|
| |
Kodeks pracy
 |
Dział trzeci.
Wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia
|
Dział trzeci. Wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia
Rozdział I. Ustalanie wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń związanych z
pracą
Art. 77[1] [Układy zbiorowe pracy] Warunki wynagradzania za pracę i
przyznawania innych świadczeń związanych z pracą ustalają układy zbiorowe pracy,
zgodnie z przepisami działu jedenastego, z zastrzeżeniem przepisów art.
77[2]-77[5].
Art. 77[2] [Regulamin wynagradzania] § 1. Pracodawca zatrudniający co najmniej
20 pracowników, nie objętych zakładowym układem zbiorowym pracy ani
ponadzakładowym układem zbiorowym pracy odpowiadającym wymaganiom określonym w §
3, ustala warunki wynagradzania za pracę w regulaminie wynagradzania.
§ 2. W regulaminie wynagradzania, o którym mowa w § 1, pracodawca może ustalić
także inne świadczenia związane z pracą i zasady ich przyznawania. § 3.
Regulamin wynagradzania obowiązuje do czasu objęcia pracowników zakładowym
układem zbiorowym pracy lub ponadzakładowym układem zbiorowym pracy ustalającym
warunki wynagradzania za pracę oraz przyznawania innych świadczeń związanych z
pracą w zakresie i w sposób umożliwiający określanie, na jego podstawie,
indywidualnych warunków umów o pracę. § 4. Regulamin wynagradzania ustala
pracodawca. Jeżeli u danego pracodawcy działa zakładowa organizacja związkowa,
pracodawca uzgadnia z nią regulamin wynagradzania. § 5. Do regulaminu
wynagradzania stosuje się odpowiednio przepisy art. 239 § 3, art. 241[12] § 2,
art. 241[13] oraz art. 241[26] § 2. § 6. Regulamin wynagradzania wchodzi w życie
po upływie dwóch tygodni od dnia podania go do wiadomości pracowników, w sposób
przyjęty u danego pracodawcy.
Art. 77[3] [Warunki wynagradzania w sferze budżetowej] § 1. Warunki
wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla
pracowników zatrudnionych w państwowych jednostkach sfery budżetowej, jeżeli nie
są oni objęci układem zbiorowym pracy, określi, w drodze rozporządzenia - w
zakresie niezastrzeżonym w innych ustawach do właściwości innych organów -
minister właściwy do spraw pracy na wniosek właściwego ministra.
§ 2. Z dniem wejścia w życie układu zbiorowego pracy do pracowników państwowych
jednostek sfery budżetowej objętych tym układem nie mają zastosowania przepisy
rozporządzenia, o którym mowa w § 1. § 3. Rozporządzenie, o którym mowa w § 1,
powinno w szczególności określać warunki ustalania i wypłacania:
1) wynagrodzenia zasadniczego pracowników,
2) innych, poza wynagrodzeniem zasadniczym, składników uzasadnionych zwłaszcza
szczególnymi właściwościami lub warunkami wykonywanej pracy, kwalifikacjami
zawodowymi pracowników, z tym że wysokość składnika wynagrodzenia, którego
przyznanie uwarunkowane będzie długością przepracowanego okresu, o ile taki
składnik zostanie określony, nie może przekroczyć 20% wynagrodzenia
zasadniczego,
3) innych świadczeń związanych z pracą, w tym takich, które mogą być uzależnione
od okresów przepracowanych przez pracownika; w szczególności może to dotyczyć
nagrody jubileuszowej i jednorazowej odprawy pieniężnej przysługującej
pracownikowi, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę z
tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę.
Art. 77[4] (skreślony)
Art. 77[5] [Podróż służbowa] § 1. Pracownikowi wykonującemu na polecenie
pracodawcy zadanie służbowe poza miejscowością, w której znajduje się siedziba
pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy przysługują należności na pokrycie
kosztów związanych z podróżą służbową.
§ 2. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, wysokość
oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w
państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży
służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju. Rozporządzenie powinno w
szczególności określać wysokość diet, z uwzględnieniem czasu trwania podróży, a
w przypadku podróży poza granicami kraju - walutę, w jakiej będzie ustalana
dieta i limit na nocleg w poszczególnych państwach, a także warunki zwrotu
kosztów przejazdów, noclegów i innych wydatków. § 3. Warunki wypłacania
należności z tytułu podróży służbowej pracownikowi zatrudnionemu u innego
pracodawcy niż wymieniony w § 2 określa się w układzie zbiorowym pracy lub w
regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest
objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu
wynagradzania. § 4. Postanowienia układu zbiorowego pracy, regulaminu
wynagradzania lub umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej
na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z
tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika, o którym
mowa w § 2. § 5. W przypadku gdy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania
lub umowa o pracę nie zawiera postanowień, o których mowa w § 3, pracownikowi
przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według
przepisów, o których mowa w § 2.
Rozdział Ia. Wynagrodzenie za pracę
Art. 78 [Kryteria ustalania wysokości] § 1. Wynagrodzenie za pracę powinno być
tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i
kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i
jakość świadczonej pracy.
§ 2. W celu określenia wynagrodzenia za pracę ustala się, w trybie przewidzianym
w art. 77[1]-77[3], wysokość oraz zasady przyznawania pracownikom stawek
wynagrodzenia za pracę określonego rodzaju lub na określonym stanowisku, a także
innych (dodatkowych) składników wynagrodzenia, jeżeli zostały one przewidziane z
tytułu wykonywania określonej pracy.
Art. 79 (skreślony)
Art. 80 [Wynagrodzenie za pracę wykonaną] Wynagrodzenie przysługuje za pracę
wykonaną. Za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do
wynagrodzenia tylko wówczas, gdy przepisy prawa pracy tak stanowią.
Art. 81 [Gotowość do pracy; przestój] § 1. Pracownikowi za czas nie wykonywania
pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn
dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie, wynikające z jego osobistego
zaszeregowania określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki
składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków
wynagradzania - 60% wynagrodzenia. W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może
być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na
podstawie odrębnych przepisów.
§ 2. Wynagrodzenie, o którym mowa w § 1, przysługuje pracownikowi za czas
niezawinionego przez niego przestoju. Jeżeli przestój nastąpił z winy
pracownika, wynagrodzenie nie przysługuje. § 3. Pracodawca może na czas
przestoju powierzyć pracownikowi inną odpowiednią pracę, za której wykonanie
przysługuje wynagrodzenie przewidziane za tę pracę, nie niższe jednak od
wynagrodzenia ustalonego zgodnie z § 1. Jeżeli przestój nastąpił z winy
pracownika, przysługuje wyłącznie wynagrodzenie przewidziane za wykonaną pracę.
§ 4. Wynagrodzenie za czas przestoju spowodowanego warunkami atmosferycznymi
przysługuje pracownikowi zatrudnionemu przy pracach uzależnionych od tych
warunków, jeżeli przepisy prawa pracy tak stanowią. W razie powierzenia
pracownikowi na czas takiego przestoju innej pracy, przysługuje mu wynagrodzenie
przewidziane za wykonaną pracę, chyba że przepisy prawa pracy przewidują
stosowanie zasad określonych w § 3.
Art. 82 [Wadliwe wykonanie pracy] § 1. Za wadliwe wykonanie z winy pracownika
produktów lub usług wynagrodzenie nie przysługuje. Jeżeli wskutek wadliwie
wykonanej pracy z winy pracownika nastąpiło obniżenie jakości produktu lub
usługi, wynagrodzenie ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.
§ 2. Jeżeli wadliwość produktu lub usługi została usunięta przez pracownika,
przysługuje mu wynagrodzenie odpowiednie do jakości produktu lub usługi, z tym
że za czas pracy przy usuwaniu wady wynagrodzenie nie przysługuje.
Art. 83 [Normy pracy] § 1. Normy pracy, stanowiące miernik nakładu pracy, jej
wydajności i jakości, mogą być stosowane, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem
pracy.
§ 2. Normy pracy są ustalane z uwzględnieniem osiągniętego poziomu techniki i
organizacji pracy. Normy pracy mogą być zmieniane w miarę wdrażania technicznych
i organizacyjnych usprawnień zapewniających wzrost wydajności pracy. § 3.
Przekraczanie norm pracy nie stanowi podstawy do ich zmiany, jeżeli jest ono
wynikiem zwiększonego osobistego wkładu pracy pracownika lub jego sprawności
zawodowej. § 4. O zmianie normy pracy pracownicy powinni być zawiadomieni co
najmniej na 2 tygodnie przed wprowadzeniem nowej normy.
Rozdział II. Ochrona wynagrodzenia za pracę
Art. 84 [Zakaz zrzeczenia się prawa do wynagrodzenia] Pracownik nie może zrzec
się prawa do wynagrodzenia ani przenieść tego prawa na inną osobę.
Art. 85 [Termin wypłaty wynagrodzenia] § 1. Wypłaty wynagrodzenia za pracę
dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie.
§ 2. Wynagrodzenie za pracę płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu,
niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu
pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego. § 3. Jeżeli ustalony dzień
wypłaty wynagrodzenia za pracę jest dniem wolnym od pracy, wynagrodzenie wypłaca
się w dniu poprzedzającym. § 4. Składniki wynagrodzenia za pracę przysługujące
pracownikowi za okresy dłuższe niż jeden miesiąc, wypłaca się z dołu w terminach
określonych w przepisach prawa pracy. § 5. Pracodawca, na żądanie pracownika,
jest obowiązany udostępnić do wglądu dokumenty, na których podstawie zostało
obliczone jego wynagrodzenie.
Art. 86 [Forma i sposób wypłaty wynagrodzenia] § 1. Pracodawca jest obowiązany
wypłacać wynagrodzenie w miejscu, terminie i czasie określonych w regulaminie
pracy lub w innych przepisach prawa pracy.
§ 2. Wypłaty wynagrodzenia dokonuje się w formie pieniężnej; częściowe
spełnienie wynagrodzenia w innej formie niż pieniężna jest dopuszczalne tylko
wówczas, gdy przewidują to ustawowe przepisy prawa pracy lub układ zbiorowy
pracy. § 3. Obowiązek wypłacenia wynagrodzenia może być spełniony w inny sposób
niż do rąk pracownika, jeżeli tak stanowi układ zbiorowy pracy lub pracownik
uprzednio wyrazi na to zgodę na piśmie.
Art. 87 [Potrącenia z wynagrodzenia] § 1. Z wynagrodzenia za pracę - po
odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy
od osób fizycznych - podlegają potrąceniu tylko następujące należności:
1) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń
alimentacyjnych,
2) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych
niż świadczenia alimentacyjne,
3) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,
4) kary pieniężne przewidziane w art. 108.
§ 2. Potrąceń dokonuje się w kolejności podanej w § 1. § 3. Potrącenia mogą być
dokonywane w następujących granicach:
1) w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych - do wysokości trzech piątych
wynagrodzenia,
2) w razie egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych - do
wysokości połowy wynagrodzenia.
§ 4. Potrącenia, o których mowa w § 1 pkt 2 i 3, nie mogą w sumie przekraczać
połowy wynagrodzenia, a łącznie z potrąceniami, o których mowa w § 1 pkt 1 -
trzech piątych wynagrodzenia. Niezależnie od tych potrąceń kary pieniężne
potrąca się w granicach określonych w art. 108. § 5. Nagroda z zakładowego
funduszu nagród, dodatkowe wynagrodzenie roczne oraz należności przysługujące
pracownikom z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej podlegają
egzekucji na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych do pełnej wysokości. § 6.
(uchylony) § 7. Z wynagrodzenia za pracę odlicza się, w pełnej wysokości, kwoty
wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za
który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia. § 8. Potrąceń należności z
wynagrodzenia pracownika w miesiącu, w którym są wypłacane składniki
wynagrodzenia za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, dokonuje się od łącznej kwoty
wynagrodzenia uwzględniającej te składniki wynagrodzenia.
Art. 87[1] [Kwoty wolne od potrąceń] § 1. Wolna od potrąceń jest kwota
wynagrodzenia za pracę w wysokości:
1) minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych
przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu
pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek
dochodowy od osób fizycznych - przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów
wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
2) 75% wynagrodzenia określonego w pkt 1 - przy potrącaniu zaliczek pieniężnych
udzielonych pracownikowi,
3) 90% wynagrodzenia określonego w pkt 1 - przy potrącaniu kar pieniężnych
przewidzianych w art. 108.
§ 2. Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwoty
określone w § 1 ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.
Art. 88 [Potrącenia na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych] § 1. Przy
zachowaniu zasad określonych w art. 87 potrąceń na zaspokojenie świadczeń
alimentacyjnych pracodawca może dokonywać również bez postępowania
egzekucyjnego, z wyjątkiem przypadków gdy:
1) świadczenia alimentacyjne mają być potrącane na rzecz kilku wierzycieli, a
łączna suma, która może być potrącona, nie wystarcza na pełne pokrycie
wszystkich należności alimentacyjnych,
2) wynagrodzenie za pracę zostało zajęte w trybie egzekucji sądowej lub
administracyjnej.
§ 2. Potrąceń, o których mowa w § 1, pracodawca dokonuje na wniosek wierzyciela
na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego.
Art. 89 (skreślony)
Art. 90 [Odesłanie] W sprawach nie unormowanych w art. 87 i 88 stosuje się
odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego i przepisy o egzekucji
administracyjnej świadczeń pieniężnych.
Art. 91 [Potrącenia za zgodą pracownika] § 1. Należności inne niż wymienione w
art. 87 § 1 i 7 mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego
zgodą wyrażoną na piśmie.
§ 2. W przypadkach określonych w § 1 wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia
za pracę w wysokości:
1) określonej w art. 87[1] § 1 pkt 1 - przy potrącaniu należności na rzecz
pracodawcy,
2) 80% kwoty określonej w art. 87[1] § 1 pkt 1 - przy potrącaniu innych
należności niż określone w pkt 1.
Rozdział III. Świadczenia przysługujące w okresie czasowej niezdolności do pracy
Art. 92 [Wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy] § 1. Za czas niezdolności
pracownika do pracy wskutek:
1) choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną - trwającej łącznie do
33 dni w ciągu roku kalendarzowego - pracownik zachowuje prawo do 80%
wynagrodzenia, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy
przewidują wyższe wynagrodzenie z tego tytułu,
2) wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo choroby przypadającej w czasie
ciąży - w okresie wskazanym w pkt 1 - pracownik zachowuje prawo do 100%
wynagrodzenia,
3) poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na
dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddania się zabiegowi pobrania komórek,
tkanek i narządów - w okresie wskazanym w pkt 1 - pracownik zachowuje prawo do
100% wynagrodzenia.
§ 1[1]. (uchylony) § 2. Wynagrodzenie, o którym mowa w § 1, oblicza się według
zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i
wypłaca za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych od
pracy. § 3. Wynagrodzenie, o którym mowa w § 1:
1) nie ulega obniżeniu w przypadku ograniczenia podstawy wymiaru zasiłku
chorobowego,
2) nie przysługuje w przypadkach, w których pracownik nie ma prawa do zasiłku
chorobowego.
§ 4. Za czas niezdolności do pracy, o której mowa w § 1, trwającej łącznie
dłużej niż 33 dni w ciągu roku kalendarzowego, pracownikowi przysługuje zasiłek
chorobowy na zasadach określonych w odrębnych przepisach.
Rozdział IIIa. Odprawa rentowa lub emerytalna
Art. 92[1] [Przesłanki nabycia; wysokość] § 1. Pracownikowi spełniającemu
warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury,
którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę,
przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia.
§ 2. Pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa.
Rozdział IV. Odprawa pośmiertna
Art. 93 [Przesłanki nabycia; wysokość; osoby uprawnione] § 1. W razie śmierci
pracownika w czasie trwania stosunku pracy lub w czasie pobierania po jego
rozwiązaniu zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby, rodzinie
przysługuje od pracodawcy odprawa pośmiertna.
§ 2. Wysokość odprawy, o której mowa w § 1, jest uzależniona od okresu
zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy i wynosi:
1) jednomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 10
lat,
2) trzymiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 10
lat,
3) sześciomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej
15 lat.
§ 3. Przepis art. 36 § 1[1] stosuje się odpowiednio. § 4. Odprawa pośmiertna
przysługuje następującym członkom rodziny pracownika:
1) małżonkowi,
2) innym członkom rodziny spełniającym warunki wymagane do uzyskania renty
rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych.
§ 5. Odprawę pośmiertną dzieli się w częściach równych pomiędzy wszystkich
uprawnionych członków rodziny. § 6. Jeżeli po zmarłym pracowniku pozostał tylko
jeden członek rodziny uprawniony do odprawy pośmiertnej, przysługuje mu odprawa
w wysokości połowy odpowiedniej kwoty określonej w § 2. § 7. Odprawa pośmiertna
nie przysługuje członkom rodziny, o których mowa w § 4, jeżeli pracodawca
ubezpieczył pracownika na życie, a odszkodowanie wypłacone przez instytucję
ubezpieczeniową jest nie niższe niż odprawa pośmiertna przysługująca zgodnie z §
2 i 6. Jeżeli odszkodowanie jest niższe od odprawy pośmiertnej, pracodawca jest
obowiązany wypłacić rodzinie kwotę stanowiącą różnicę między tymi świadczeniami.
| |
|
