|
| |
Kodeks pracy
 |
Dział
dziewiąty. Zatrudnianie młodocianych
|
Dział dziewiąty. Zatrudnianie młodocianych
Rozdział I. Przepisy ogólne
Art. 190 [Definicja] § 1. Młodocianym w rozumieniu kodeksu jest osoba,
która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat.
§ 2. Zabronione jest zatrudnianie osoby, która nie ukończyła 16 lat.
Art. 191 [Dopuszczalność zatrudniania młodocianego] § 1. Wolno zatrudniać tylko
tych młodocianych, którzy:
1) ukończyli co najmniej gimnazjum,
2) przedstawią świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca danego rodzaju nie
zagraża ich zdrowiu.
§ 2. Młodociany nie posiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony
tylko w celu przygotowania zawodowego. § 3. Rada Ministrów określi w drodze
rozporządzenia zasady i warunki odbywania przygotowania zawodowego oraz zasady
wynagradzania młodocianych w tym okresie. § 4. (skreślony) § 5. Minister Pracy i
Polityki Socjalnej w porozumieniu z Ministrem Edukacji Narodowej może w drodze
rozporządzenia określić przypadki, w których wyjątkowo jest dopuszczalne:
1) zatrudnianie młodocianych, którzy nie ukończyli gimnazjum,
2) zwolnienie młodocianych nie posiadających kwalifikacji zawodowych od odbycia
przygotowania zawodowego,
3) zatrudnianie osób niemających 16 lat, które ukończyły gimnazjum,
4) zatrudnianie osób niemających 16 lat, które nie ukończyły gimnazjum.
Art. 192 [Obowiązek opieki i pomocy] Pracodawca jest obowiązany zapewnić
młodocianym pracownikom opiekę i pomoc, niezbędną dla ich przystosowania się do
właściwego wykonywania pracy.
Art. 193 [Ewidencja pracowników młodocianych] Pracodawca jest obowiązany
prowadzić ewidencję pracowników młodocianych.
Rozdział II. Zawieranie i rozwiązywanie umów o pracę w celu przygotowania
zawodowego
Art. 194 [Stosowanie przepisów kodeksu] Do zawierania i rozwiązywania z
młodocianymi umów o pracę w celu przygotowania zawodowego mają zastosowanie
przepisy kodeksu dotyczące umów o pracę na czas nie określony ze zmianami
przewidzianymi w art. 195 i 196.
Art. 195 [Treść umowy] § 1. Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego
powinna określać w szczególności:
1) rodzaj przygotowania zawodowego (nauka zawodu lub przyuczenie do wykonywania
określonej pracy),
2) czas trwania i miejsce odbywania przygotowania zawodowego,
3) sposób dokształcania teoretycznego,
4) wysokość wynagrodzenia.
§ 2. Rada Ministrów może w drodze rozporządzenia określić przypadki, w których
jest dopuszczalne zawieranie na czas określony umów o pracę w celu przygotowania
zawodowego.
Art. 196 [Przesłanki wypowiedzenia] Rozwiązanie za wypowiedzeniem umowy o pracę
zawartej w celu przygotowania zawodowego dopuszczalne jest tylko w razie:
1) niewypełniania przez młodocianego obowiązków wynikających z umowy o pracę lub
obowiązku dokształcania się, pomimo stosowania wobec niego środków
wychowawczych,
2) ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy,
3) reorganizacji zakładu pracy uniemożliwiającej kontynuowanie przygotowania
zawodowego,
4) stwierdzenia nieprzydatności młodocianego do pracy, w zakresie której odbywa
przygotowanie zawodowe.
Rozdział III. Dokształcanie
Art. 197 [Obowiązek dokształcania się] § 1. Pracownik młodociany jest obowiązany
dokształcać się do ukończenia 18 lat.
§ 2. W szczególności pracownik młodociany jest obowiązany:
1) do dokształcania się w zakresie szkoły podstawowej i gimnazjum, jeżeli szkoły
takiej nie ukończył,
2) do dokształcania się w zakresie szkoły ponadgimnazjalnej lub w formach
pozaszkolnych.
Art. 198 [Zwolnienie na naukę] Pracodawca jest obowiązany zwolnić młodocianego
od pracy na czas potrzebny do wzięcia udziału w zajęciach szkoleniowych w
związku z dokształcaniem się.
Art. 199 [Przedłużenie obowiązku nauki] Jeżeli młodociany nie ukończył
przygotowania zawodowego przed osiągnięciem 18 lat, obowiązek dokształcania się,
stosownie do przepisów art. 197, może być przedłużony do czasu ukończenia
przygotowania zawodowego.
Art. 200 [Upoważnienie] Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z
Ministrem Edukacji Narodowej może w drodze rozporządzenia określić przypadki, w
których wyjątkowo jest dopuszczalne zwolnienie młodocianych od obowiązku
dokształcania się.
Rozdział IIIa. Zatrudnianie młodocianych w innym celu niż przygotowanie zawodowe
Art. 200[1] [Umowa o pracę przy wykonywaniu lekkich prac] § 1. Młodociany może
być zatrudniony na podstawie umowy o pracę przy wykonywaniu lekkich prac.
§ 2. Praca lekka nie może powodować zagrożenia dla życia, zdrowia i rozwoju
psychofizycznego młodocianego, a także nie może utrudniać młodocianemu
wypełniania obowiązku szkolnego. § 3. Wykaz lekkich prac określa pracodawca po
uzyskaniu zgody lekarza wykonującego zadania służby medycyny pracy. Wykaz ten
wymaga zatwierdzenia przez właściwego inspektora pracy. Wykaz lekkich prac nie
może zawierać prac wzbronionych młodocianym, określonych w przepisach wydanych
na podstawie art. 204. § 4. Wykaz lekkich prac ustala pracodawca w regulaminie
pracy. Pracodawca, który nie ma obowiązku wydania regulaminu, ustala wykaz
lekkich prac w osobnym akcie. § 5. Pracodawca jest obowiązany zapoznać
młodocianego z wykazem lekkich prac przed rozpoczęciem przez niego pracy.
Art. 200[2] [Wymiar i rozkład czasu pracy przy lekkich pracach] § 1. Pracodawca
ustala wymiar i rozkład czasu pracy młodocianego zatrudnionego przy lekkiej
pracy, uwzględniając tygodniową liczbę godzin nauki wynikającą z programu
nauczania, a także z rozkładu zajęć szkolnych młodocianego.
§ 2. Tygodniowy wymiar czasu pracy młodocianego w okresie odbywania zajęć
szkolnych nie może przekraczać 12 godzin. W dniu uczestniczenia w zajęciach
szkolnych wymiar czasu pracy młodocianego nie może przekraczać 2 godzin. § 3.
Wymiar czasu pracy młodocianego w okresie ferii szkolnych nie może przekraczać 7
godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu. Dobowy wymiar czasu pracy młodocianego w
wieku do 16 lat nie może jednak przekraczać 6 godzin. § 4. Wymiar czasu pracy
określony w § 2 i 3 obowiązuje także w przypadku, gdy młodociany jest
zatrudniony u więcej niż jednego pracodawcy. Przed nawiązaniem stosunku pracy
pracodawca ma obowiązek uzyskania od młodocianego oświadczenia o zatrudnieniu
albo o niepozostawaniu w zatrudnieniu u innego pracodawcy.
Rozdział IV. Szczególna ochrona zdrowia
Art. 201 [Badania lekarskie] § 1. Młodociany podlega wstępnym badaniom lekarskim
przed przyjęciem do pracy oraz badaniom okresowym i kontrolnym w czasie
zatrudnienia.
§ 2. Jeżeli lekarz orzeknie, że dana praca zagraża zdrowiu młodocianego,
pracodawca jest obowiązany zmienić rodzaj pracy, a gdy nie ma takiej możliwości,
niezwłocznie rozwiązać umowę o pracę i wypłacić odszkodowanie w wysokości
wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Przepis art. 51 § 2 stosuje się
odpowiednio. § 3. Pracodawca jest obowiązany przekazać informacje o ryzyku
zawodowym, które wiąże się z pracą wykonywaną przez młodocianego, oraz o
zasadach ochrony przed zagrożeniami również przedstawicielowi ustawowemu
młodocianego.
Art. 202 [Czas pracy i nauki] § 1. Czas pracy młodocianego w wieku do 16 lat nie
może przekraczać 6 godzin na dobę.
§ 2. Czas pracy młodocianego w wieku powyżej 16 lat nie może przekraczać 8
godzin na dobę. § 3. Do czasu pracy młodocianego wlicza się czas nauki w
wymiarze wynikającym z obowiązkowego programu zajęć szkolnych, bez względu na
to, czy odbywa się ona w godzinach pracy. § 3[1]. Jeżeli dobowy wymiar czasu
pracy młodocianego jest dłuższy niż 4,5 godziny, pracodawca jest obowiązany
wprowadzić przerwę w pracy trwającą nieprzerwanie 30 minut, wliczaną do czasu
pracy. § 4. (skreślony)
Art. 203 [Praca nadliczbowa; pora nocna] § 1. Młodocianego nie wolno zatrudniać
w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej.
§ 1[1]. Pora nocna dla młodocianego przypada pomiędzy godzinami 22[00] a 6[00].
W przypadkach określonych w art. 191 § 5 pora nocna przypada pomiędzy godzinami
20[00] a 6[00]. § 2. Przerwa w pracy młodocianego obejmująca porę nocną powinna
trwać nieprzerwanie nie mniej niż 14 godzin. § 3. Młodocianemu przysługuje w
każdym tygodniu prawo do co najmniej 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku, który
powinien obejmować niedzielę.
Art. 204 [Prace wzbronione] § 1. Nie wolno zatrudniać młodocianych przy pracach
wzbronionych, których wykaz ustala w drodze rozporządzenia Rada Ministrów.
§ 2. (skreślony) § 3. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może zezwolić na
zatrudnianie młodocianych w wieku powyżej 16 lat przy niektórych rodzajach prac
wzbronionych, jeżeli jest to potrzebne do odbycia przygotowania zawodowego,
określając jednocześnie warunki zapewniające szczególną ochronę zdrowia
młodocianych zatrudnionych przy tych pracach.
Rozdział V. Urlopy wypoczynkowe
Art. 205 [Nabycie prawa do urlopu] § 1. Młodociany uzyskuje z upływem 6 miesięcy
od rozpoczęcia pierwszej pracy prawo do urlopu w wymiarze 12 dni roboczych.
§ 2. Z upływem roku pracy młodociany uzyskuje prawo do urlopu w wymiarze 26 dni
roboczych. Jednakże w roku kalendarzowym, w którym kończy on 18 lat, ma prawo do
urlopu w wymiarze 20 dni roboczych, jeżeli prawo do urlopu uzyskał przed
ukończeniem 18 lat. § 3. Młodocianemu uczęszczającemu do szkoły należy udzielić
urlopu w okresie ferii szkolnych. Młodocianemu, który nie nabył prawa do urlopu,
o którym mowa w § 1 i 2, pracodawca może, na jego wniosek, udzielić zaliczkowo
urlopu w okresie ferii szkolnych. § 4. Pracodawca jest obowiązany na wniosek
młodocianego, ucznia szkoły dla pracujących, udzielić mu w okresie ferii
szkolnych urlopu bezpłatnego w wymiarze nie przekraczającym łącznie z urlopem
wypoczynkowym 2 miesięcy. Okres urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy,
od którego zależą uprawnienia pracownicze. § 5. W sprawach nie uregulowanych
przepisami niniejszego rozdziału do urlopów przysługujących młodocianym stosuje
się przepisy działu siódmego.
Rozdział VI. Rzemieślnicze przygotowanie zawodowe
Art. 206 [Nauka rzemiosła] § 1. Przepisy art. 190-205 stosuje się odpowiednio do
młodocianych zatrudnionych na podstawie umowy o przygotowanie zawodowe u
pracodawców będących rzemieślnikami, z zastrzeżeniem odrębności określonych na
podstawie § 2.
§ 2. Minister Pracy i Polityki Socjalnej może określić, w drodze rozporządzenia,
odrębności w zakresie sposobu prowadzenia przygotowania zawodowego u pracodawców
będących rzemieślnikami oraz trybu przeprowadzania egzaminów stwierdzających
kwalifikacje zawodowe po zakończeniu tego przygotowania.
| |
|
