|
| |
Kodeks postępowania cywilnego
Część
czwarta. Przepisy z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego
Część
czwarta. Przepisy z zakresu międzynarodowego postępowania cywilnego
Przepis wstępny
Art. 1096 [Zakres zastosowania] Przepisów części niniejszej nie stosuje
się, jeżeli umowa międzynarodowa, w której Polska Rzeczpospolita Ludowa jest
stroną, stanowi inaczej.
Księga pierwsza. Jurysdykcja krajowa
Tytuł I. Przepisy ogólne
Art. 1097 [Czas orzekania o jurysdykcji] Jurysdykcja krajowa istniejąca w chwili
wszczęcia postępowania trwa nadal, choćby jej podstawy odpadły w toku sprawy.
Art. 1098 [Zbieg jurysdykcji] Sądom polskim przysługuje jurysdykcja przewidziana
w tym kodeksie, chociażby w tej samej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami
toczyło się postępowanie przed sądem państwa obcego.
Art. 1099 [Skutki braku jurysdykcji] Brak jurysdykcji krajowej stanowi przyczynę
nieważności, którą sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy. W
razie stwierdzenia braku jurysdykcji krajowej sąd odrzuca pozew lub wniosek.
Tytuł II. Przepisy łączne dla jurysdykcji krajowej (w postępowaniu procesowym i
nieprocesowym)
Art. 1100 [Sprawy małżeńskie] § 1. Do jurysdykcji krajowej należą sprawy
małżeńskie, jeżeli choćby jedno z małżonków ma obywatelstwo polskie lub, nie
posiadając żadnego obywatelstwa, ma miejsce zamieszkania w Polsce.
§ 2. Jeżeli oboje małżonkowie mają miejsce zamieszkania w Polsce, jurysdykcja
przewidziana w paragrafie poprzedzającym jest wyłączna. § 3. Do jurysdykcji
krajowej należą nadto sprawy małżeńskie pomiędzy cudzoziemcami mieszkającymi w
Polsce.
Art. 1101 [Między rodzicami a dziećmi; przysposobienie] § 1. Do jurysdykcji
krajowej należą sprawy ze stosunków rodziców i dzieci oraz dotyczące
przysposobienia, jeżeli choćby jedna ze stron ma obywatelstwo polskie lub, nie
posiadając żadnego obywatelstwa, ma miejsce zamieszkania w Polsce.
§ 2. Jeżeli obie strony mają miejsce zamieszkania w Polsce, jurysdykcja
przewidziana w paragrafie poprzedzającym jest wyłączna. § 3. Do jurysdykcji
krajowej należą nadto sprawy ze stosunków rodziców i dzieci oraz dotyczące
przysposobienia pomiędzy cudzoziemcami mieszkającymi w Polsce.
Art. 1102 [Prawa rzeczowe; posiadanie nieruchomości] § 1. Do wyłącznej
jurysdykcji krajowej należą sprawy o prawa rzeczowe i o posiadanie nieruchomości
położonej w Polsce, jak również ze stosunku najmu lub dzierżawy takiej
nieruchomości, z wyjątkiem spraw o czynsz. Wyłączność ta obejmuje także inne
sprawy w takim zakresie, w jakim rozstrzygnięcie dotyczy nieruchomości położonej
w Polsce.
§ 2. Rozpoznaniu przez sądy polskie nie podlegają sprawy o prawa rzeczowe na
nieruchomości i o posiadanie nieruchomości położonej za granicą.
Tytuł III. Jurysdykcja krajowa w procesie
Art. 1103 [Jurysdykcja zwykła] Sprawy nie wymienione w tytule poprzedzającym, a
rozpoznawane w procesie, należą do jurysdykcji krajowej:
1) jeżeli strona pozwana przebywa, zamieszkuje lub ma siedzibę w Polsce w chwili
doręczenia pozwu;
2) jeżeli w Polsce strona pozwana ma majątek lub przysługują jej prawa
majątkowe;
3) jeżeli sprawa dotyczy przedmiotu sporu znajdującego się w Polsce, spadku
otwartego w Polsce lub zobowiązania, które powstało albo ma być wykonane w
Polsce.
Art. 1104 [Umowa prorogacyjna] Strony oznaczonego stosunku prawnego mogą umawiać
się na piśmie o poddanie wynikłych lub mogących wyniknąć z niego spraw
majątkowych jurysdykcji sądów polskich.
Art. 1105 [Umowa derogacyjna] § 1. W zakresie zobowiązań z umów podmioty
prowadzące działalność gospodarczą mogą umówić się na piśmie o wyłączenie
jurysdykcji sądów polskich na rzecz sądów państwa obcego, jeżeli zmiana taka
jest skuteczna według prawa tego państwa. Nie dotyczy to spraw należących do
wyłącznej jurysdykcji sądów polskich.
§ 2. W zakresie przewidzianym w art. 697 § 1 strony mogą umówić się na piśmie o
wyłączenie jurysdykcji sądów polskich na rzecz działającego za granicą sądu
polubownego, jeżeli przynajmniej jedna ze stron ma zamieszkanie lub siedzibę za
granicą albo prowadzi za granicą przedsiębiorstwo, którego sprawa dotyczy, oraz
jeżeli umowa taka jest skuteczna według prawa mającego do niej zastosowanie w
państwie, w którym działać ma sąd polubowny. § 3. Umowę o jurysdykcji sądów
państwa obcego oraz umowę o zagraniczny sąd polubowny sąd polski bierze pod
rozwagę tylko na zarzut strony zgłoszony i należycie uzasadniony przed wdaniem
się w spór co do istoty sprawy.
Tytuł IV. Jurysdykcja krajowa w postępowaniu nieprocesowym
Art. 1106 [Ubezwłasnowolnienie; zgon] § 1. Do wyłącznej jurysdykcji krajowej
należą sprawy o ubezwłasnowolnienie i o uznanie za zmarłego osoby będącej
obywatelem polskim lub osoby mającej zamieszkanie w Polsce, a nie posiadającej
żadnego obywatelstwa.
§ 2. Sąd polski może również uznać za zmarłego cudzoziemca, jeżeli:
1) osoba uprawniona do zgłoszenia wniosku ma miejsce zamieszkania w Polsce lub
2) cudzoziemiec miał w Polsce miejsce zamieszkania albo tutaj znajduje się jego
mienie.
§ 3. Do wyłącznej jurysdykcji krajowej należą sprawy o stwierdzenie zgonu,
jeżeli nastąpił on w Polsce.
Art. 1107 [Opieka i kuratela] § 1. Do wyłącznej jurysdykcji krajowej należą
sprawy z zakresu opieki i kurateli nad osobą, która ma obywatelstwo polskie lub,
nie posiadając żadnego obywatelstwa, ma w Polsce miejsce zamieszkania.
§ 2. Sąd polski może odstąpić od ustanowienia opieki lub kurateli nad obywatelem
polskim zamieszkującym lub posiadającym majątek za granicą, jeżeli ma on tam
zapewnioną dostateczną pieczę. § 3. Sądy polskie mogą w razie potrzeby wydawać w
zakresie opieki i kurateli co do cudzoziemca zamieszkałego lub posiadającego
majątek w Polsce zarządzenia, jeżeli okaże się to konieczne w jego interesie.
Art. 1108 [Sprawy spadkowe] § 1. Do jurysdykcji krajowej należą sprawy spadkowe,
jeżeli spadkodawca w chwili śmierci miał obywatelstwo polskie lub, nie
posiadając żadnego obywatelstwa, zamieszkiwał w Polsce.
§ 2. Jurysdykcja krajowa jest wyłączna, jeżeli śmierć obywatela polskiego
nastąpiła w Polsce.
Art. 1109 [Rozwinięcie] W stosunku do spadku otwartego za granicą, podlegającego
jurysdykcji sądu polskiego, sąd może wydać postanowienie o stwierdzeniu nabycia
spadku na wniosek polskiego przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu
konsularnego.
Art. 1110 [Inne sprawy] Do jurysdykcji krajowej należą również inne sprawy
rozpoznawane w postępowaniu nieprocesowym, jeżeli choćby jeden uczestnik
postępowania jest obywatelem polskim lub w Polsce ma miejsce zamieszkania albo
siedzibę.
Tytuł V. Zwolnienie spod jurysdykcji krajowej
Art. 1111 [Immunitet dyplomatyczny] § 1. Nie mogą być pozywani przed sądy
polskie następujący cudzoziemcy:
1) uwierzytelnieni w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej szefowie
przedstawicielstw dyplomatycznych państw obcych;
2) osoby należące do personelu dyplomatycznego przedstawicielstw państw obcych w
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ;
3) inne osoby korzystające z immunitetów dyplomatycznych na mocy ustaw, umów lub
powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych;
4) członkowie rodzin osób wymienionych w pkt 1, 2 i 3, jeżeli pozostają z nimi
we wspólnocie domowej.
§ 2. Przepisy paragrafu poprzedzającego nie mają zastosowania do osób w nim
wymienionych w odniesieniu do:
1) spraw z zakresu prawa rzeczowego, dotyczących prywatnego mienia nieruchomego
położonego w Polsce, chyba że mienie to jest w posiadaniu tych osób w imieniu
państwa wysyłającego lub odpowiedniej organizacji międzynarodowej;
2) spraw, dotyczących spadków, w których osoby te występują jako spadkobiercy,
zapisobiercy, wykonawcy testamentów, zarządcy lub kuratorzy spadku w charakterze
osób prywatnych, nie zaś w imieniu państwa wysyłającego lub odpowiedniej
organizacji międzynarodowej;
3) spraw, dotyczących wszelkiego rodzaju zawodowej lub handlowej działalności
tych osób, wykonywanej przez nie w Polsce poza funkcjami urzędowymi.
Art. 1112 [Immunitet konsularny] § 1. Nie mogą być pozywane przed sądy polskie w
sprawach wchodzących w zakres czynności dokonanych w toku pełnienia ich funkcji
urzędowych następujące osoby:
1) urzędnicy pełniący funkcje konsularne w imieniu państw obcych niezależnie od
posiadanego obywatelstwa;
2) cudzoziemcy będący pracownikami administracyjnymi i technicznymi
przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych w
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej lub członkami personelu służby
przedstawicielstw dyplomatycznych oraz inne osoby zrównane z nimi na mocy ustaw,
umów lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych.
§ 2. Przepisy paragrafu poprzedzającego nie mają zastosowania w stosunku do
urzędników pełniących funkcje konsularne oraz pracowników administracyjnych i
technicznych urzędów konsularnych w wypadku wytoczenia przeciwko tym osobom
powództw o wynagrodzenie szkody spowodowanej w Polsce przez pojazd, statek
morski, rzeczny lub powietrzny.
Art. 1113 [Brak jurysdykcji] Jeżeli osoba, przeciwko której wszczęto sprawę,
przestanie podlegać sądom polskim w toku sprawy, postępowanie ulega umorzeniu z
urzędu.
Art. 1114 [Zrzeczenie się immunitetu] § 1. Przepisy art. 1111 § 1 i art. 1112 §
1 nie mają zastosowania w wypadku, jeżeli państwo wysyłające w sposób wyraźny
zrzeknie się immunitetu jurysdykcyjnego w stosunku do osób wymienionych w tych
przepisach.
§ 2. W stosunku do urzędników międzynarodowych, korzystających z immunitetu
jurysdykcyjnego, zrzeczenie się tego immunitetu przewidziane w § 1 musi być
dokonane przez odpowiednią organizację międzynarodową. § 3. Jeżeli osoby
wymienione w art. 1111 § 1 i art. 1112 § 1 wszczynają postępowanie przed sądem
polskim, będą one podlegać jego jurysdykcji również w stosunku do wszelkich
powództw wzajemnych bezpośrednio związanych z powództwem głównym.
Art. 1115 [Immunitet egzekucyjny] § 1. Przeciwko osobom, które w myśl art. 1111
§ 1 i art. 1112 § 1 nie mogą być w przewidzianym przez te przepisy zakresie
pozywane przed sądy polskie, nie może być także prowadzona egzekucja, chyba że
chodzi o sprawę, w której osoby te podlegają jurysdykcji sądów polskich.
§ 2. Przeciwko osobom określonym w § 1, które podlegają jurysdykcji sądów
polskich w rezultacie zrzeczenia się ich immunitetu sądowego przez państwo
wysyłające lub odpowiednią organizację międzynarodową, może być prowadzona
egzekucja jedynie w wypadku wyraźnego zrzeczenia się immunitetu przez państwo
wysyłające lub odpowiednią organizację międzynarodową także w odniesieniu do
postępowania egzekucyjnego. § 3. Jednakże w wypadku, gdy prowadzenie egzekucji
jest dozwolone, niedopuszczalna jest egzekucja z mienia służącego do użytku
urzędowego oraz przez stosowanie przymusu wobec osoby dłużnika. § 4.
Niedopuszczalna jest również egzekucja w pomieszczeniach zajmowanych przez
przedstawicielstwa dyplomatyczne, misje zagraniczne lub urzędy konsularne państw
obcych w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz w mieszkaniach osób wymienionych
w art. 1111 § 1, o ile szef przedstawicielstwa dyplomatycznego, misji
zagranicznej lub urzędu konsularnego nie wyrazi na to zgody.
Art. 1116 [Wykładnia] W razie wątpliwości co do stosowania przepisów art.
1111-1115 sąd powinien zwrócić się do Ministra Sprawiedliwości o opinię.
| |
|
