|
| |
Kodeks pracy
 |
Dział siódmy.
Urlopy pracownicze
|
Dział siódmy. Urlopy pracownicze
Rozdział I. Urlopy wypoczynkowe
Art. 152 [Definicja; zakaz zrzeczenia] § 1. Pracownikowi przysługuje
prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, zwanego
dalej "urlopem".
§ 2. Pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu.
Art. 153 [Nabycie prawa do urlopu] § 1. Pracownik podejmujący pracę po raz
pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu
z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego
mu po przepracowaniu roku.
§ 2. Prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa w każdym następnym roku
kalendarzowym.
Art. 154 [Wymiar urlopu wypoczynkowego] § 1. Wymiar urlopu wynosi:
1) 20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
2) 26 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.
§ 2. Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy
ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, biorąc za
podstawę wymiar urlopu określony w § 1; niepełny dzień urlopu zaokrągla się w
górę do pełnego dnia. § 3. Wymiar urlopu w danym roku kalendarzowym, ustalony na
podstawie § 1 i 2, nie może przekroczyć wymiaru określonego w § 1.
Art. 154[1] [Wliczanie okresów poprzedniego zatrudnienia] § 1. Do okresu
zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu i wymiar urlopu, wlicza się
okresy poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz
sposób ustania stosunku pracy.
§ 2. W przypadku jednoczesnego pozostawania w dwóch lub więcej stosunkach pracy
wliczeniu podlega także okres poprzedniego niezakończonego zatrudnienia w części
przypadającej przed nawiązaniem drugiego lub kolejnego stosunku pracy.
Art. 154[2] [Udzielanie urlopu w wymiarze godzinowym] § 1. Urlopu udziela się w
dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem
czasu pracy, w wymiarze godzinowym, odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu
pracy pracownika w danym dniu, z zastrzeżeniem § 4.
§ 2. Przy udzielaniu urlopu zgodnie z § 1, jeden dzień urlopu odpowiada 8
godzinom pracy. § 3. Przepis § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do pracownika, dla
którego dobowa norma czasu pracy, wynikająca z odrębnych przepisów, jest niższa
niż 8 godzin. § 4. Udzielenie pracownikowi urlopu w dniu pracy w wymiarze
godzinowym odpowiadającym części dobowego wymiaru czasu pracy jest dopuszczalne
jedynie w przypadku, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż
pełny dobowy wymiar czasu pracy pracownika w dniu, na który ma być udzielony
urlop.
Art. 155 [Wliczanie okresów nauki] § 1. Do okresu pracy, od którego zależy
wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia:
1) zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej - przewidziany programem
nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata,
2) średniej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania
nauki, nie więcej jednak niż 5 lat,
3) średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół
zawodowych - 5 lat,
4) średniej szkoły ogólnokształcącej - 4 lata,
5) szkoły policealnej - 6 lat,
6) szkoły wyższej - 8 lat.
Okresy nauki, o których mowa w pkt 1-6, nie podlegają sumowaniu.
§ 2. Jeżeli pracownik pobierał naukę w czasie zatrudnienia, do okresu pracy, od
którego zależy wymiar urlopu, wlicza się bądź okres zatrudnienia, w którym była
pobierana nauka, bądź okres nauki, zależnie od tego, co jest korzystniejsze dla
pracownika.
Art. 155[1] [Urlop w wymiarze proporcjonalnym] § 1. W roku kalendarzowym, w
którym ustaje stosunek pracy z pracownikiem uprawnionym do kolejnego urlopu,
pracownikowi przysługuje urlop:
1) u dotychczasowego pracodawcy - w wymiarze proporcjonalnym do okresu
przepracowanego u tego pracodawcy w roku ustania stosunku pracy, chyba że przed
ustaniem tego stosunku pracownik wykorzystał urlop w przysługującym mu lub w
wyższym wymiarze,
2) u kolejnego pracodawcy - w wymiarze:
a) proporcjonalnym do okresu pozostałego do końca danego roku kalendarzowego - w
razie zatrudnienia na czas nie krótszy niż do końca danego roku kalendarzowego,
b) proporcjonalnym do okresu zatrudnienia w danym roku kalendarzowym - w razie
zatrudnienia na czas krótszy niż do końca danego roku kalendarzowego,
z zastrzeżeniem § 2.
§ 2. Pracownikowi, który przed ustaniem stosunku pracy w ciągu roku
kalendarzowego wykorzystał urlop w wymiarze wyższym niż wynikający z § 1 pkt 1,
przysługuje u kolejnego pracodawcy urlop w odpowiednio niższym wymiarze; łączny
wymiar urlopu w roku kalendarzowym nie może być jednak niższy niż wynikający z
okresu przepracowanego w tym roku u wszystkich pracodawców. § 2[1]. Przepis § 1
pkt 2 stosuje się odpowiednio do pracownika podejmującego pracę u kolejnego
pracodawcy w ciągu innego roku kalendarzowego niż rok, w którym ustał jego
stosunek pracy z poprzednim pracodawcą. § 3. (skreślony)
Art. 155[2] [Wpływ urlopu bezpłatnego na urlop wypoczynkowy] § 1. Przepis art.
155[1] § 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio do pracownika powracającego do pracy u
dotychczasowego pracodawcy w ciągu roku kalendarzowego po trwającym co najmniej
1 miesiąc okresie:
1) urlopu bezpłatnego,
2) urlopu wychowawczego,
3) odbywania zasadniczej służby wojskowej lub jej form zastępczych, okresowej
służby wojskowej, przeszkolenia wojskowego albo ćwiczeń wojskowych,
4) tymczasowego aresztowania,
5) odbywania kary pozbawienia wolności,
6) nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy.
§ 2. Jeżeli okres, o którym mowa w § 1, przypada po nabyciu przez pracownika
prawa do urlopu w danym roku kalendarzowym, wymiar urlopu pracownika
powracającego do pracy w ciągu tego samego roku kalendarzowego ulega
proporcjonalnemu obniżeniu, chyba że przed rozpoczęciem tego okresu pracownik
wykorzystał urlop w przysługującym mu lub w wyższym wymiarze.
Art. 155[3] [Ustalenie wymiaru urlopu proporcjonalnego] Przy ustalaniu wymiaru
urlopu na podstawie przepisów art. 155[1] i 155[2] niepełny dzień urlopu
zaokrągla się w górę do pełnego dnia; urlop należny pracownikowi w danym roku
kalendarzowym nie może jednak przekroczyć wymiaru wynikającego z przepisu art.
154 § 1.
Art. 156 (skreślony)
Art. 157 (skreślony)
Art. 158 [Urlop uzupełniający] Pracownikowi, który wykorzystał urlop za dany rok
kalendarzowy, a następnie uzyskał w ciągu tego roku prawo do urlopu w wyższym
wymiarze, przysługuje urlop uzupełniający.
Art. 159 (uchylony)
Art. 160 (skreślony)
Art. 161 [Termin udzielenia urlopu] Pracodawca jest obowiązany udzielić
pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do
niego prawo.
Art. 162 [Podział urlopu na części] Na wniosek pracownika urlop może być
podzielony na części. W takim jednak przypadku co najmniej jedna część
wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych.
Art. 163 [Planowanie urlopów] § 1. Urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem
urlopów. Plan urlopów ustala pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i
konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Planem urlopów nie obejmuje się
części urlopu udzielanego pracownikowi zgodnie z art. 167[2].
§ 1[1]. Pracodawca nie ustala planu urlopów, jeżeli zakładowa organizacja
związkowa wyraziła na to zgodę; dotyczy to także pracodawcy, u którego nie
działa zakładowa organizacja związkowa. W takich przypadkach pracodawca ustala
termin urlopu po porozumieniu z pracownikiem. Przepis § 1 zdanie drugie i
trzecie stosuje się odpowiednio. § 2. Plan urlopów podaje się do wiadomości
pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy. § 3. Na wniosek pracownicy
udziela się jej urlopu bezpośrednio po urlopie macierzyńskim; dotyczy to także
pracownika-ojca wychowującego dziecko, który korzysta z urlopu macierzyńskiego.
Art. 164 [Możliwe przesunięcie urlopu] § 1. Przesunięcie terminu urlopu może
nastąpić na wniosek pracownika umotywowany ważnymi przyczynami.
§ 2. Przesunięcie terminu urlopu jest także dopuszczalne z powodu szczególnych
potrzeb pracodawcy, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne
zakłócenia toku pracy.
Art. 165 [Konieczne przesunięcie urlopu] Jeżeli pracownik nie może rozpocząć
urlopu w ustalonym terminie z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy,
a w szczególności z powodu:
1) czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby,
2) odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
3) powołania na ćwiczenia wojskowe albo na przeszkolenie wojskowe na czas do 3
miesięcy,
4) urlopu macierzyńskiego,
pracodawca jest obowiązany przesunąć urlop na termin późniejszy.
Art. 166 [Niemożność wykorzystania urlopu] Część urlopu nie wykorzystaną z
powodu:
1) czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby,
2) odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
3) odbywania ćwiczeń wojskowych albo przeszkolenia wojskowego przez czas do 3
miesięcy,
4) urlopu macierzyńskiego
pracodawca jest obowiązany udzielić w terminie późniejszym.
Art. 167 [Odwołanie z urlopu] § 1. Pracodawca może odwołać pracownika z urlopu
tylko wówczas, gdy jego obecności w zakładzie wymagają okoliczności
nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu.
§ 2. Pracodawca jest obowiązany pokryć koszty poniesione przez pracownika w
bezpośrednim związku z odwołaniem go z urlopu.
Art. 167[1] [Urlop w okresie wypowiedzenia] W okresie wypowiedzenia umowy o
pracę pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym
okresie pracodawca udzieli mu urlopu. W takim przypadku wymiar udzielonego
urlopu, z wyłączeniem urlopu zaległego, nie może przekraczać wymiaru
wynikającego z przepisów art. 155[1].
Art. 167[2] [Urlop na żądanie] Pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie
pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w
każdym roku kalendarzowym. Pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu
najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu.
Art. 167[3] [Wymiar urlopu na żądanie] Łączny wymiar urlopu wykorzystanego przez
pracownika na zasadach i w trybie określonych w art. 167[2] nie może przekroczyć
w roku kalendarzowym 4 dni, niezależnie od liczby pracodawców, z którymi
pracownik pozostaje w danym roku w kolejnych stosunkach pracy.
Art. 168 [Najpóźniejsze wykorzystanie urlopu] Urlopu niewykorzystanego w
terminie ustalonym zgodnie z art. 163 należy pracownikowi udzielić najpóźniej do
końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego; nie dotyczy to części
urlopu udzielanego zgodnie z art. 167[2].
Art. 169 (skreślony)
Art. 170 (skreślony)
Art. 171 [Ekwiwalent pieniężny] § 1. W przypadku niewykorzystania
przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub
wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny.
§ 2. (uchylony) § 3. Pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia ekwiwalentu
pieniężnego, o którym mowa w § 1, w przypadku gdy strony postanowią o
wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na
podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po
rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą.
Art. 172 [Wynagrodzenie urlopowe] Za czas urlopu pracownikowi przysługuje
wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował. Zmienne składniki
wynagrodzenia mogą być obliczane na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z
okresu 3 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu; w przypadkach
znacznego wahania wysokości wynagrodzenia okres ten może być przedłużony do 12
miesięcy.
Art. 172[1] [Ubezpieczenie gwarantujące otrzymanie świadczenia za czas urlopu] §
1. Jeżeli pracodawca na podstawie odrębnych przepisów jest obowiązany objąć
pracownika ubezpieczeniem gwarantującym mu otrzymanie świadczenia pieniężnego za
czas urlopu, pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie przewidziane w art. 172
lub ekwiwalent pieniężny, o którym mowa w art. 171.
§ 2. Jeżeli świadczenie pieniężne za czas urlopu, o którym mowa w § 1, jest
niższe od wynagrodzenia przewidzianego w art. 172 lub od ekwiwalentu
pieniężnego, o którym mowa w art. 171, pracodawca jest obowiązany wypłacić
pracownikowi kwotę stanowiącą różnicę między tymi należnościami.
Art. 173 [Upoważnienia] Minister Pracy i Polityki Socjalnej określi, w drodze
rozporządzenia, szczegółowe zasady udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i
wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop.
Rozdział II. Urlopy bezpłatne
Art. 174 [Urlop bezpłatny na wniosek pracownika] § 1. Na pisemny wniosek
pracownika pracodawca może udzielić mu urlopu bezpłatnego.
§ 2. Okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą
uprawnienia pracownicze. § 3. Przy udzielaniu urlopu bezpłatnego, dłuższego niż
3 miesiące, strony mogą przewidzieć dopuszczalność odwołania pracownika z urlopu
z ważnych przyczyn. § 4. Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się w przypadkach
uregulowanych odmiennie przepisami szczególnymi.
Art. 174[1] [Praca u innego pracodawcy] § 1. Za zgodą pracownika, wyrażoną na
piśmie, pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego w celu
wykonywania pracy u innego pracodawcy przez okres ustalony w zawartym w tej
sprawie porozumieniu między pracodawcami.
§ 2. Okres urlopu bezpłatnego, o którym mowa w § 1, wlicza się do okresu pracy,
od którego zależą uprawnienia pracownicze u dotychczasowego pracodawcy.
Art. 175 (skreślony)
| |
|
