|
| |
Kodeks karny
 |
Rozdział V. Środki karne
|
Art. 39. Środkami
karnymi są:
1) pozbawienie praw publicznych,
2) zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub
prowadzenia określonej działalności gospodarczej,
3) zakaz prowadzenia pojazdów,
4) (1) przepadek,
5) obowiązek naprawienia szkody,
6) nawiązka,
7) świadczenie pieniężne,
8) podanie wyroku do publicznej wiadomości.
Art. 40. § 1. Pozbawienie praw publicznych obejmuje utratę czynnego i biernego
prawa wyborczego do organu władzy publicznej, organu samorządu zawodowego lub
gospodarczego, utratę prawa do udziału w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości
oraz do pełnienia funkcji w organach i instytucjach państwowych i samorządu
terytorialnego lub zawodowego, jak również utratę posiadanego stopnia wojskowego
i powrót do stopnia szeregowego; pozbawienie praw publicznych obejmuje ponadto
utratę orderów, odznaczeń i tytułów honorowych oraz utratę zdolności do ich
uzyskania w okresie trwania pozbawienia praw.
§ 2. Sąd może orzec pozbawienie praw publicznych w razie skazania na karę
pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 za przestępstwo popełnione w
wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie.
Art. 41. § 1. Sąd może orzec zakaz zajmowania określonego stanowiska albo
wykonywania określonego zawodu, jeżeli sprawca nadużył przy popełnieniu
przestępstwa stanowiska lub wykonywanego zawodu albo okazał, że dalsze
zajmowanie stanowiska lub wykonywanie zawodu zagraża istotnym dobrom chronionym
prawem.
§ 2. Sąd może orzec zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej w
razie skazania za przestępstwo popełnione w związku z prowadzeniem takiej
działalności, jeżeli dalsze jej prowadzenie zagraża istotnym dobrom chronionym
prawem.
Art. 42. § 1. Sąd może orzec zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju w
razie skazania osoby uczestniczącej w ruchu za przestępstwo przeciwko
bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności jeżeli z okoliczności popełnionego
przestępstwa wynika, że prowadzenie pojazdu przez tę osobę zagraża
bezpieczeństwu w komunikacji.
§ 2. Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych albo pojazdów
mechanicznych określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia
przestępstwa wymienionego w § 1 był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka
odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia określonego w art. 173, 174 lub 177.
§ 3. (2) Sąd może orzec zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na
zawsze, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 173
lub 174, którego następstwem jest śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na
jej zdrowiu, albo w czasie popełnienia przestępstwa określonego w art. 177 § 2
lub w art. 355 § 2 był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego
lub zbiegł z miejsca zdarzenia.
§ 4. (3) Sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na zawsze
w razie ponownego skazania osoby prowadzącej pojazd mechaniczny w warunkach
określonych w § 3.
Art. 43. § 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozbawienie praw publicznych
oraz zakazy wymienione w art. 39 pkt 2 lub 3 orzeka się w latach, od roku do lat
10.
§ 2. Pozbawienie praw publicznych lub zakaz obowiązuje od uprawomocnienia się
orzeczenia; okres, na który środek orzeczono, nie biegnie w czasie odbywania
kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo.
§ 3. Orzekając zakaz określony w art. 42, sąd nakłada obowiązek zwrotu dokumentu
uprawniającego do prowadzenia pojazdu; do chwili wykonania obowiązku okres, na
który orzeczono zakaz, nie biegnie.
Art. 44. (4) § 1. Sąd orzeka przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio z
przestępstwa.
§ 2. Sąd może orzec, a w wypadkach wskazanych w ustawie orzeka, przepadek
przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa.
§ 3. Jeżeli orzeczenie przepadku określonego w § 2 byłoby niewspółmierne do wagi
popełnionego czynu, sąd zamiast przepadku może orzec nawiązkę na rzecz Skarbu
Państwa.
§ 4. Jeżeli orzeczenie przepadku określonego w § 1 lub 2 nie jest możliwe, sąd
może orzec przepadek równowartości przedmiotów pochodzących bezpośrednio z
przestępstwa lub przedmiotów, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia
przestępstwa.
§ 5. Przepadku przedmiotów określonych w § 1 lub 2 nie orzeka się, jeżeli
podlegają one zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu uprawnionemu podmiotowi.
§ 6. W razie skazania za przestępstwo polegające na naruszeniu zakazu
wytwarzania, posiadania, obrotu, przesyłania, przenoszenia lub przewozu
określonych przedmiotów, sąd może orzec, a w wypadkach przewidzianych w ustawie
orzeka, ich przepadek.
§ 7. Jeżeli przedmioty wymienione w § 2 lub 6 nie stanowią własności sprawcy,
ich przepadek można orzec tylko w wypadkach przewidzianych w ustawie; w razie
współwłasności orzeka się przepadek udziału należącego do sprawcy lub przepadek
równowartości tego udziału.
§ 8. Objęte przepadkiem przedmioty przechodzą na własność Skarbu Państwa z
chwilą uprawomocnienia się wyroku.
Art. 45. (5) § 1. Jeżeli sprawca osiągnął z popełnienia przestępstwa, chociażby
pośrednio, korzyść majątkową niepodlegającą przepadkowi przedmiotów wymienionych
w art. 44 § 1 lub 6, sąd orzeka przepadek takiej korzyści albo jej
równowartości. Przepadku nie orzeka się w całości lub w części, jeżeli korzyść
lub jej równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi.
§ 2. W razie skazania za przestępstwo, z którego popełnienia sprawca osiągnął,
chociażby pośrednio, korzyść majątkową znacznej wartości, uważa się, że mienie,
które sprawca objął we władanie lub do którego uzyskał jakikolwiek tytuł w
czasie popełnienia przestępstwa lub po jego popełnieniu, do chwili wydania
chociażby nieprawomocnego wyroku, stanowi korzyść uzyskaną z popełnienia
przestępstwa, chyba że sprawca lub inna zainteresowana osoba przedstawi dowód
przeciwny.
§ 3. Jeżeli okoliczności sprawy wskazują na duże prawdopodobieństwo, że sprawca,
o którym mowa w § 2, przeniósł na osobę fizyczną, prawną lub jednostkę
organizacyjną niemającą osobowości prawnej, faktycznie lub pod jakimkolwiek
tytułem prawnym, mienie stanowiące korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa,
uważa się, że rzeczy będące w samoistnym posiadaniu tej osoby lub jednostki oraz
przysługujące jej prawa majątkowe należą do sprawcy, chyba że zainteresowana
osoba lub jednostka organizacyjna przedstawi dowód zgodnego z prawem ich
uzyskania.
§ 4. Przepisy § 2 i 3 stosuje się także przy dokonaniu zajęcia stosownie do
przepisu art. 292 § 2 Kodeksu postępowania karnego, przy zabezpieczeniu
grożącego przepadku korzyści oraz przy egzekucji tego środka. Osoba lub
jednostka, której dotyczy domniemanie ustanowione w § 3, może wystąpić z
powództwem przeciwko Skarbowi Państwa o obalenie tego domniemania; do czasu
prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu.
§ 5. W razie współwłasności orzeka się przepadek udziału należącego do sprawcy
lub przepadek równowartości tego udziału.
§ 6. Objęta przepadkiem korzyść majątkowa lub jej równowartość przechodzi na
własność Skarbu Państwa z chwilą uprawomocnienia się wyroku, a w wypadku, o
którym mowa w § 4 zdanie drugie, z chwilą uprawomocnienia się wyroku
oddalającego powództwo przeciwko Skarbowi Państwa.
Art. 46. § 1. W razie skazania za przestępstwo spowodowania śmierci, ciężkiego
uszczerbku na zdrowiu, naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia,
przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub przestępstwo przeciwko
środowisku, mieniu lub obrotowi gospodarczemu, sąd, na wniosek pokrzywdzonego
lub innej osoby uprawnionej, orzeka obowiązek naprawienia wyrządzonej szkody w
całości albo w części; przepisów prawa cywilnego o przedawnieniu roszczenia oraz
możliwości zasądzenia renty nie stosuje się.
§ 2. Zamiast obowiązku określonego w § 1 sąd może orzec na rzecz pokrzywdzonego
nawiązkę w celu zadośćuczynienia za ciężki uszczerbek na zdrowiu, naruszenie
czynności narządu ciała, rozstrój zdrowia, a także za doznaną krzywdę.
Art. 47. § 1. W razie skazania za umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub
zdrowiu albo za inne przestępstwo umyślne, którego skutkiem jest śmierć
człowieka, ciężki uszczerbek na zdrowiu, naruszenie czynności narządu ciała lub
rozstrój zdrowia, sąd może orzec nawiązkę na wskazany cel społeczny związany z
ochroną zdrowia.
§ 2. W razie skazania za przestępstwo przeciwko środowisku, sąd może orzec
nawiązkę na wskazany cel społeczny związany z ochroną środowiska.
Art. 47a. (6) W razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 173,
174, 177 lub 355, prowadzącego pojazd mechaniczny, jeżeli był w stanie
nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo zbiegł z miejsca
zdarzenia, sąd orzeka nawiązkę na rzecz instytucji lub organizacji społecznej,
do której zadań lub statutowych celów należy świadczenie pomocy osobom
poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych.
Art. 48. § 1. Wysokość jednej nawiązki nie może przekraczać dziesięciokrotności
najniższego miesięcznego wynagrodzenia w czasie orzekania w pierwszej instancji.
§ 2. Nawiązka określona w art. 47 § 2 może być orzeczona w wysokości od
trzykrotnego do dwudziestokrotnego najniższego wynagrodzenia w czasie orzekania
w pierwszej instancji.
§ 3. (7) Nawiązkę określoną w art. 47a orzeka się w wysokości od trzykrotnego do
stukrotnego najniższego wynagrodzenia w czasie orzekania w pierwszej instancji.
Art. 49. Odstępując od wymierzenia kary, a także w wypadkach przewidzianych w
ustawie, sąd może orzec świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 na
określony cel społeczny; nie może ono przekroczyć trzykrotności najniższego
miesięcznego wynagrodzenia w czasie orzekania w pierwszej instancji.
Art. 49a. (8) § 1. W razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art.
178a, sąd orzeka świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 na rzecz
instytucji lub organizacji społecznej określonej w art. 47a.
§ 2. Świadczenie pieniężne określone w § 1 nie może przekroczyć
dziesięciokrotności najniższego wynagrodzenia w czasie orzekania w pierwszej
instancji.
Art. 50. Sąd może orzec w wypadkach przewidzianych w ustawie podanie wyroku do
publicznej wiadomości w sposób przez siebie określony.
Art. 51. Sąd, uznając za celowe orzeczenie pozbawienia lub ograniczenia praw
rodzicielskich lub opiekuńczych w razie popełnienia przestępstwa na szkodę
małoletniego lub we współdziałaniu z nim, zawiadamia o tym właściwy sąd
rodzinny.
Art. 52. W wypadku skazania za przestępstwo przynoszące korzyść majątkową osobie
fizycznej, prawnej lub jednostce organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej,
a popełnione przez sprawcę działającego w jej imieniu lub interesie, sąd
zobowiązuje podmiot, który uzyskał korzyść majątkową, do jej zwrotu w całości
lub w części na rzecz Skarbu Państwa; nie dotyczy to korzyści majątkowej
podlegającej zwrotowi innemu podmiotowi. | |
|
