|
| |
Kodeks pracy
 |
Dział
dziesiąty. Bezpieczeństwo i higiena pracy
|
Dział dziesiąty. Bezpieczeństwo i higiena pracy
Rozdział I. Podstawowe obowiązki pracodawcy
Art. 207 [Podstawowe obowiązki pracodawcy] § 1. Pracodawca ponosi
odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy.
§ 2. Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez
zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim
wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest
obowiązany:
1) organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki
pracy,
2) zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad
bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym
zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń,
3) zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez
organy nadzoru nad warunkami pracy,
4) zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.
§ 3. Pracodawca oraz osoba kierująca pracownikami są obowiązani znać, w zakresie
niezbędnym do wykonywania ciążących na nich obowiązków, przepisy o ochronie
pracy, w tym przepisy oraz zasady bezpieczeństwa i higieny pracy.
Art. 208 [Współpraca pracodawców] § 1. W razie gdy jednocześnie w tym samym
miejscu wykonują pracę pracownicy zatrudnieni przez różnych pracodawców,
pracodawcy ci mają obowiązek:
1) współpracować ze sobą,
2) wyznaczyć koordynatora sprawującego nadzór nad bezpieczeństwem i higieną
pracy wszystkich pracowników zatrudnionych w tym samym miejscu,
3) ustalić zasady współdziałania uwzględniające sposoby postępowania w przypadku
wystąpienia zagrożeń dla zdrowia lub życia pracowników.
§ 2. Wyznaczenie koordynatora, o którym mowa w § 1, nie zwalnia poszczególnych
pracodawców z obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy zatrudnionym
przez nich pracownikom.
Art. 209 [Obowiązki pracodawcy przy rozpoczęciu działalności] § 1. Pracodawca
rozpoczynający działalność jest obowiązany, w terminie 30 dni od dnia
rozpoczęcia tej działalności, zawiadomić na piśmie właściwego inspektora pracy i
właściwego państwowego inspektora sanitarnego o miejscu, rodzaju i zakresie
prowadzonej działalności.
§ 2. Obowiązek, o którym mowa w § 1, ciąży na pracodawcy odpowiednio w razie
zmiany miejsca, rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, zwłaszcza zmiany
technologii lub profilu produkcji, jeżeli zmiana technologii może powodować
zwiększenie zagrożenia dla zdrowia pracowników. § 3. (skreślony) § 4. Właściwy
inspektor pracy lub właściwy państwowy inspektor sanitarny może zobowiązać
pracodawcę prowadzącego działalność powodującą szczególne zagrożenia dla zdrowia
lub życia pracowników do okresowej aktualizacji informacji, o której mowa w § 1.
Rozdział II. Prawa i obowiązki pracownika
Art. 210 [Prawo powstrzymania się od wykonywania pracy] § 1. W razie gdy warunki
pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają
bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana
przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma
prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie
przełożonego.
§ 2. Jeżeli powstrzymanie się od wykonywania pracy nie usuwa zagrożenia, o
którym mowa w § 1, pracownik ma prawo oddalić się z miejsca zagrożenia,
zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego. § 3. Za czas powstrzymania się od
wykonywania pracy lub oddalenia się z miejsca zagrożenia w przypadkach, o
których mowa w § 1 i 2, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. § 4.
Pracownik ma prawo, po uprzednim zawiadomieniu przełożonego, powstrzymać się od
wykonywania pracy wymagającej szczególnej sprawności psychofizycznej w
przypadku, gdy jego stan psychofizyczny nie zapewnia bezpiecznego wykonywania
pracy i stwarza zagrożenie dla innych osób. § 5. Przepisy § 1, 2 i 4 nie dotyczą
pracownika, którego obowiązkiem pracowniczym jest ratowanie życia ludzkiego lub
mienia. § 6. Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Ministrem
Zdrowia i Opieki Społecznej określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje prac
wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej.
Art. 211 [Podstawowe obowiązki pracownika] Przestrzeganie przepisów i zasad
bezpieczeństwa i higieny pracy jest podstawowym obowiązkiem pracownika. W
szczególności pracownik jest obowiązany:
1) znać przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, brać udział w
szkoleniu i instruktażu z tego zakresu oraz poddawać się wymaganym egzaminom
sprawdzającym,
2) wykonywać pracę w sposób zgodny z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i
higieny pracy oraz stosować się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek
przełożonych,
3) dbać o należyty stan maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu oraz o porządek i
ład w miejscu pracy,
4) stosować środki ochrony zbiorowej, a także używać przydzielonych środków
ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, zgodnie z ich
przeznaczeniem,
5) poddawać się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom
lekarskim i stosować się do wskazań lekarskich,
6) niezwłocznie zawiadomić przełożonego o zauważonym w zakładach pracy wypadku
albo zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego oraz ostrzec współpracowników, a
także inne osoby znajdujące się w rejonie zagrożenia, o grożącym im
niebezpieczeństwie,
7) współdziałać z pracodawcą i przełożonymi w wypełnianiu obowiązków dotyczących
bezpieczeństwa i higieny pracy.
Art. 212 [Obowiązki osoby kierującej] Osoba kierująca pracownikami jest
obowiązana:
1) organizować stanowiska pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i
higieny pracy,
2) dbać o sprawność środków ochrony indywidualnej oraz ich stosowanie zgodnie z
przeznaczeniem,
3) organizować, przygotowywać i prowadzić prace, uwzględniając zabezpieczenie
pracowników przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i innymi chorobami
związanymi z warunkami środowiska pracy,
4) dbać o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy i wyposażenia
technicznego, a także o sprawność środków ochrony zbiorowej i ich stosowanie
zgodnie z przeznaczeniem,
5) egzekwować przestrzeganie przez pracowników przepisów i zasad bezpieczeństwa
i higieny pracy,
6) zapewniać wykonanie zaleceń lekarza sprawującego opiekę zdrowotną nad
pracownikami.
Rozdział III. Obiekty budowlane i pomieszczenia pracy
Art. 213 [Budowa lub przebudowa zakładu] § 1. Pracodawca jest obowiązany
zapewniać, aby budowa lub przebudowa obiektu budowlanego, w którym przewiduje
się pomieszczenia pracy, była wykonywana na podstawie projektów uwzględniających
wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy, pozytywnie zaopiniowanych przez
uprawnionych rzeczoznawców, zgodnie z odrębnymi przepisami.
§ 2. Obiekt budowlany, w którym znajdują się pomieszczenia pracy, powinien
spełniać wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy. § 3. Przebudowa obiektu
budowlanego, w którym znajdują się pomieszczenia pracy, powinna uwzględniać
poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy. § 4. Przepisy § 1-3 stosuje się
odpowiednio w przypadku, gdy budowa lub przebudowa dotyczy części obiektu
budowlanego, w której znajdują się pomieszczenia pracy.
Art. 214 [Odpowiednie pomieszczenia pracy] § 1. Pracodawca jest obowiązany
zapewniać pomieszczenia pracy odpowiednie do rodzaju wykonywanych prac i liczby
zatrudnionych pracowników.
§ 2. Pracodawca jest obowiązany utrzymywać obiekty budowlane i znajdujące się w
nich pomieszczenia pracy, a także tereny i urządzenia z nimi związane w stanie
zapewniającym bezpiecznie i higieniczne warunki pracy.
Rozdział IV. Maszyny i inne urządzenia techniczne
Art. 215 [Obowiązki konstruktora i producenta] § 1. Maszyny i inne urządzenia
techniczne powinny być tak konstruowane i budowane, aby:
1) zapewniały bezpieczne i higieniczne warunki pracy, w szczególności
zabezpieczały pracownika przed urazami, działaniem niebezpiecznych substancji
chemicznych, porażeniem prądem elektrycznym, nadmiernym hałasem, szkodliwymi
wstrząsami, działaniem wibracji i promieniowania oraz szkodliwym i
niebezpiecznym działaniem innych czynników środowiska pracy,
2) uwzględniały zasady ergonomii.
§ 2. Konstruktor oraz producent maszyn i innych urządzeń technicznych ponoszą
odpowiedzialność za niedopełnienie obowiązków, o których mowa w § 1, określoną w
odrębnych przepisach.
Art. 216 [Zabezpieczenie maszyn i innych urządzeń technicznych] § 1. Maszyny i
inne urządzenia techniczne, które nie spełniają wymagań określonych w art. 215 §
1, wyposaża się w odpowiednie zabezpieczenia.
§ 2. W przypadku gdy konstrukcja zabezpieczenia jest uzależniona od warunków
lokalnych, wyposażenie maszyny lub innego urządzenia technicznego w odpowiednie
zabezpieczenia należy do obowiązków pracodawcy.
Art. 217 [Deklaracja zgodności] Niedopuszczalne jest wyposażanie stanowisk pracy
w maszyny i inne urządzenia techniczne, które nie spełniają wymagań dotyczących
oceny zgodności określonych w odrębnych przepisach.
Art. 218 [Narzędzia pracy] Przepisy art. 215 i 217 stosuje się odpowiednio do
narzędzi pracy.
Art. 219 [Standardy szczególne] Przepisy art. 215 i 217 nie naruszają wymagań
określonych przepisami dotyczącymi maszyn i innych urządzeń technicznych:
1) będących środkami transportu kolejowego, samochodowego, morskiego, wodnego
śródlądowego i lotniczego,
2) podlegających przepisom o dozorze technicznym,
3) podlegających przepisom Prawa geologicznego i górniczego,
4) podlegających przepisom obowiązującym w jednostkach podległych Ministrom
Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych i Administracji,
5) podlegających przepisom Prawa atomowego.
Rozdział V. Czynniki oraz procesy pracy stwarzające szczególne zagrożenie dla
zdrowia lub życia
Art. 220 [Stopień szkodliwości materiałów] § 1. Niedopuszczalne jest stosowanie
materiałów i procesów technologicznych bez uprzedniego ustalenia stopnia ich
szkodliwości dla zdrowia pracowników i podjęcia odpowiednich środków
profilaktycznych.
§ 2. Minister Zdrowia i Opieki Społecznej w porozumieniu z Ministrem Pracy i
Polityki Socjalnej oraz właściwymi ministrami określi, w drodze rozporządzenia:
1) wykaz jednostek upoważnionych do przeprowadzania badań materiałów i procesów
technologicznych w celu ustalenia stopnia ich szkodliwości dla zdrowia oraz
zakres tych badań,
2) zakaz albo ograniczenie stosowania, obrotu lub transportu materiałów i
procesów technologicznych bez względu na ich szkodliwość dla zdrowia albo
uzależnienie ich stosowania, obrotu lub transportu od przestrzegania określonych
warunków.
§ 3. Przepisy § 2 nie dotyczą substancji i preparatów chemicznych.
Art. 221 [Substancje i preparaty chemiczne] § 1. Niedopuszczalne jest stosowanie
substancji i preparatów chemicznych nie oznakowanych w sposób widoczny,
umożliwiający ich identyfikację.
§ 2. Niedopuszczalne jest stosowanie niebezpiecznych substancji i
niebezpiecznych preparatów chemicznych bez posiadania aktualnego spisu tych
substancji i preparatów oraz kart charakterystyki, a także opakowań
zabezpieczających przed ich szkodliwym działaniem, pożarem lub wybuchem. § 3.
Stosowanie niebezpiecznych substancji i niebezpiecznych preparatów chemicznych
jest dopuszczalne pod warunkiem zastosowania środków zapewniających pracownikom
ochronę ich zdrowia i życia. § 4. Zasady klasyfikacji substancji i preparatów
chemicznych pod względem zagrożeń dla zdrowia lub życia, wykaz substancji
niebezpiecznych, wymagania dotyczące kart charakterystyki substancji lub
preparatów niebezpiecznych oraz sposób ich oznakowania określają odrębne
przepisy. § 5. (skreślony)
Art. 222 [Czynniki rakotwórcze i mutagenne] § 1. W razie zatrudniania pracownika
w warunkach narażenia na działanie substancji, preparatów, czynników lub
procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, pracodawca
zastępuje te substancje, preparaty, czynniki lub procesy technologiczne mniej
szkodliwymi dla zdrowia lub stosuje inne dostępne środki ograniczające stopień
tego narażenia, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.
§ 2. Pracodawca rejestruje wszystkie rodzaje prac w kontakcie z substancjami,
preparatami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym
lub mutagennym, określonymi w wykazie, o którym mowa w § 3, a także prowadzi
rejestr pracowników zatrudnionych przy tych pracach. § 3. Minister właściwy do
spraw zdrowia, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy,
uwzględniając zróżnicowane właściwości substancji, preparatów, czynników lub
procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, ich
zastosowanie oraz konieczność podjęcia niezbędnych środków zabezpieczających
przed zagrożeniami wynikającymi z ich stosowania, określi, w drodze
rozporządzenia:
1) wykaz substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o
działaniu rakotwórczym lub mutagennym i sposób ich rejestrowania,
2) sposób prowadzenia rejestru prac, których wykonywanie powoduje konieczność
pozostawania w kontakcie z substancjami, preparatami, czynnikami lub procesami
technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym,
3) sposób prowadzenia rejestru pracowników zatrudnionych przy tych pracach,
4) wzory dokumentów dotyczących narażenia pracowników na substancje, preparaty,
czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym oraz
sposób przechowywania i przekazywania tych dokumentów do podmiotów właściwych do
rozpoznawania lub stwierdzania chorób zawodowych,
5) szczegółowe warunki ochrony pracowników przed zagrożeniami spowodowanymi
przez substancje, preparaty, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu
rakotwórczym lub mutagennym,
6) warunki i sposób monitorowania stanu zdrowia pracowników narażonych na
działanie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o
działaniu rakotwórczym lub mutagennym.
Art. 222[1] [Szkodliwe czynniki biologiczne] § 1. W razie zatrudniania
pracownika w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników
biologicznych pracodawca stosuje wszelkie dostępne środki eliminujące narażenie,
a jeżeli jest to niemożliwe - ograniczające stopień tego narażenia, przy
odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.
§ 2. Pracodawca prowadzi rejestr prac narażających pracowników na działanie
szkodliwych czynników biologicznych oraz rejestr pracowników zatrudnionych przy
takich pracach. § 3. Minister właściwy do spraw zdrowia, w porozumieniu z
ministrem właściwym do spraw pracy, uwzględniając zróżnicowane działanie
czynników biologicznych na organizm człowieka oraz konieczność podjęcia
niezbędnych środków zabezpieczających przed zagrożeniami wynikającymi z
wykonywania pracy w warunkach narażenia na działanie czynników biologicznych,
określi, w drodze rozporządzenia:
1) klasyfikację i wykaz szkodliwych czynników biologicznych,
2) wykaz prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych,
3) szczegółowe warunki ochrony pracowników przed zagrożeniami spowodowanymi
przez szkodliwe czynniki biologiczne, w tym rodzaje środków niezbędnych do
zapewnienia ochrony zdrowia i życia pracowników narażonych na działanie tych
czynników, zakres stosowania tych środków oraz warunki i sposób monitorowania
stanu zdrowia narażonych pracowników,
4) sposób prowadzenia rejestrów prac i pracowników, o których mowa w § 2, oraz
sposób przechowywania i przekazywania tych rejestrów do podmiotów właściwych do
rozpoznawania lub stwierdzania chorób zawodowych.
Art. 223 [Promieniowanie jonizujące] § 1. Pracodawca jest obowiązany chronić
pracowników przed promieniowaniem jonizującym, pochodzącym ze źródeł sztucznych
i naturalnych, występujących w środowisku pracy.
§ 2. Dawka promieniowania jonizującego pochodzącego ze źródeł naturalnych,
otrzymywana przez pracownika przy pracy w warunkach narażenia na to
promieniowanie, nie może przekraczać dawek granicznych, określonych w odrębnych
przepisach dla sztucznych źródeł promieniowania jonizującego.
Art. 224 [Zapobieganie nagłym niebezpieczeństwom] § 1. Pracodawca prowadzący
działalność, która stwarza możliwość wystąpienia nagłego niebezpieczeństwa dla
zdrowia lub życia pracowników, jest obowiązany podejmować działania
zapobiegające takiemu niebezpieczeństwu.
§ 2. W przypadku, o którym mowa w § 1, pracodawca jest obowiązany zapewnić:
1) odpowiednie do rodzaju niebezpieczeństwa urządzenia i sprzęt ratowniczy oraz
ich obsługę przez osoby należycie przeszkolone,
2) udzielenie pierwszej pomocy poszkodowanym.
§ 3. Przepisy § 1 i 2 nie naruszają wymagań, określonych w odrębnych przepisach,
dotyczących katastrof i innych nadzwyczajnych zagrożeń.
Art. 225 [Zapewnienie asekuracji] § 1. Pracodawca jest obowiązany zapewnić, aby
prace, przy których istnieje możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla
zdrowia lub życia ludzkiego, były wykonywane przez co najmniej dwie osoby, w
celu zapewnienia asekuracji.
§ 2. Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i
Opieki Społecznej określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje prac, o których mowa
w § 1.
Rozdział VI. Profilaktyczna ochrona zdrowia
Art. 226 [Ryzyko zawodowe] Pracodawca:
1) ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje
niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko,
2) informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą,
oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami.
Art. 227 [Zapobieganie chorobom zawodowym] § 1. Pracodawca jest obowiązany
stosować środki zapobiegające chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z
wykonywaną pracą, w szczególności:
1) utrzymywać w stanie stałej sprawności urządzenia ograniczające lub
eliminujące szkodliwe dla zdrowia czynniki środowiska pracy oraz urządzenia
służące do pomiarów tych czynników,
2) przeprowadzać, na swój koszt, badania i pomiary czynników szkodliwych dla
zdrowia, rejestrować i przechowywać wyniki tych badań i pomiarów oraz
udostępniać je pracownikom.
§ 2. Minister właściwy do spraw zdrowia, uwzględniając zróżnicowane działanie na
organizm człowieka czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy oraz
konieczność podjęcia niezbędnych środków zabezpieczających przed ich działaniem,
określi, w drodze rozporządzenia:
1) tryb, metody, rodzaj i częstotliwość wykonywania badań i pomiarów, o których
mowa w § 1 pkt 2,
2) przypadki, w których jest konieczne prowadzenie pomiarów ciągłych,
3) wymagania, jakie powinny spełniać laboratoria wykonujące badania i pomiary,
4) sposób rejestrowania i przechowywania wyników tych badań i pomiarów,
5) wzory dokumentów oraz sposób udostępniania wyników badań i pomiarów
pracownikom.
Art. 228 [Komisja do Spraw NDS] § 1. Prezes Rady Ministrów powoła, w drodze
rozporządzenia, Międzyresortową Komisję do Spraw Najwyższych Dopuszczalnych
Stężeń i Natężeń Czynników Szkodliwych dla Zdrowia w Środowisku Pracy, określi
jej uprawnienia oraz sposób wykonywania zadań.
§ 2. Do zadań Komisji, o której mowa w § 1, należy:
1) przedkładanie Ministrowi Pracy i Polityki Socjalnej wniosków dotyczących
wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla
zdrowia w środowisku pracy - do celów określonych w § 3,
2) inicjowanie prac badawczych niezbędnych do realizacji zadań, o których mowa w
pkt 1.
§ 3. Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i
Opieki Społecznej określi, w drodze rozporządzenia, wykaz najwyższych
dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku
pracy.
Art. 229 [Badania lekarskie] § 1. Wstępnym badaniom lekarskim podlegają:
1) osoby przyjmowane do pracy,
2) pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska pracy i inni pracownicy
przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla
zdrowia lub warunki uciążliwe.
Badaniom wstępnym nie podlegają jednak osoby przyjmowane ponownie do pracy u
danego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych
warunkach pracy, na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej bezpośrednio po
rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą.
§ 2. Pracownik podlega okresowym badaniom lekarskim. W przypadku niezdolności do
pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą, pracownik podlega
ponadto kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania
pracy na dotychczasowym stanowisku. § 3. Okresowe i kontrolne badania lekarskie
przeprowadza się w miarę możliwości w godzinach pracy. Za czas niewykonywania
pracy w związku z przeprowadzanymi badaniami pracownik zachowuje prawo do
wynagrodzenia, a w razie przejazdu na te badania do innej miejscowości
przysługują mu należności na pokrycie kosztów przejazdu według zasad
obowiązujących przy podróżach służbowych. § 4. Pracodawca nie może dopuścić do
pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak
przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. § 5. Pracodawca zatrudniający
pracowników w warunkach narażenia na działanie substancji i czynników
rakotwórczych lub pyłów zwłókniających jest obowiązany zapewnić tym pracownikom
okresowe badania lekarskie także:
1) po zaprzestaniu pracy w kontakcie z tymi substancjami, czynnikami lub pyłami,
2) po rozwiązaniu stosunku pracy, jeżeli zainteresowana osoba zgłosi wniosek o
objęcie takimi badaniami.
§ 6. Badania, o których mowa w § 1, 2 i 5, są przeprowadzane na koszt
pracodawcy. Pracodawca ponosi ponadto inne koszty profilaktycznej opieki
zdrowotnej nad pracownikami, niezbędnej z uwagi na warunki pracy. § 7.
Pracodawca jest obowiązany przechowywać orzeczenia wydane na podstawie badań
lekarskich, o których mowa w § 1, 2 i 5. § 8. Minister Zdrowia i Opieki
Społecznej w porozumieniu z Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej określi w
drodze rozporządzenia:
1) tryb i zakres badań lekarskich, o których mowa w § 1, 2 i 5, oraz
częstotliwość badań okresowych, a także sposób dokumentowania i kontroli badań
lekarskich,
2) tryb wydawania i przechowywania orzeczeń lekarskich do celów przewidzianych w
Kodeksie pracy i w przepisach wydanych na jego podstawie,
3) zakres profilaktycznej opieki zdrowotnej, o której mowa w § 6 zdanie drugie,
4) dodatkowe wymagania kwalifikacyjne, jakie powinni spełniać lekarze
przeprowadzający badania, o których mowa w § 1, 2 i 5, oraz sprawujący
profilaktyczną opiekę zdrowotną, o której mowa w § 6 zdanie drugie.
Art. 230 [Objawy choroby zawodowej] § 1. W razie stwierdzenia u pracownika
objawów wskazujących na powstawanie choroby zawodowej, pracodawca jest
obowiązany, na podstawie orzeczenia lekarskiego, w terminie i na czas określony
w tym orzeczeniu, przenieść pracownika do innej pracy nie narażającej go na
działanie czynnika, który wywołał te objawy.
§ 2. Jeżeli przeniesienie do innej pracy powoduje obniżenie wynagrodzenia,
pracownikowi przysługuje dodatek wyrównawczy przez okres nie przekraczający 6
miesięcy.
Art. 231 [Przeniesienie do odpowiedniej pracy] Pracodawca, na podstawie
orzeczenia lekarskiego, przenosi do odpowiedniej pracy pracownika, który stał
się niezdolny do wykonywania dotychczasowej pracy wskutek wypadku przy pracy lub
choroby zawodowej i nie został uznany za niezdolnego do pracy w rozumieniu
przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis
art. 230 § 2 stosuje się odpowiednio.
Art. 232 [Posiłki profilaktyczne i napoje] Pracodawca jest obowiązany zapewnić
pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych, nieodpłatnie,
odpowiednie posiłki i napoje, jeżeli jest to niezbędne ze względów
profilaktycznych. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje tych
posiłków i napojów oraz wymagania, jakie powinny spełniać, a także przypadki i
warunki ich wydawania.
Art. 233 [Higieniczne warunki pracy] Pracodawca jest obowiązany zapewnić
pracownikom odpowiednie urządzenia higienicznosanitarne oraz dostarczyć
niezbędne środki higieny osobistej, a także zapewnić środki do udzielania
pierwszej pomocy w razie wypadku.
Rozdział VII. Wypadki przy pracy i choroby zawodowe
Art. 234 [Obowiązki pracodawcy w związku z wypadkiem przy pracy] § 1. W razie
wypadku przy pracy pracodawca jest obowiązany podjąć niezbędne działania
eliminujące lub ograniczające zagrożenie, zapewnić udzielenie pierwszej pomocy
osobom poszkodowanym i ustalenie w przewidzianym trybie okoliczności i przyczyn
wypadku oraz zastosować odpowiednie środki zapobiegające podobnym wypadkom.
§ 2. Pracodawca jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić właściwego inspektora
pracy i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz
o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z
pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy. § 3. Pracodawca jest
obowiązany prowadzić rejestr wypadków przy pracy. § 4. Koszty związane z
ustalaniem okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy ponosi pracodawca.
Art. 235 [Rozpoznanie choroby zawodowej] § 1. Pracodawca jest obowiązany
niezwłocznie zgłosić właściwemu organowi Państwowej Inspekcji Sanitarnej i
właściwemu inspektorowi pracy każdy przypadek rozpoznanej choroby zawodowej albo
podejrzenia o taką chorobę.
§ 2. Obowiązek, o którym mowa w § 1, dotyczy także lekarza, który rozpoznał lub
podejrzewa przypadek choroby zawodowej. § 3. W razie rozpoznania u pracownika
choroby zawodowej, pracodawca jest obowiązany:
1) ustalić przyczyny powstania choroby zawodowej oraz charakter i rozmiar
zagrożenia tą chorobą, działając w porozumieniu z właściwym organem Państwowej
Inspekcji Sanitarnej,
2) przystąpić niezwłocznie do usunięcia czynników powodujących powstanie choroby
zawodowej i zastosować inne niezbędne środki zapobiegawcze,
3) zapewnić realizację zaleceń lekarskich.
§ 4. Pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr zachorowań na choroby zawodowe
i podejrzeń o takie choroby.
Art. 236 [Analizowanie przyczyn wypadków i chorób] Pracodawca jest obowiązany
systematycznie analizować przyczyny wypadków przy pracy, chorób zawodowych i
innych chorób związanych z warunkami środowiska pracy i na podstawie wyników
tych analiz stosować właściwe środki zapobiegawcze.
Art. 237 [Upoważnienie] § 1. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia:
1) szczegółowe zasady postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn
wypadków przy pracy oraz sposób ich dokumentowania, a także zakres informacji
zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy,
2) wykaz chorób zawodowych,
3) szczegółowe zasady postępowania dotyczące zgłaszania podejrzenia,
rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w tych
sprawach.
§ 2. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, wzór
protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy zawierający dane
dotyczące poszkodowanego, składu zespołu powypadkowego, wypadku i jego skutków,
stwierdzenie, że wypadek jest lub nie jest wypadkiem przy pracy, oraz wnioski i
zalecane środki profilaktyczne, a także pouczenie dla stron postępowania
powypadkowego. § 3. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze
rozporządzenia, wzór statystycznej karty wypadku przy pracy, uwzględniając dane
dotyczące pracodawcy, poszkodowanego, wypadku przy pracy, a także jego skutków
oraz sposób i terminy jej sporządzania i przekazywania do właściwego urzędu
statystycznego. § 4. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze
rozporządzenia:
1) sposób dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób, a także
prowadzenia rejestrów chorób zawodowych, uwzględniając w szczególności wzory
dokumentów stosowanych w postępowaniu dotyczącym tych chorób oraz dane objęte
rejestrem,
2) wytyczne diagnostyczno-orzecznicze i kryteria rozpoznawania chorób
zawodowych, uwzględniając w szczególności rodzaj choroby oraz czynniki szkodliwe
i uciążliwe wywołujące te choroby.
Art. 237[1] [Odesłanie] § 1. Pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy lub
zachorował na chorobę zawodową określoną w wykazie, o którym mowa w art. 237 § 1
pkt 2, przysługują świadczenia z ubezpieczenia społecznego, określone w
odrębnych przepisach.
§ 2. Pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy, przysługuje od pracodawcy
odszkodowanie za utratę lub uszkodzenie w związku z wypadkiem przedmiotów
osobistego użytku oraz przedmiotów niezbędnych do wykonywania pracy, z wyjątkiem
utraty lub uszkodzenia pojazdów samochodowych oraz wartości pieniężnych.
Rozdział VIII. Szkolenie
Art. 237[2] [BHP w programach nauczania] Minister Edukacji Narodowej jest
obowiązany zapewnić uwzględnianie problematyki bezpieczeństwa i higieny pracy
oraz ergonomii w programach nauczania w szkołach, po uzgodnieniu zakresu tej
problematyki z Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej.
Art. 237[3] [Dopuszczenie do pracy] § 1. Nie wolno dopuścić pracownika do pracy,
do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych
umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad
bezpieczeństwa i higieny pracy.
§ 2. Pracodawca jest obowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie
bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzenie
okresowych szkoleń w tym zakresie. Szkolenie pracownika przed dopuszczeniem do
pracy nie jest wymagane w przypadku podjęcia przez niego pracy na tym samym
stanowisku pracy, które zajmował u danego pracodawcy bezpośrednio przed
nawiązaniem z tym pracodawcą kolejnej umowy o pracę. § 2[1]. Pracodawca jest
obowiązany odbyć szkolenie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy w
zakresie niezbędnym do wykonywania ciążących na nim obowiązków. Szkolenie to
powinno być okresowo powtarzane. § 3. Szkolenia, o których mowa w § 2, odbywają
się w czasie pracy i na koszt pracodawcy.
Art. 237[4] [Obowiązek zaznajamiania pracowników z przepisami BHP] § 1.
Pracodawca jest obowiązany zaznajamiać pracowników z przepisami i zasadami
bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącymi wykonywanych przez nich prac.
§ 2. Pracodawca jest obowiązany wydawać szczegółowe instrukcje i wskazówki
dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach pracy. § 3. Pracownik
jest obowiązany potwierdzić na piśmie zapoznanie się z przepisami oraz zasadami
bezpieczeństwa i higieny pracy.
Art. 237[5] [Upoważnienie] Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze
rozporządzenia, szczegółowe zasady szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i
higieny pracy, zakres tego szkolenia, wymagania dotyczące treści i realizacji
programów szkolenia, sposób dokumentowania szkolenia oraz przypadki, w których
pracodawcy lub pracownicy mogą być zwolnieni z określonych rodzajów szkolenia.
Rozdział IX. Środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze
Art. 237[6] [Środki ochrony indywidualnej] § 1. Pracodawca jest obowiązany
dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie środki ochrony indywidualnej
zabezpieczające przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia
czynników występujących w środowisku pracy oraz informować go o sposobach
posługiwania się tymi środkami.
§ 2. (skreślony) § 3. Pracodawca jest obowiązany dostarczać pracownikowi środki
ochrony indywidualnej, które spełniają wymagania dotyczące oceny zgodności
określone w odrębnych przepisach.
Art. 237[7] [Odzież i obuwie robocze] § 1. Pracodawca jest obowiązany dostarczyć
pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania
określone w Polskich Normach:
1) jeżeli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu
zabrudzeniu,
2) ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i
higieny pracy.
§ 2. Pracodawca może ustalić stanowiska, na których dopuszcza się używanie przez
pracowników, za ich zgodą, własnej odzieży i obuwia roboczego, spełniających
wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy. § 3. Przepis § 2 nie dotyczy
stanowisk, na których są wykonywane prace związane z bezpośrednią obsługą maszyn
i innych urządzeń technicznych albo prace powodujące intensywne brudzenie lub
skażenie odzieży i obuwia roboczego środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi
albo materiałami biologicznie zakaźnymi. § 4. Pracownikowi używającemu własnej
odzieży i obuwia roboczego, zgodnie z § 2, pracodawca wypłaca ekwiwalent
pieniężny w wysokości uwzględniającej ich aktualne ceny.
Art. 237[8] [Ustalenie zasad korzystania ze środków ochrony] § 1. Pracodawca
ustala rodzaje środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego,
których stosowanie na określonych stanowiskach jest niezbędne w związku z art.
237[6] § 1 i art. 237[7] § 1, oraz przewidywane okresy użytkowania odzieży i
obuwia roboczego.
§ 2. Środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze, o których mowa w
art. 237[6] § 1 i art. 237[7] § 1, stanowią własność pracodawcy.
Art. 237[9] [Dopuszczenie do pracy] § 1. Pracodawca nie może dopuścić pracownika
do pracy bez środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego,
przewidzianych do stosowania na danym stanowisku pracy.
§ 2. Pracodawca jest obowiązany zapewnić, aby stosowane środki ochrony
indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze posiadały właściwości ochronne i
użytkowe, oraz zapewnić odpowiednio ich pranie, konserwację, naprawę, odpylanie
i odkażanie. § 3. Jeżeli pracodawca nie może zapewnić prania odzieży roboczej,
czynności te mogą być wykonywane przez pracownika, pod warunkiem wypłacania
przez pracodawcę ekwiwalentu pieniężnego w wysokości kosztów poniesionych przez
pracownika.
Art. 237[10] [Przechowywanie, pranie, konserwacja] § 1. Pracodawca jest
obowiązany zapewnić, aby środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie
robocze, które w wyniku stosowania w procesie pracy uległy skażeniu środkami
chemicznymi lub promieniotwórczymi albo materiałami biologicznie zakaźnymi, były
przechowywane wyłącznie w miejscu przez niego wyznaczonym.
§ 2. Powierzanie pracownikowi prania, konserwacji, odpylania i odkażania
przedmiotów, o których mowa w § 1, jest niedopuszczalne.
Rozdział X. Służba bezpieczeństwa i higieny pracy
Art. 237[11] [Służba BHP] § 1 . Pracodawca zatrudniający więcej niż 100
pracowników tworzy służbę bezpieczeństwa i higieny pracy, zwaną dalej "służbą
bhp", pełniącą funkcje doradcze i kontrolne w zakresie bezpieczeństwa i higieny
pracy, zaś pracodawca zatrudniający do 100 pracowników powierza wykonywanie
zadań służby bhp pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy. Pracodawca
posiadający ukończone szkolenie niezbędne do wykonywania zadań służby bhp może
sam wykonywać zadania tej służby, jeżeli:
1) zatrudnia do 10 pracowników albo
2) zatrudnia do 20 pracowników i jest zakwalifikowany do grupy działalności, dla
której ustalono nie wyższą niż trzecia kategorię ryzyka w rozumieniu przepisów o
ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
§ 2. Pracodawca - w przypadku braku kompetentnych pracowników - może powierzyć
wykonywanie zadań służby bhp specjalistom spoza zakładu pracy. Pracownik służby
bhp oraz pracownik zatrudniony przy innej pracy, któremu powierzono wykonywanie
zadań służby bhp, o którym mowa w § 1, a także specjalista spoza zakładu pracy
powinni spełniać wymagania kwalifikacyjne niezbędne do wykonywania zadań służby
bhp oraz ukończyć szkolenie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy dla
pracowników tej służby. § 3. Pracownik służby bhp oraz pracownik zatrudniony
przy innej pracy, któremu powierzono wykonywanie zadań tej służby, nie mogą
ponosić jakichkolwiek niekorzystnych dla nich następstw z powodu wykonywania
zadań i uprawnień służby bhp. § 4. Właściwy inspektor pracy może nakazać
utworzenie służby bhp, albo zwiększenie liczby pracowników tej służby, jeżeli
jest to uzasadnione stwierdzonymi zagrożeniami zawodowymi. § 5. Rada Ministrów
określi, w drodze rozporządzenia:
1) szczegółowy zakres działania, uprawnienia, organizację, liczebność i
podporządkowanie służby bhp,
2) kwalifikacje wymagane do wykonywania zadań służby bhp.
Rozdział XI. Konsultacje w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz komisja
bezpieczeństwa i higieny pracy
Art. 237[11a] [Konsultacje działań w zakresie BHP] § 1. Pracodawca konsultuje z
pracownikami lub ich przedstawicielami wszystkie działania związane z
bezpieczeństwem i higieną pracy, w szczególności dotyczące:
1) zmian w organizacji pracy i wyposażeniu stanowisk pracy, wprowadzania nowych
procesów technologicznych oraz substancji i preparatów chemicznych, jeżeli mogą
one stwarzać zagrożenie dla zdrowia lub życia pracowników,
2) oceny ryzyka zawodowego występującego przy wykonywaniu określonych prac oraz
informowania pracowników o tym ryzyku,
3) tworzenia służby bhp lub powierzania wykonywania zadań tej służby innym
osobom oraz wyznaczania pracowników do udzielania pierwszej pomocy,
4) przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia
roboczego,
5) szkolenia pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.
§ 2. Pracownicy lub ich przedstawiciele mogą przedstawiać pracodawcy wnioski w
sprawie eliminacji lub ograniczenia zagrożeń zawodowych. § 3. Pracodawca
zapewnia odpowiednie warunki do przeprowadzania konsultacji, a zwłaszcza
zapewnia, aby odbywały się w godzinach pracy. Za czas nieprzepracowany w związku
z udziałem w konsultacjach pracownicy lub ich przedstawiciele zachowują prawo do
wynagrodzenia. § 4. Na umotywowany wniosek pracowników lub ich przedstawicieli
dotyczący spraw zagrożenia zdrowia i życia pracowników inspektorzy pracy
Państwowej Inspekcji Pracy przeprowadzają kontrole oraz stosują środki prawne
przewidziane w przepisach o Państwowej Inspekcji Pracy. § 5. U pracodawcy, u
którego została powołana komisja bezpieczeństwa i higieny pracy - konsultacje, o
których mowa w § 1, mogą być prowadzone w ramach tej komisji, natomiast
uprawnienia, o których mowa w § 2 i 4, przysługują pracownikom lub ich
przedstawicielom wchodzącym w skład komisji. § 6. Pracownicy lub ich
przedstawiciele nie mogą ponosić jakichkolwiek niekorzystnych dla nich
konsekwencji z tytułu działalności, o której mowa w § 1, 2 i 4. Dotyczy to
również pracowników lub ich przedstawicieli, o których mowa w § 5.
Art. 237[12] [Komisja BHP] § 1. Pracodawca zatrudniający więcej niż 250
pracowników powołuje komisję bezpieczeństwa i higieny pracy, zwaną dalej
"komisją bhp", jako swój organ doradczy i opiniodawczy. W skład komisji bhp
wchodzą w równej liczbie przedstawiciele pracodawcy, w tym pracownicy służby bhp
i lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, oraz
przedstawiciele pracowników, w tym społeczny inspektor pracy.
§ 2. Przewodniczącym komisji bhp jest pracodawca lub osoba przez niego
upoważniona, a wiceprzewodniczącym - społeczny inspektor pracy lub
przedstawiciel pracowników.
Art. 237[13] [Zadania komisji BHP] § 1. Zadaniem komisji bhp jest dokonywanie
przeglądu warunków pracy, okresowej oceny stanu bezpieczeństwa i higieny pracy,
opiniowanie podejmowanych przez pracodawcę środków zapobiegających wypadkom przy
pracy i chorobom zawodowym, formułowanie wniosków dotyczących poprawy warunków
pracy oraz współdziałanie z pracodawcą w realizacji jego obowiązków w zakresie
bezpieczeństwa i higieny pracy.
§ 2. Posiedzenia komisji bhp odbywają się w godzinach pracy, nie rzadziej niż
raz na kwartał. Za czas nieprzepracowany w związku z udziałem w posiedzeniach
komisji bhp pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. § 3. Komisja bhp w
związku z wykonywaniem zadań wymienionych w § 1 korzysta z ekspertyz lub opinii
specjalistów spoza zakładu pracy w przypadkach uzgodnionych z pracodawcą i na
jego koszt.
Art. 237[13a] [Tryb wyłaniania przedstawicieli pracowników] Przedstawiciele
pracowników, o których mowa w art. 237[11a] i art. 237[12], są wybierani przez
zakładowe organizacje związkowe, a jeżeli u pracodawcy takie organizacje nie
działają - przez pracowników, w trybie przyjętym w zakładzie pracy.
Rozdział XII. Obowiązki organów sprawujących nadzór nad przedsiębiorstwami lub
innymi jednostkami organizacyjnymi państwowymi albo samorządowymi
Art. 237[14] [Obowiązki organów nadzorujących] Organy sprawujące nadzór nad
przedsiębiorstwami lub innymi jednostkami organizacyjnymi państwowymi albo
samorządowymi są obowiązane podejmować działania na rzecz kształtowania
bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, w szczególności:
1) udzielać przedsiębiorstwom i jednostkom organizacyjnym pomocy przy
wykonywaniu zadań z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy,
2) dokonywać, co najmniej raz w roku, oceny stanu bezpieczeństwa i higieny pracy
w przedsiębiorstwach i jednostkach organizacyjnych oraz określać kierunki
poprawy tego stanu,
3) w miarę potrzeb i możliwości - inicjować i prowadzić badania naukowe
dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy.
Rozdział XIII. Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące wykonywania
prac w różnych gałęziach pracy
Art. 237[15] [Upoważnienie] § 1. Minister Pracy i Polityki Socjalnej w
porozumieniu z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej określi, w drodze
rozporządzenia, ogólnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy
dotyczące prac wykonywanych w różnych gałęziach pracy.
§ 2. Ministrowie właściwi dla określonych gałęzi pracy lub rodzajów prac w
porozumieniu z Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej oraz Ministrem Zdrowia i
Opieki Społecznej określą, w drodze rozporządzenia, przepisy bezpieczeństwa i
higieny pracy dotyczące tych gałęzi lub prac.
| |
|
