolność sądowa i procesowa
Art. 64 [Zdolność sądowa] § 1. Każda osoba fizyczna i prawna ma zdolność
występowania w procesie jako strona (zdolność sądowa).
§ 2. Zdolność sądową mają także organizacje społeczne dopuszczone do działania
na podstawie obowiązujących przepisów, choćby nie posiadały osobowości prawnej.
Art. 65 [Zdolność procesowa] § 1. Zdolność do czynności procesowych (zdolność
procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych,
osoby prawne oraz organizacje, o których mowa w artykule poprzedzającym.
§ 2. Osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność
procesową w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać
samodzielnie.
Art. 66 [Przedstawiciel ustawowy] Osoba fizyczna nie mająca zdolności procesowej
może podejmować czynności procesowe tylko przez swego przedstawiciela
ustawowego.
Art. 67 [Działanie osób prawnych] § 1. Osoby prawne oraz inne organizacje mające
zdolność sądową dokonują czynności procesowych przez organy uprawnione do
działania w ich imieniu.
§ 2. Za Skarb Państwa podejmuje czynności procesowe organ państwowej jednostki
organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, lub
organ jednostki nadrzędnej. § 3. W sprawie o naprawienie szkody wyrządzonej
przez wydanie ustawy lub rozporządzenia Rady Ministrów niezgodnych z
Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, a także w sprawie o
naprawienie szkody wyrządzonej przez niewydanie takiego aktu normatywnego,
którego obowiązek wydania przewiduje przepis prawa, czynności procesowe za Skarb
Państwa podejmuje minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. W sprawie o
naprawienie szkody wyrządzonej przez wydanie lub niewydanie rozporządzenia przez
inny organ konstytucyjnie do tego powołany czynności procesowe za Skarb Państwa
podejmuje ten organ.
Art. 68 [Udokumentowanie umocowania] Przedstawiciel ustawowy i organ, o którym
mowa w artykule poprzedzającym, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie
dokumentem przy pierwszej czynności procesowej.
Art. 69 [Kurator] Dla strony nie mającej zdolności procesowej, która nie ma
przedstawiciela ustawowego, jak również dla strony nie mającej organu powołanego
do jej reprezentowania, sąd na wniosek strony przeciwnej ustanowi kuratora,
jeżeli strona ta podejmuje przeciwko drugiej stronie czynność procesową nie
cierpiącą zwłoki. Postanowienie sądu może zapaść na posiedzeniu niejawnym.
Art. 70 [Skutki braków zdolności] § 1. Jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej
lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd
wyznaczy w tym celu odpowiedni termin. W wypadkach, w których ustanowienie
przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się o to do
właściwego sądu opiekuńczego.
§ 2. Sąd może dopuścić tymczasowo do czynności stronę nie mającą zdolności
sądowej lub procesowej albo osobę nie mającą należytego ustawowego umocowania, z
zastrzeżeniem, że przed upływem wyznaczonego terminu braki będą uzupełnione, a
czynności zatwierdzone przez powołaną do tego osobę.
Art. 71 [Rozwinięcie] Jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie
zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie w
zakresie, w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda
odpowiednie postanowienie.
Dział II. Współuczestnictwo w sporze
Art. 72 [Pojęcie i rodzaje] § 1. Kilka osób może w jednej sprawie występować w
roli powodów lub pozwanych, jeżeli przedmiot sporu stanowią:
1) prawa lub obowiązki im wspólne lub oparte na tej samej podstawie faktycznej i
prawnej (współuczestnictwo materialne);
2) roszczenia lub zobowiązania jednego rodzaju, oparte na jednakowej podstawie
faktycznej i prawnej, jeżeli ponadto właściwość sądu jest uzasadniona dla
każdego z roszczeń lub zobowiązań z osobna, jako też dla wszystkich wspólnie
(współuczestnictwo formalne).
§ 2. Jeżeli przeciwko kilku osobom sprawa może toczyć się tylko łącznie
(współuczestnictwo konieczne), przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się
także do osób, których udział w sprawie uzasadniałby jej rozpoznanie w
postępowaniu odrębnym. § 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku
współuczestnictwa materialnego, innego niż współuczestnictwo konieczne.
Art. 73 [Współuczestnictwo jednolite] § 1. Każdy współuczestnik działa w imieniu
własnym.
§ 2. W wypadku jednak, gdy z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu
ustawy wynika, że wyrok dotyczyć ma niepodzielnie wszystkich współuczestników
(współuczestnictwo jednolite), czynności procesowe współuczestników działających
są skuteczne wobec nie działających. Do zawarcia ugody, zrzeczenia się
roszczenia albo uznania powództwa potrzeba zgody wszystkich współuczestników.
Art. 74 [Udział w posiedzeniach sądowych] Każdy ze współuczestników sporu ma
prawo samodzielnie popierać sprawę. Na posiedzenie sądowe wzywa się wszystkich
tych współuczestników, co do których sprawa nie jest zakończona.
Dział III. Interwencja główna i uboczna
Art. 75 [Interwencja główna] Kto występuje z roszczeniem o rzecz lub prawo, o
które sprawa toczy się pomiędzy innymi osobami, może aż do zamknięcia rozprawy w
pierwszej instancji wytoczyć powództwo o tę rzecz lub prawo przeciwko obu
stronom przed sąd, w którym toczy się sprawa (interwencja główna).
Art. 76 [Interwencja uboczna] Kto ma interes prawny w tym, aby sprawa została
rozstrzygnięta na korzyść jednej ze stron, może w każdym stanie sprawy aż do
zamknięcia rozprawy w drugiej instancji przystąpić do tej strony (interwencja
uboczna).
Art. 77 [Przystąpienie interwenienta] § 1. Wstąpienie swe do sprawy interwenient
uboczny powinien zgłosić w piśmie, w którym poda, jaki ma interes prawny we
wstąpieniu i do której ze stron przystępuje. Pismo to należy doręczyć obu
stronom.
§ 2. Interwenient uboczny może ze wstąpieniem do sprawy połączyć dokonanie innej
czynności procesowej.
Art. 78 [Opozycja] § 1. Każda ze stron może zgłosić opozycję przeciwko
wstąpieniu interwenienta ubocznego, jednakże nie później niż przy rozpoczęciu
najbliższej rozprawy.
§ 2. Sąd oddali opozycję po przeprowadzeniu co do niej rozprawy, jeżeli
interwenient uprawdopodobni, że ma interes prawny we wstąpieniu do sprawy. § 3.
Mimo wniesienia opozycji interwenient uboczny bierze udział w sprawie, dopóki
orzeczenie uwzględniające opozycję nie stanie się prawomocne. W razie
prawomocnego uwzględnienia opozycji czynności interwenienta ubocznego uważane
będą za niebyłe.
Art. 79 [Uprawnienia interwenienta] Interwenient uboczny jest uprawniony do
wszelkich czynności procesowych dopuszczalnych według stanu sprawy. Nie mogą one
jednak pozostawać w sprzeczności z czynnościami i oświadczeniami strony, do
której przystąpił.
Art. 80 [Rozwinięcie] Interwenientowi ubocznemu należy od chwili jego wstąpienia
do sprawy doręczać, tak jak stronie, zawiadomienia o terminach i posiedzeniach
sądowych, jako też orzeczenia sądu.
Art. 81 [Interwencja samoistna] Jeżeli z istoty spornego stosunku prawnego lub z
przepisu ustawy wynika, że wyrok w sprawie ma odnieść bezpośredni skutek prawny
w stosunku między interwenientem a przeciwnikiem strony, do której interwenient
przystąpił, do stanowiska interwenienta w procesie stosuje się odpowiednio
przepisy o współuczestnictwie jednolitym.
Art. 82 [Zarzut wadliwego procesu] Interwenient uboczny nie może w stosunku do
strony, do której przystąpił, podnieść zarzutu, że sprawa została rozstrzygnięta
błędnie albo że strona ta prowadziła proces wadliwie, chyba że stan sprawy w
chwili przystąpienia interwenienta uniemożliwił mu korzystanie ze środków obrony
albo że strona umyślnie lub przez niedbalstwo nie skorzystała ze środków, które
nie były interwenientowi znane.
Art. 83 [Wejście interwenienta do procesu] Za zgodą stron interwenient uboczny
może wejść na miejsce strony, do której przystąpił.
Dział IV. Przypozwanie
Art. 84 [Przesłanki; sposób] § 1. Strona, której w razie niekorzystnego dla niej
rozstrzygnięcia przysługiwałoby roszczenie względem osoby trzeciej albo
przeciwko której osoba trzecia mogłaby wystąpić z roszczeniem, może zawiadomić
taką osobę o toczącym się procesie i wezwać ją do wzięcia w nim udziału.
§ 2. W tym celu strona wnosi do sądu pismo procesowe wskazujące przyczynę
wezwania i stan sprawy. Pismo to doręcza się niezwłocznie osobie trzeciej, która
może zgłosić swe przystąpienie do strony jako interwenient uboczny.
Art. 85 [Skutki] Skutki związane z interwencją uboczną określone w art. 82
powstają w stosunku do wezwanego, który nie zgłosił przystąpienia, z chwilą, w
której przystąpienie było możliwe.
Dział V. Pełnomocnicy procesowi
Art. 86 [Dopuszczalność] Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą
działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników.
Art. 87 [Osoby mogące być pełnomocnikami] § 1 . Pełnomocnikiem może być adwokat
lub radca prawny, a w sprawach własności przemysłowej także rzecznik patentowy,
a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony oraz osoba
pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy
wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnik sporu, jak również rodzice,
małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w
stosunku przysposobienia.
§ 2. Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nie posiadającego
osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu
nadrzędnego. Osoba prawna prowadząca, na podstawie odrębnych przepisów, obsługę
prawną przedsiębiorcy, osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej może
udzielić pełnomocnictwa procesowego - w imieniu podmiotu, którego obsługę prawną
prowadzi - adwokatowi lub radcy prawnemu, jeżeli została do tego upoważniona
przez ten podmiot. § 3. W sprawach o ustalenie ojcostwa i o roszczenia
alimentacyjne pełnomocnikiem może być również przedstawiciel właściwego w
sprawach z zakresu pomocy społecznej organu jednostki samorządu terytorialnego
oraz organizacji społecznej, mającej na celu udzielanie pomocy rodzinie.
Minister Sprawiedliwości określa, w drodze rozporządzenia, wykaz tych
organizacji społecznych . § 4. W sprawach związanych z prowadzeniem gospodarstwa
rolnego pełnomocnikiem rolnika może być również przedstawiciel organizacji
zrzeszającej rolników indywidualnych, której rolnik jest członkiem. § 5. W
sprawach związanych z ochroną praw konsumentów pełnomocnikiem może być
przedstawiciel organizacji, do której zadań statutowych należy ochrona
konsumentów. § 6. W sprawach związanych z ochroną własności przemysłowej
pełnomocnikiem twórcy projektu wynalazczego może być również przedstawiciel
organizacji, do której zadań statutowych należą sprawy popierania własności
przemysłowej i udzielania pomocy twórcom projektów wynalazczych.
Art. 87[1] [Obowiązkowe zastępstwo przed SN] § 1. W postępowaniu przed Sądem
Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych.
Zastępstwo to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem
przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji.
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się w postępowaniu o zwolnienie od kosztów
sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego oraz gdy stroną, jej
organem, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest sędzia,
prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, a
także gdy stroną, jej organem lub jej przedstawicielem ustawowym jest adwokat
lub radca prawny.
Art. 88 [Rodzaje] Pełnomocnictwo może być albo procesowe - bądź to ogólne, bądź
do prowadzenia poszczególnych spraw - albo do niektórych tylko czynności
procesowych.
Art. 89 [Forma] § 1. Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności
procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub
wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat i radca prawny, a także rzecznik
patentowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa. Sąd może
w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony.
§ 2. W toku sprawy pełnomocnictwo może być udzielone ustnie na posiedzeniu sądu
przez oświadczenie złożone przez stronę i wciągnięte do protokołu. § 3.
Pełnomocnictwo udzielone przez osobę fizyczną składane przez radcę prawnego
powinno zawierać oświadczenie pełnomocnika, że nie pozostaje on w stosunku
pracy. W wypadku udzielenia pełnomocnictwa w sposób określony w § 2 oświadczenie
radcy prawnego złożone wobec sądu zostaje wciągnięte do protokołu.
Art. 90 [Podpis zastępczy] Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje
pełnomocnictwo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której
strona sama się nie podpisała.
Art. 91 [Zakres] Pełnomocnictwo procesowe obejmuje z samego prawa umocowanie do:
1) wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych, nie wyłączając
powództwa wzajemnego, skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego
ich wniesieniem, jako też wniesieniem interwencji głównej przeciwko mocodawcy;
2) wszelkich czynności dotyczących zabezpieczenia i egzekucji;
3) udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego adwokatowi lub radcy prawnemu;
4) zawarcia ugody, zrzeczenia się roszczenia albo uznania powództwa, jeżeli
czynności te nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie;
5) odbioru kosztów procesu od strony przeciwnej.
Art. 92 [Wykładnia] Zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż
pełnomocnictwo procesowe, jak również umocowanie do poszczególnych czynności
procesowych, ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa
cywilnego.
Art. 93 [Odwoływanie oświadczeń pełnomocnika] Mocodawca stawający jednocześnie z
pełnomocnikiem może niezwłocznie prostować lub odwoływać oświadczenia
pełnomocnika.
Art. 94 [Wypowiedzenie] § 1. Wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez
mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu z chwilą zawiadomienia go o
tym, w stosunku zaś do przeciwnika i innych uczestników - z chwilą doręczenia im
tego zawiadomienia przez sąd.
§ 2. Adwokat lub radca prawny, który wypowiedział pełnomocnictwo, obowiązany
jest działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go
od tego obowiązku. Każdy inny pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, działać
za mocodawcę przez ten sam czas, jeżeli jest to konieczne do uchronienia
mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych.
Art. 95 [Rozwinięcie] Przepis artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio
do adwokata lub radcy prawnego ustanowionego dla strony zwolnionej od kosztów
sądowych w wypadku zwolnienia go od obowiązku zastępowania strony w procesie.
Art. 96 [Wygaśnięcie] W razie śmierci strony albo utraty przez nią zdolności
sądowej pełnomocnictwo wygasa. Jednakże pełnomocnik procesowy działa aż do czasu
zawieszenia postępowania.
Art. 97 [Działanie bez umocowania] § 1. Po wniesieniu pozwu sąd może dopuścić
tymczasowo do podjęcia naglącej czynności procesowej osobę nie mogącą na razie
przedstawić pełnomocnictwa. Zarządzenie to sąd może uzależnić od zabezpieczenia
kosztów.
§ 2. Sąd wyznaczy równocześnie termin, w ciągu którego osoba działająca bez
pełnomocnictwa powinna je złożyć albo przedstawić zatwierdzenie swej czynności
przez stronę. Jeżeli termin upłynął bezskutecznie, sąd pominie czynności
procesowe tej osoby. W tym wypadku przeciwnik może żądać od działającego bez
umocowania zwrotu kosztów spowodowanych jego tymczasowym dopuszczeniem.
| |
|
